વિયેતનામના ખેડૂતો સૌથી સમૃદ્ધ કેમ? : જાણો સફળ ખેતીનું મોડેલ

એક સમય એવો હતો જ્યારે વિયેતનામના મોટાભાગના ખેડૂતો માત્ર પોતાના પરિવારનું ગુજરાન ચલાવવા માટે ખેતી કરતા હતા. મર્યાદિત આવક, સરકારી નિયંત્રણ અને પરંપરાગત ખેતી પદ્ધતિઓને કારણે ખેડૂતોને વધુ નફો મળતો નહોતો. પરંતુ છેલ્લા ચાર દાયકામાં દેશમાં કૃષિ ક્ષેત્રમાં આવેલા મોટા પરિવર્તનોએ લાખો ખેડૂતોનું જીવન બદલી નાખ્યું છે. આજે વિયેતનામ વિશ્વના અગ્રણી કૃષિ નિકાસકાર દેશોમાં સ્થાન ધરાવે છે અને ત્યાંના અનેક ખેડૂતોની આવકમાં નોંધપાત્ર વધારો થયો છે. જોકે દરેક ખેડૂત સમૃદ્ધ છે એવું કહેવું યોગ્ય નથી, પરંતુ આધુનિક કૃષિ મોડેલે મોટા પાયે ખેડૂતોની આર્થિક સ્થિતિ મજબૂત કરી છે.

આ સફળતા પાછળ કોઈ એક કારણ જવાબદાર નથી. સરકારની લાંબા ગાળાની કૃષિ નીતિઓ, આધુનિક ટેક્નોલોજીનો વ્યાપક ઉપયોગ, ઊંચી કિંમત મળતી નિકાસલક્ષી ખેતી, વૈજ્ઞાનિક અભિગમ અને કૃષિ મૂલ્યશૃંખલાના વિકાસે વિયેતનામને વૈશ્વિક કૃષિ નકશા પર મજબૂત સ્થાન અપાવ્યું છે.

1986ની આર્થિક સુધારણીએ બદલ્યું કૃષિનું ભવિષ્ય

વિયેતનામમાં વર્ષ 1986માં અમલમાં આવેલી 'ડોઈ મોઈ (Doi Moi)' આર્થિક સુધારણા નીતિ કૃષિ ક્ષેત્ર માટે ટર્નિંગ પોઇન્ટ સાબિત થઈ. આ નીતિ હેઠળ ખેડૂતોને લાંબા ગાળાના જમીન ઉપયોગના અધિકારો મળ્યા, પોતાની પસંદગી મુજબ પાક લેવાની છૂટ મળી અને ખુલ્લા બજારમાં વેચાણની તક ઉપલબ્ધ થઈ. પરિણામે ખેડૂતોમાં રોકાણ કરવાની અને નવી ટેક્નોલોજી અપનાવવાની પ્રેરણા વધી. સરકારી નિયંત્રણમાંથી બહાર આવી કૃષિ ધીમે ધીમે બજાર આધારિત બની. આ પરિવર્તન બાદ કૃષિ ઉત્પાદન, ઉત્પાદકતા અને નિકાસમાં સતત વધારો નોંધાયો.

ફળદ્રુપ જમીન અને હવામાન બન્યા સૌથી મોટી તાકાત

વિયેતનામના દક્ષિણમાં આવેલો મેકોંગ ડેલ્ટા અને ઉત્તરમાં આવેલો રેડ રિવર ડેલ્ટા વિશ્વના સૌથી ફળદ્રુપ કૃષિ વિસ્તારોમાં ગણાય છે. પૂરતું પાણી, અનુકૂળ હવામાન અને લાંબી ખેતીની સીઝનને કારણે ઘણા વિસ્તારોમાં વર્ષમાં બે અથવા ત્રણ પાક લેવામાં આવે છે. વધુ ઉત્પાદનનો સીધો ફાયદો ખેડૂતોની આવકમાં જોવા મળે છે. સાથે જ પાણી સંચાલન અને સિંચાઈની વ્યવસ્થાઓએ ખેતીને વધુ સ્થિર બનાવી છે.

આ પણ વાંચો : "નિલેશભાઈને અહીંથી છૂટા કરીએ છીએ પારણા કરાવી દઇશું" : ઓડિયો વાયરલ થયા બાદ લેવાયો ખેડૂત સમિતિનો નિર્ણ

માત્ર ચોખા નહીં, નિકાસલક્ષી પાકો પર પણ ભાર

વિયેતનામના ખેડૂતો માત્ર ધાનની ખેતી સુધી મર્યાદિત રહ્યા નથી. તેમણે વૈશ્વિક બજારમાં માંગ ધરાવતા કૉફી, કાજુ, કાળા મરી, રબર, ફળો, શાકભાજી અને મત્સ્ય ઉદ્યોગ તરફ પણ ધ્યાન કેન્દ્રિત કર્યું છે.

