ફરી ફાટ્યો વિશ્વનો સૌથી સક્રિય જ્વાળામુખી કિલાઉઆ : લાવા 1000 ફૂટ ઊંચે સુધી ઊછળ્યો; આખો વિસ્તાર ધુમાડામાં ફેરવાયો!

Samir Shukla (Senior Journalist), New Jersey, USA: વિશ્વના સૌથી સક્રિય જ્વાળામુખીઓમાંના એક હવાઈ ટાપુ પર કિલાઉઆ જ્વાળામુખીએ ફરી એકવાર પોતાની શક્તિ બતાવી છે. રવિવારે થયેલા શક્તિશાળી જ્વાળામુખી વિસ્ફોટમાં લાવાના ફુવારા આકાશમાં 1,000 ફૂટ એટલે કે લગભગ 300 મીટરની ઊંચાઈ સુધી ઉછળતા જોવા મળ્યા. વૈજ્ઞાનિકોએ આ રોમાંચક દૃશ્યને કેમેરામાં પણ કેદ કર્યું, જે હવે આખી દુનિયા જોઈ રહી છે.

USGS Hawaiian Volcano Observatory (USGS) ના જણાવ્યા અનુસાર, આ વિસ્ફોટ રવિવારે સાંજે 4:15 વાગ્યે (હવાઈ માનક સમય અનુસાર) કિલાઉઆના હેલેમાઉ ખાડામાં સ્થિત ઉત્તરીય વેન્ટમાંથી શરૂ થયો હતો. આ એ જ જ્વાળામુખી છે, જે 23 ડિસેમ્બર, 2024 થી સમયાંતરે સક્રિય છે. આ વિસ્ફોટ હવાઈ જ્વાળામુખી રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાનના બંધ વિસ્તારમાં થયો હતો, જે હોનોલુલુથી લગભગ 200 માઇલ દૂર અને દક્ષિણ-પૂર્વમાં ઘણા ટાપુઓ પર સ્થિત છે. નેગ્રોસ ટાપુ પરના કનલાઓન જ્વાળામુખીમાં છેલ્લા 24 કલાકમાં 31 જ્વાળામુખી ધરતીકંપ નોંધાયા છે.

સૌથી ચોંકાવનારી બાબત એ છે કે કાનલાઓન જ્વાળામુખી સતત ગેસિંગ કરતું રહ્યું, એક દિવસમાં 1,124 ટન સલ્ફર ડાયોક્સાઇડ છોડતું રહ્યું. The Philippine Institute of Volcanology and Seismology (ફિવોલ્ક્સ) જણાવ્યું કે જ્વાળામુખીએ 700 મીટર ઉંચા ઉછળતા મધ્યમ Plume પણ ઉત્પન્ન કર્યા હતા, જે ઉત્તર-પશ્ચિમ તરફ વહી ગયા હતા. કાનલાઓન જ્વાળામુખીના 6 કિલોમીટરની ત્રિજયામાં રહેતા લોકોને શિખર વિસ્તાર ખાલી કરાવવાની ચેતવણી આપી છે. આ સાથે જ જ્વાળામુખીની નજીક કોઈપણ વિમાન ઉડાડવા પર પણ સખત પ્રતિબંધ છે. રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાનમાં કિલાઉઆ અને મૌના લોઆ છે, જે વિશ્વનો સૌથી મોટો સક્રિય જ્વાળામુખી છે. USA ભૂસ્તર શાસ્ત્રીય સર્વેક્ષણે જણાવ્યું કે કિલાઉઆ વિશ્વના સૌથી સક્રિય જ્વાળામુખીમાંનો એક છે.

કિલાઉઆમાં 4,091 ફૂટની ઊંચાઈ સાથે 23 ડિસેમ્બરથી તેના હાલેમાઉમાઉ નામના ઉંડા (Hole) ખાડામાંથી લાવા ફૂટી રહ્યા છે. હાલેમાઉમાઉમાંથી સતત વિસ્ફોટનો આ 23મો એપિસોડ છે, જે તેના શિખર પર કિલાઉઆના મોટા કેલ્ડેરાનો ભાગ છે. USGS અપડેટ્સ અનુસાર, 25 મેના રોજ થયેલા વિસ્ફોટ હેલેમાઉમાઉના બે વેન્ટમાં લગભગ છ કલાક સુધી ચાલ્યો હતો. જેમાં ઉત્તર વેન્ટ સ્થાનિક સમય મુજબ રાત્રે 9:48 વાગ્યે અને દક્ષિણ વેન્ટ રાત્રે 10:25 વાગ્યે બંધ થયો હતો.

અધિકારીઓ મુખ્યત્વે જ્વાળામુખી વાયુઓના ઉચ્ચ સ્તર જેમ કે પાણીની વરાળ, કાર્બન ડાયોક્સાઇડ અને સલ્ફર ડાયોક્સાઇડ વિશે ચિંતિત હતા, જે પવનની નીચે દૂરોગામી અસરો કરી શકે છે. સલ્ફર ડાયોક્સાઇડ વાતાવરણમાં પ્રતિક્રિયા આપે છે અને જ્વાળામુખીનું ધુમ્મસ બનાવે છે, જેને વોગ કહેવાય છે. સલ્ફર ડાયોક્સાઇડ શ્વસન સમસ્યાઓ અને અન્ય સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાઓનું કારણ બની શકે છે.