ઈરાનના શીયા ધર્મગુરુ નાસેર મકારેમ શિરાઝીએ રવિવારે અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ અને ઈઝરાયેલના વડાપ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહુ વિરુદ્ધ એક ફતવો જાહેર કર્યો છે. આ ફતવામાં વિશ્વભરના મુસ્લિમોને એક થવાનું અને ઈસ્લામિક સમુદાયના નેતૃત્વ માટે જોખમ બનનાર કોઈપણ વ્યક્તિ કે સરકાર સામે કડક પગલાં લેવાનું આહ્વાન કરવામાં આવ્યું છે. આ ઘટનાએ વૈશ્વિક રાજકીય તણાવને વધુ તીવ્ર બનાવ્યો છે, ખાસ કરીને ઈરાન, ઈઝરાયેલ અને અમેરિકા વચ્ચેના સંબંધોના સંદર્ભમાં.
‘‘ઇસ્લામના દુશ્મનોનો સફાયો થશે’’
નાસેર મકારેમ શિરાઝી, જેઓ ઈરાનના પ્રખ્યાત શીયા ધર્મગુરુઓમાંના એક છે, તેમણે આ ફતવામાં જણાવ્યું છે કે, "જે કોઈ વ્યક્તિ કે સરકાર વૈશ્વિક ઈસ્લામિક સમુદાયના નેતૃત્વ માટે જોખમ બનશે, તેનો યોગ્ય જવાબ આપવામાં આવશે." આ ફતવો ખાસ કરીને ટ્રમ્પ અને નેતન્યાહુને લક્ષ્ય બનાવે છે, જેમને ઈરાનના પરમાણુ કાર્યક્રમ સામેની તેમની આક્રમક નીતિઓ અને ઈઝરાયેલના હવાઈ હુમલાઓને કારણે "અલ્લાહના દુશ્મન" તરીકે ગણવામાં આવ્યા છે.
આ ફતવો એવા સમયે જાહેર કરવામાં આવ્યો છે જ્યારે ઈરાન અને ઈઝરાયેલ વચ્ચેનું યુદ્ધ થોડા સમય પહેલા જ 12 દિવસના યુદ્ધ બાદ સમાપ્ત થયો છે. આ યુદ્ધમાં ઈરાને ભારે માનવીય અને સૈન્ય નુકસાન સહન કર્યું હતું, જ્યારે ઈઝરાયેલની રક્ષણાત્મક પ્રણાલીએ તેને મોટા નુકસાનથી બચાવ્યું હતું.
આ ફતવો ફક્ત ધાર્મિક નથી!
ઈરાનના શીયા ધર્મગુરુ દ્વારા જાહેર કરાયેલો આ ફતવો માત્ર ધાર્મિક નિવેદન નથી, પરંતુ તેની રાજકીય અને સૈન્ય રીતે પણ દૂરગામી અસરો હોઈ શકે છે. કેટલાક નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે આ ફતવો ઈરાનની અંદર અને બહારના ઈસ્લામિક સમુદાયોમાં ટ્રમ્પ અને નેતન્યાહુ વિરુદ્ધ હિંસક કાર્યવાહીઓને પ્રોત્સાહન આપી શકે છે."
આ ઉપરાંત, ઈરાને તેના સરકારી અધિકારીઓ અને તેમના અંગરક્ષકોને મોબાઈલ ફોન, સ્માર્ટવોચ અને લેપટોપનો ઉપયોગ બંધ કરવાનો આદેશ આપ્યો છે, જે ઈઝરાયેલના હુમલાઓમાં ઈલેક્ટ્રોનિક ઉપકરણોના ડિજિટલ સિગ્નેચરનો ઉપયોગ થયો હોવાની શંકાને કારણે છે. આ પગલું ઈરાનની આંતરિક સુરક્ષા વ્યવસ્થાને મજબૂત કરવાના પ્રયાસનો ભાગ માનવામાં આવે છે.
વૈશ્વિક પ્રતિક્રિયાઓ
આ ફતવો અને તેની પૃષ્ઠભૂમિમાં ઈરાન-ઈઝરાયેલ યુદ્ધે વિશ્વભરના દેશોની ચિંતા વધારી છે. યુનાઈટેડ નેશન્સ સિક્યોરિટી કાઉન્સિલ (UNSC)માં આ મુદ્દે એક મહત્વની બેઠક યોજાઈ હતી, જેમાં યુદ્ધના વિસ્તરણને રોકવા માટે ચર્ચા કરવામાં આવી હતી. ઈરાને યુરોપિયન યુનિયનના પ્રતિનિધિમંડળ સાથે તેના પરમાણુ કાર્યક્રમ અંગે વાતચીત શરૂ કરી છે, જે ટ્રમ્પની દબાણ રાજનીતિનું પરિણામ હોઈ શકે છે.
