Crude Oil Price Fall: વૈશ્વિક બજારમાં કાચા તેલના ભાવમાં છેલ્લા કેટલાક દિવસોથી સતત ઘટાડો જોવા મળી રહ્યો છે, જેના કારણે ઊર્જા બજાર સાથે જોડાયેલા દેશોને મોટી રાહત મળી છે. મધ્ય પૂર્વમાં અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે વધેલા તણાવના કારણે થોડા સમય પહેલાં ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં જોરદાર ઉછાળો નોંધાયો હતો અને કિંમતો 100 ડોલરથી વધુના સ્તરે પહોંચી ગઈ હતી. જોકે હવે પરિસ્થિતિ બદલાતી દેખાઈ રહી છે અને કાચા તેલના ભાવ ફરી 70 ડોલર પ્રતિ બેરલની નજીક આવી ગયા છે. વિશ્લેષકોનું માનવું છે કે, અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે યુદ્ધ જેવી પરિસ્થિતિમાં ઘટાડો, સંવાદની પ્રક્રિયામાં પ્રગતિ અને વૈશ્વિક સપ્લાય અંગે વધતા વિશ્વાસના કારણે બજારમાંથી જોખમ પ્રીમિયમ ઘટ્યું છે. તેના પરિણામે કાચા તેલના ભાવમાં સતત દબાણ જોવા મળી રહ્યું છે.
બ્રેન્ટ ક્રૂડ 70 ડોલરની આસપાસ પહોંચ્યું
ગુરુવારના આંતરરાષ્ટ્રીય બજારના આંકડા મુજબ બ્રેન્ટ ક્રૂડનો ભાવ આશરે 70.60 ડોલર પ્રતિ બેરલ સુધી સરક્યો હતો. બીજી તરફ અમેરિકન વેસ્ટ ટેક્સાસ ઇન્ટરમિડિયેટ (WTI) ક્રૂડ પણ 67 ડોલર પ્રતિ બેરલની આસપાસ ટ્રેડ થતો જોવા મળ્યો હતો. મુર્બન ક્રૂડના ભાવમાં પણ ઘટાડો નોંધાયો હતો અને તે 65 ડોલર પ્રતિ બેરલની આસપાસ પહોંચ્યો હતો. વૈશ્વિક બજારમાં આ ઘટાડો એવા સમયે આવ્યો છે જ્યારે હોર્મુઝ જળમાર્ગ હજુ સંપૂર્ણપણે સામાન્ય સ્થિતિમાં પરત ફર્યો નથી.
આ પણ વાંચો: ચીનમાં લાગુ થયો ‘યુનિફોર્મ સિવિલ કોડ’ જેવો કાયદો? : શી જિનપિંગના નવા નિર્ણયથી દુનિયામાં ચર્ચા
ટ્રમ્પની આગાહી હવે સાચી પડતી દેખાઈ
અમેરિકાના પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે મધ્ય પૂર્વમાં વધેલા તણાવ દરમિયાન કાચા તેલના ભાવમાં ભવિષ્યમાં મોટો ઘટાડો થવાની આગાહી કરી હતી. તેમણે પોતાના સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ પર જણાવ્યું હતું કે ઈરાન સાથેનો વિવાદ અંત તરફ આગળ વધી રહ્યો છે અને તેના કારણે વૈશ્વિક બજારમાં કાચા તેલના ભાવમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો જોવા મળશે. ટ્રમ્પના નિવેદન બાદ અનેક આંતરરાષ્ટ્રીય બ્રોકરેજ સંસ્થાઓએ પણ તેલના ભાવ 70 ડોલર પ્રતિ બેરલ સુધી આવી શકે તેવી ધારણા વ્યક્ત કરી હતી. હવે બજારમાં જોવા મળી રહેલી સ્થિતિ આ આગાહીને સમર્થન આપતી જણાઈ રહી છે.
હોર્મુઝ સંપૂર્ણ ખુલ્યું નથી છતાં કેમ ઘટ્યા ભાવ?
વિશ્વના કુલ તેલ વેપારનો અંદાજે 20 ટકા હિસ્સો હોર્મુઝ જળમાર્ગમાંથી પસાર થાય છે. સામાન્ય રીતે આ માર્ગમાં કોઈ પણ પ્રકારનો વિક્ષેપ સર્જાય તો વૈશ્વિક બજારમાં તેલના ભાવ ઝડપથી વધી જાય છે. જોકે હાલ હોર્મુઝ સંપૂર્ણપણે સામાન્ય સ્થિતિમાં આવ્યું નથી, તેમ છતાં બજારમાં ભાવમાં ઘટાડો જોવા મળી રહ્યો છે. નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે તેલ બજાર માત્ર વર્તમાન પરિસ્થિતિ નહીં પરંતુ ભવિષ્યની સંભાવનાઓને ધ્યાનમાં રાખીને પણ પ્રતિક્રિયા આપે છે. અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે ચાલી રહેલી વાતચીતમાં સકારાત્મક સંકેતો મળતા સપ્લાયમાં અવરોધ સર્જાવાનો ભય ઘટ્યો છે. જેના કારણે બજારમાંથી જોખમનું પરિબળ ઘટતા કિંમતોમાં નરમાઈ આવી છે.
OPEC+ના ઉત્પાદન વધારાનો પણ પ્રભાવ
કાચા તેલના ભાવમાં ઘટાડાનું એક મહત્વપૂર્ણ કારણ OPEC+ દેશો દ્વારા ઉત્પાદન વધારવાની નીતિ પણ માનવામાં આવી રહી છે. સાઉદી અરેબિયા, યુએઈ સહિતના તેલ ઉત્પાદક દેશો ઉત્પાદન ક્ષમતામાં વધારો કરે તેવી અપેક્ષાએ બજારમાં પુરવઠો વધવાનો અંદાજ લગાવવામાં આવી રહ્યો છે. વધુ સપ્લાય ઉપલબ્ધ થવાની સંભાવનાએ પણ કાચા તેલના ભાવ પર દબાણ વધાર્યું છે. સાથે જ ઘણા દેશોએ પોતાના વ્યૂહાત્મક તેલ ભંડારમાં વધારો કર્યો હોવાથી બજારમાં પુરવઠા અંગેનો ભય પણ ઓછો થયો છે.
ભારત સહિત અનેક દેશોને મળશે રાહત
કાચા તેલના ભાવમાં ઘટાડો ભારત જેવા મોટા આયાતકાર દેશો માટે સકારાત્મક સમાચાર માનવામાં આવે છે. કારણ કે ભારત પોતાની જરૂરિયાતનું મોટાભાગનું કાચું તેલ આયાત કરે છે. જો ક્રૂડના ભાવ આ સ્તરે સ્થિર રહે છે તો ભવિષ્યમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવ પર દબાણ ઘટી શકે છે. ઉપરાંત આયાત બિલમાં ઘટાડો થતાં અર્થતંત્રને પણ ફાયદો થઈ શકે છે. વૈશ્વિક ઊર્જા બજાર પર નજર રાખતા નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે આગામી દિવસોમાં અમેરિકા-ઈરાન ચર્ચાઓ અને OPEC+ના નિર્ણયોના આધારે કાચા તેલના ભાવની દિશા નક્કી થશે. જોકે હાલ માટે 70 ડોલરની નજીક પહોંચેલા ભાવ વિશ્વ અર્થવ્યવસ્થા માટે રાહતના સંકેત તરીકે જોવામાં આવી રહ્યા છે.