આ ઉત્પાદનોની નિકાસ થવાથી સ્થાનિક બજારની સરખામણીએ ખેડૂતોને વધુ સારી કિંમત મળે છે. કૃષિ ઉત્પાદનોનું પ્રોસેસિંગ, પેકેજિંગ અને બ્રાન્ડિંગ પણ આવક વધારવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.

આધુનિક ટેક્નોલોજીએ ખેતીને બનાવી વધુ નફાકારક

વિયેતનામમાં આધુનિક મશીનરી, ગુણવત્તાયુક્ત બીજ, ડ્રિપ સિંચાઈ, વૈજ્ઞાનિક ખેતી અને ડિજિટલ ટેક્નોલોજીનો વ્યાપક ઉપયોગ થાય છે. ઘણા ખેડૂતો મોબાઇલ એપ્લિકેશન દ્વારા બજાર ભાવ પર નજર રાખે છે અને યોગ્ય સમયે પોતાની ઉપજ વેચે છે.

ટેક્નોલોજીના ઉપયોગથી ઉત્પાદન ખર્ચ ઘટે છે, ઉત્પાદન વધે છે અને ગુણવત્તામાં સુધારો થાય છે. સરકાર પણ ગ્રીન અને ડિજિટલ કૃષિને પ્રોત્સાહન આપી રહી છે જેથી વૈશ્વિક સ્પર્ધામાં દેશનું સ્થાન વધુ મજબૂત બને.

કૃષિ કચરામાંથી પણ થાય છે વધારાની આવક

વિયેતનામમાં સર્ક્યુલર એગ્રીકલ્ચર પર ખાસ ભાર આપવામાં આવે છે. પાકના અવશેષો અને પશુઓના કચરામાંથી જૈવિક ખાતર અને બાયોગેસનું ઉત્પાદન કરવામાં આવે છે. તેનાથી રાસાયણિક ખાતર પરનો ખર્ચ ઘટે છે, પર્યાવરણનું સંરક્ષણ થાય છે અને ખેડૂતોને વધારાની આવકનું સાધન પણ મળે છે.

સરકારનો સતત સહયોગ પણ મહત્વનો

વિયેતનામ સરકાર ખેડૂતોને તાલીમ, ગુણવત્તાયુક્ત બીજ, કૃષિ નિષ્ણાતોની સલાહ, સિંચાઈ સુવિધા અને નિકાસ માટે જરૂરી સહાય ઉપલબ્ધ કરાવે છે. કૃષિને માત્ર ઉત્પાદન નહીં પરંતુ સંપૂર્ણ વ્યવસાય તરીકે વિકસાવવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો છે.

તાજેતરના વર્ષોમાં સરકારે ગ્રીન, ટકાઉ અને ડિજિટલ કૃષિ પર વધુ ભાર મૂક્યો છે જેથી વૈશ્વિક બજારમાં સ્પર્ધાત્મકતા જળવાઈ રહે.

આ પણ વાંચો: આ વર્ષે ગુજરાતમાં ચોમાસું નબળું : 3 જુલાઈ સુધી રાજ્યમાં માત્ર 76.92 મિમી વરસાદ, સિઝનના સરેરાશના 8.46 % જેટલો જ વરસાદ

ભારતના ખેડૂતો માટે શું છે શીખ?

ભારતમાં પણ કૃષિ ક્ષેત્રમાં વિશાળ સંભાવનાઓ છે. નિષ્ણાતોના મતે ખેડૂતો જો એક જ પાક પર નિર્ભર રહેવાના બદલે વિવિધ પાકો અપનાવે, આધુનિક ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ કરે, પ્રોસેસિંગ અને વેલ્યુ એડિશન પર ભાર મૂકે તેમજ સીધા મોટા બજારો અને નિકાસ સાથે જોડાય તો તેમની આવકમાં વધારો શક્ય છે. ખેડૂત ઉત્પાદક સંસ્થાઓ (FPO), ડિજિટલ માર્કેટિંગ, પાણીનો કાર્યક્ષમ ઉપયોગ અને વૈજ્ઞાનિક ખેતી જેવી પહેલો ભારતમાં પણ કૃષિને વધુ નફાકારક બનાવી શકે છે.

વિયેતનામની સફળતા કોઈ ચમત્કાર નથી, પરંતુ લાંબા ગાળાના આયોજન, સરકારની નીતિઓ, આધુનિક ટેક્નોલોજી અને બજારકેન્દ્રિત અભિગમનું પરિણામ છે. આ મોડેલ વિકાસશીલ દેશો માટે મહત્વનો અભ્યાસ વિષય બની રહ્યો છે અને ભારત સહિત અનેક દેશો માટે પ્રેરણારૂપ માનવામાં આવે છે.