જોકે, નેતન્યાહુએ આ વાટાઘાટોને ઈરાનની "સમય ખરીદવાની ચાલ" તરીકે ગણાવી છે અને દાવો કર્યો છે કે ઈરાન વાસ્તવમાં શાંતિપૂર્ણ વાટાઘાટો નથી ઈચ્છતું. આ નિવેદનથી ઈરાન અને ઈઝરાયેલ વચ્ચેનો તણાવ વધુ ગાઢ બન્યો છે.શું ઇરાન યુદ્ધ ફરી ભડકશે?
ઈરાન અને ઈઝરાયેલ વચ્ચેનો તણાવ ઘણા વર્ષોથી ચાલી આવે છે, પરંતુ તાજેતરના વર્ષોમાં તે વધુ તીવ્ર બન્યો છે. જૂન 2025માં ઈઝરાયેલે ઈરાનના પરમાણુ કાર્યક્રમને નિશાન બનાવીને હવાઈ હુમલાઓ કર્યા હતા, જેમાં ઈરાનના ફોર્ડો ન્યુક્લિયર પ્લાન્ટ સહિતના મહત્વના સ્થળો પર હુમલો કરવામાં આવ્યો હતો. ઈઝરાયેલના વડાપ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહુએ આ હુમલાઓને "ઈરાનના પરમાણુ સપનાને ચકનાચૂર કરવાની ઐતિહાસિક જીત" તરીકે ગણાવી હતી.}
બીજી તરફ, ઈરાને આ હુમલાઓનો જવાબ આપવા માટે ઈઝરાયેલ પર લગભગ 10 બેલિસ્ટિક મિસાઈલો છોડી હતી, જેમાંથી મોટાભાગની ઈઝરાયેલની મિસાઈલ ડિફેન્સ સિસ્ટમ દ્વારા રોકી લેવામાં આવી હતી. આ ઘટનાઓએ વૈશ્વિક સમુદાયની ચિંતા વધારી દીધી હતી, કારણ કે આ યુદ્ધના વિસ્તરણનું જોખમ રહેલું છે.ટ્રમ્પ ઇરાન સાથે કરી શકશે સમજૂતિ?
અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ઈરાન સામે આક્રમક વલણ અપનાવ્યું છે. તેમણે ઈરાનના સર્વોચ્ચ નેતા આયતુલ્લાહ અલી ખામેની વિરુદ્ધ "અસ્વીકાર્ય" શબ્દોનો ઉપયોગ કર્યો હતો, જેના જવાબમાં ઈરાનના વિદેશ મંત્રીએ ટ્રમ્પને તેમના "અપમાનજનક" સ્વર માટે ચેતવણી આપી હતી. ટ્રમ્પે ઈરાનના ફોર્ડો ન્યુક્લિયર પ્લાન્ટ પર હુમલો કરવાની ઈચ્છા વ્યક્ત કરી હતી, પરંતુ નેતન્યાહુએ ઈરાનના પરમાણુ કાર્યક્રમને સંપૂર્ણ રીતે નષ્ટ કરવાની હાકલ કરી હતી.
ટ્રમ્પે જણાવ્યું હતું કે તેઓ આગામી બે અઠવાડિયામાં ઈરાન સામે સૈન્ય કાર્યવાહી અંગે નિર્ણય લેશે. આ નિવેદનથી એવું સંકેત મળે છે કે અમેરિકા ઈઝરાયેલના સૈન્ય અભિયાનોમાં સીધું જોડાઈ શકે છે, જેનાથી યુદ્ધનું સ્વરૂપ વધુ વિસ્તરી શકે છે.
ઈરાનના શીયા ધર્મગુરુ નાસેર મકારેમ શિરાઝી દ્વારા ટ્રમ્પ અને નેતન્યાહુ વિરુદ્ધ જારી કરાયેલો ફતવો મધ્ય પૂર્વના રાજકીય દૃશ્યમાં એક નવો વળાંક લાવ્યો છે. આ ફતવો ઈરાનની આંતરિક અને બાહ્ય નીતિઓને વધુ આક્રમક બનાવી શકે છે, જ્યારે ઈઝરાયેલ અને અમેરિકાની સંયુક્ત કાર્યવાહીઓ યુદ્ધનું સ્વરૂપ વધુ જટિલ બનાવી શકે છે. આ સ્થિતિ વૈશ્વિક શાંતિ અને સ્થિરતા માટે એક મોટો પડકાર બની રહી છે, અને આગામી દિવસોમાં આ મુદ્દે વધુ ઘટનાક્રમોની અપેક્ષા રાખવામાં આવે છે.
