રશિયાએ આખરે કેમ આપી તાલીબાન સરકારને માન્યતા? : તાલિબાન અંગે ભારતની શું રહેશે નીતિ?

અફઘાનિસ્તાનમાં તાલિબાન સરકારને પહેલાથી જ સત્તાવાર માન્યતા મળી ગઈ છે. રશિયન વિદેશ મંત્રાલયે કહ્યું કે આ પગલું બંને દેશો વચ્ચેના સંબંધોમાં સકારાત્મક સહયોગમાં મદદ કરશે. તાલિબાન સરકારના વિદેશ મંત્રાલયે રશિયાના આ પગલાનું સ્વાગત કર્યું. ચીન, યુએઈ અને અન્ય ઘણા દેશોના રાજદ્વારી જોડાણ છતાં રાજદ્વારી માન્યતા આપનાર રશિયા વિશ્વનો પ્રથમ દેશ બન્યો છે.

ઓગસ્ટ 2021 માં યુએસ અને નાટો અફઘાનિસ્તાન છોડ્યા પછી તાલિબાને અફઘાનિસ્તાન પર કબજો કર્યો. ત્યારબાદ તાલિબાને કહ્યું હતું કે તે અફઘાનિસ્તાનમાં ઉદાર શાસન ચલાવશે, પરંતુ તે પછી તેઓએ કડક શરિયા કાયદો લાગુ કર્યો. અત્યાર સુધી ઘણા દેશો તાલિબાન સરકાર સાથે સંબંધો ચાલુ રાખવાની નીતિનું પાલન કરી રહ્યા હતા, પરંતુ કોઈએ સત્તાવાર માન્યતા આપી ન હતી.

પશ્ચિમી દેશોએ અલગ કરી દીધા છે
મહિલાઓ પ્રત્યેની કડક ભેદભાવપૂર્ણ નીતિઓને કારણે પશ્ચિમી દેશો દ્વારા તાલિબાનને રાજદ્વારી રીતે અલગ કરવામાં આવ્યું હતું. 1979 માં અફઘાનિસ્તાનમાં સોવિયેત સૈનિકોના હસ્તક્ષેપથી લઈને 1989 માં મિખાઇલ ગોર્બાચેવ દ્વારા તેમની સેના પાછી ખેંચી લેવા સુધી, અફઘાનિસ્તાન અને રશિયા એક જટિલ ઐતિહાસિક દ્વિપક્ષીય સંબંધોમાં ફસાઈ ગયા હતા. જોકે, 20 વર્ષ પછી, આ વર્ષે એપ્રિલમાં, રશિયાએ તાલિબાનને આતંકવાદી સંગઠનોની યાદીમાંથી દૂર કર્યું. આ સાથે, તે આર્થિક સંબંધોને મજબૂત બનાવવા માટે કામ કરી રહ્યું હતું. અફઘાન પ્રદેશમાં ટ્રાન્સપોર્ટ કોરિડોર આવી જ એક શક્યતા છે. નિષ્ણાતો કહે છે કે ચીન પણ અફઘાનિસ્તાનને માન્યતા આપવા વિશે વિચારશે.

ભારતની નીતિ શું હશે?
દિલ્હી સ્થિત ઓબ્ઝર્વેશન રિસર્ચ ફાઉન્ડેશન (ORF) ના ડેપ્યુટી ડિરેક્ટર અને ફેલો કબીર તનેજા કહે છે કે આતંકવાદી સંગઠન ISKP ને ધ્યાનમાં રાખીને રશિયાને તાલિબાન તરફથી સુરક્ષા સહયોગની જરૂર છે. આ જૂથે ગયા વર્ષે રશિયામાં આતંકવાદી હુમલો કર્યો હતો, જેમાં 130 લોકો માર્યા ગયા હતા. જ્યાં સુધી ભારતનો સવાલ છે, અફઘાનિસ્તાન અંગેની તેની નીતિ આ સંદર્ભમાં કોઈ ત્રીજો દેશ શું કરે છે તેના પર નિર્ભર નથી. ભારતે રશિયા અને અફઘાનિસ્તાન બંને સાથે ખૂબ જ ગાઢ જોડાણ જાળવી રાખ્યું છે.

અત્યાર સુધી શું વલણ છે?
15 મેના રોજ, વિદેશ પ્રધાન એસ. જયશંકરે અફઘાનિસ્તાનના કાર્યકારી વિદેશ પ્રધાન અમીર ખાન મુત્તાકી સાથે ટેલિફોન પર વાતચીત કરી હતી. બંને વિદેશ પ્રધાનો વચ્ચે આ પહેલી વાતચીત હતી. વિદેશ સચિવ વિક્રમ મિસ્ત્રીએ આ વર્ષે જાન્યુઆરીમાં દુબઈમાં મુત્તાકીને મળ્યા હતા. પહેલગામ હુમલા પછી એક પ્રતિનિધિમંડળે કાબુલની પણ મુલાકાત લીધી હતી.