What does tsunami mean: આજે ભૂકંપના આંચકાથી રશિયાનું કામચટકા હચમચી ગયું. અહીં આવેલા ભૂકંપની તીવ્રતા રિક્ટર સ્કેલ પર 8.8 માપવામાં આવી હતી. આ પહેલી વાર નથી જ્યારે સુનામી આવી હોય, આ પહેલા પણ માનવ ઇતિહાસમાં ઘણી વિનાશક સુનામી આવી છે. શું તમે ક્યારેય વિચાર્યું છે કે 'સુનામી'નો અર્થ શું છે, આ નામ ક્યાંથી આવ્યું અને તેનું નામ શા માટે રાખવામાં આવ્યું?
ખરેખર, સુનામી શબ્દ જાપાની ભાષામાંથી આવ્યો છે. તે બે જાપાની શબ્દો 'ત્સુ', જેનો અર્થ બંદર અને 'નામી' જેનો અર્થ તરંગ થાય છે, તેને જોડીને બનાવવામાં આવ્યો છે. જ્યાં સુધી અર્થનો સવાલ છે, જાપાની ભાષાના નિષ્ણાતો કહે છે કે તેનો અર્થ બંદરની લહેર છે. આ નામ એટલા માટે આપવામાં આવ્યું છે કારણ કે ભૂકંપ, જ્વાળામુખી ફાટી નીકળવો અથવા સમુદ્રમાં ભૂસ્ખલન જેવી ઘટનાઓ દ્વારા સુનામીના મોજા ઉત્પન્ન થાય છે.
800 કિમી પ્રતિ કલાકની ઝડપે પવનો, 100 ફૂટ ઊંચાઈ સુધીના મોજા મોટા પાયે વિનાશનું કારણ
હવામાનશાસ્ત્રીઓના મતે સુનામી અથવા ભરતીના મોજા સમુદ્રના તળમાં ભૂકંપની ગતિવિધિથી આવે છે. વૈજ્ઞાનિક દ્રષ્ટિએ જ્યારે ટેક્ટોનિક પ્લેટો સમુદ્રના તળિયે સરકી જાય છે, ત્યારે ભૂકંપયુક્ત દરિયાઈ મોજા, ભૂસ્ખલન અથવા ઉલ્કાના કારણે સુનામી આવે છે. અહેવાલો અનુસાર રિક્ટર સ્કેલ પર 7.0 થી વધુ તીવ્રતાવાળા ભૂકંપ ઊંચા મોજા પેદા કરે છે, જે સુનામીનું કારણ બની શકે છે. આ સમય દરમિયાન સમુદ્રમાં લગભગ 800 કિમી પ્રતિ કલાકની ઝડપે પવન ફૂંકાય છે, જે મોટા પાયે વિનાશ લાવી શકે છે. આ સમય દરમિયાન દરિયાઈ મોજા લગભગ 100 ફૂટની ઊંચાઈ સુધી જઈ શકે છે.
પેસિફિક મહાસાગરમાં સૌથી વધુ આવે છે સુનામી
અત્યાર સુધી વિશ્વમાં કેટલા સુનામી આવ્યા છે તેનો કોઈ ચોક્કસ આંકડો નથી. અહેવાલો અનુસાર મોટાભાગના સુનામી પેસિફિક મહાસાગર, હિંદ મહાસાગર, બંગાળની ખાડી અને અરબી સમુદ્રમાં થાય છે. આનું જોખમ પેસિફિક મહાસાગરમાં સૌથી વધુ છે. અત્યાર સુધીમાં 12થી વધુ સુનામી આવ્યા છે. હવામાનશાસ્ત્રીઓના મતે સમયસર સુનામી વિશે જાણવા માટે ઘણા પ્રયાસો કરવામાં આવી રહ્યા છે. પરંતુ આ વિશે ચોક્કસ આગાહી કરવી અત્યંત પડકારજનક છે. ડીપ ઓશન એસેસમેન્ટ એન્ડ રિપોર્ટિંગ ઓફ સુનામી (DART) સિસ્ટમ 2000 માં રજૂ કરવામાં આવી હતી. આ સિસ્ટમ દરિયાના તળિયા પરના પ્રેશર રેકોર્ડર અને સપાટી પર તરતા ઉપકરણો દ્વારા સુનામી શોધી કાઢે છે.
