દાહોદ જિલ્લાના આદિવાસી વિસ્તારોમાં દર વર્ષે હોળીના તહેવાર પછી ફાલ્ગુન મહિનામાં 'ગોડ ગધેડા મેળો' ઉજવવામાં આવે છે. આ મેળો હોળીના પાંચમા, સાતમા કે બારમા દિવસે ગરબાડા તાલુકાના જેસાવાડા ગામના જાહેર મેદાનમાં ભરાય છે. આ મેળામાં આસપાસના વિસ્તારો અને અન્ય સમુદાયોના હજારો લોકો ખૂબ જ ઉત્સાહથી ભાગ લે છે અને ઢોલના તાલ પર નૃત્ય કરે છે. દાહોદ જિલ્લા ઉપરાંત મધ્યપ્રદેશ, રાજસ્થાન અને અન્ય જિલ્લાઓમાંથી પણ લોકો આ મેળાને જોવા માટે આવે છે.
ઐતિહાસિક મહત્વ ધરાવતો અને પ્રાચીન કાળની સ્વયંવર પરંપરાને ઉજાગર કરતો આ વિશ્વપ્રસિદ્ધ ભગવાન ગધેરા મેળો દાહોદ જિલ્લાની એક અનોખી ઓળખ બની ગયો છે. આ પરંપરાગત મેળો હજુ પણ તેમની સંસ્કૃતિ અને પરંપરાઓને જાળવી રાખવા માટે યોજવામાં આવે છે. આ મેળાની ગણતરી વિશ્વના પ્રખ્યાત મેળાઓમાં થાય છે. આ મેળામાં રેશમી કપાસના ઝાડની ડાળી છોલીને એકદમ સુંવાળી બનાવવામાં આવે છે અને તેને જમીનમાં ખોદેલા ખાડામાં મૂકવામાં આવે છે.
છોકરાઓને લાકડીઓથી મારે છે છોકરીઓ...
લગભગ 25 થી 30 ફૂટ ઊંચા દાંડીની ટોચ પર ગોળનો પોટલો બાંધવામાં આવે છે. આ વૃક્ષના થડની આસપાસ આદિવાસી સમાજની અપરિણીત છોકરીઓ પરંપરાગત લોકગીતો ગાતી વખતે ઢોલના તાલે નૃત્ય કરે છે. તેમના હાથમાં લીલી નેતર લાકડીઓ છે અને તેઓ થડની આસપાસ ફરતા રહે છે જેથી કોઈ યુવાન ગોળનું પોટલું લેવા માટે ઉપર ન ચઢી શકે. જો કોઈ યુવાન પોટલું લેવા માટે થડ પર ચઢવાનો પ્રયાસ કરે છે, તો છોકરીઓ તેને લાકડીથી ફટકારીને નીચે પાડવાનો પ્રયાસ કરે છે. આ પરંપરાગત રમત દરમિયાન યુવતીઓની ઉર્જા અને યુવાનોના પ્રયત્નો જોવાલાયક છે.
વિજેતાને મળશે તેની મનપસંદ કન્યા
આ પોટલીમાંથી ગોળ મેળવવા માટે આદિવાસી યુવાનોને ગધેડા જેવા મારવામાં આવે છે. આ બધા હંગામા દરમિયાન વચ્ચે થાંભલા સાથે બાંધેલા ઘડાને ગાયબ કરી દેવામાં આવે છે અને થાંભલા પર ચઢી રહેલા યુવાનને "ગધેડો" સાબિત કરવામાં આવે છે. માન્યતા અનુસાર જો તે યુવક ગોળ ખાધા પછી સ્તંભ પર પહોંચે તો તે ત્યાં હાજર છોકરીઓની ભીડમાંથી તેની મનપસંદ કન્યા સાથે લગ્ન કરી શકે છે. આજે આ પરંપરા પ્રતીકાત્મક રીતે નિભાવવામાં આવે છે.
રમત જીત્યા પછી આદિવાસી યુવાનોને તેમની પસંદગીની કન્યા સાથે લગ્ન કરવાની મંજૂરી આપવામાં આવી હતી. જેનાથી આ મેળો 'પ્રાચીન સ્વયંવર' જેવો બન્યો. જીતતા પહેલા યુવકને છોકરીઓના લાકડીઓથી મારનો સામનો કરવો પડે છે, પરંતુ તે પછી તેને ગોળ ખાવાનો અને ખવડાવવાનો મોકો મળે છે. આ કારણોસર આ મેળાને 'ગોડ ગધેરા નો મેળો' કહેવામાં આવે છે.
હવે લાઈનમાં ઉભા રહેવાની ઝંઝટ ખતમ!: GSRTC એ ફરી શરૂ કરી ઓનલાઈન પાસ અને આ ખાસ સુવિધા!
