વડોદરા શહેરમાં સંભવિત જળ કટોકટીની આશંકા વચ્ચે વડોદરા મહાનગરપાલિકાનું તંત્ર સતર્ક બન્યું છે. શહેરના મુખ્ય જળસ્ત્રોત ગણાતા આજવા સરોવરનું જળસ્તર સતત ઘટી રહ્યું હોવાથી પાણી પુરવઠાને લઈને ચિંતા વધી રહી છે. આ સ્થિતિ વચ્ચે મ્યુનિસિપલ કમિશનર અરુણ મહેશ બાબુએ આજવા સરોવર, સિંધરોટ અને મહીસાગર જળસ્ત્રોતોની સ્થળ મુલાકાત લઈને પાણી પુરવઠાની વ્યવસ્થાની સમીક્ષા કરી હતી. તંત્રનો દાવો છે કે આગામી 20 દિવસ સુધી શહેરમાં પાણીની અછત નહીં સર્જાય, પરંતુ જો વરસાદ વધુ મોડો પડશે તો નર્મદા નદીના પાણી પર નિર્ભર થવાની નોબત આવી શકે છે.
વડોદરાની જીવનદોરી ગણાતા આજવા સરોવરની હાલની સપાટી આશરે 206 ફૂટ સુધી પહોંચી હોવાનું જણાવવામાં આવી રહ્યું છે. સામાન્ય રીતે શહેરના લાખો નાગરિકોને પાણી પહોંચાડવા માટે આજવા સરોવર સૌથી મહત્વનો સ્ત્રોત માનવામાં આવે છે. જોકે જળસ્તર ઘટતાં શહેરના વિવિધ વિસ્તારોમાં પાણીના દબાણ અને પુરવઠા અંગે સમસ્યાઓ વધતી હોવાનું સ્થાનિક લોકો જણાવી રહ્યા છે.
તંત્રના દાવા અને લોકોની વાસ્તવિકતા વચ્ચે અંતર
વડોદરા મહાનગરપાલિકા વર્ષોથી દાવો કરતી આવી છે કે આજવા સરોવરમાં શહેરની જરૂરિયાત માટે પૂરતું પાણી ઉપલબ્ધ છે. પરંતુ શહેરના પૂર્વ વિસ્તાર સહિત અનેક ઝોનમાં હજુ પણ પાણીની સમસ્યાઓ યથાવત હોવાનું સ્થાનિકોનું કહેવું છે. અનેક વિસ્તારોમાં લોકો પાણી માટે વલખાં મારી રહ્યા છે અને નિયમિત પુરવઠા અંગે ફરિયાદો કરી રહ્યા છે.
આ પરિસ્થિતિ વચ્ચે કમિશનર અરુણ મહેશ બાબુએ ઉચ્ચ અધિકારીઓ સાથે બેઠક યોજીને પાણી વિતરણની હાલની સ્થિતિ અંગે માહિતી મેળવી હતી. તેમણે જણાવ્યું હતું કે તંત્ર દ્વારા સતત મોનિટરિંગ કરવામાં આવી રહ્યું છે અને હાલની સ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને વિકલ્પિક આયોજન પણ તૈયાર કરવામાં આવ્યું છે.
આ પણ વાંચો: ‘આ કુરિવાજ છે, તેનો વિરોધ થવો જોઈએ’ : રાજકોટ મુંડન વિવાદ પર સનાતન સંત સમિતિના રાષ્ટ્રીય અધ્યક્ષનું નિવેદન
મહીસાગરનું પાણી પણ ઓછા દબાણે
શહેર માટે ચિંતાનો વધુ એક મુદ્દો મહીસાગર નદીમાંથી મળતા પાણીનો છે. હાલમાં મહીસાગર ફ્રેન્ચવેલ વિસ્તારમાં સફાઈ અને માટીની કામગીરી ચાલી રહી હોવાથી પાણીનો પ્રવાહ ઓછા દબાણે મળી રહ્યો છે. રાયકા-દોડકા વિસ્તાર નજીક ચાલી રહેલી કામગીરીના કારણે પાણી પુરવઠા પર અસર થઈ રહી હોવાનું તંત્ર સ્વીકારે છે.
આ સ્થિતિમાં મહાનગરપાલિકાએ વધારાના 30 MLD (મિલિયન લિટર પ્રતિ દિવસ) પાણીની વૈકલ્પિક વ્યવસ્થા પણ તૈયાર રાખી છે. જો પરિસ્થિતિ વધુ ગંભીર બનશે તો આ વધારાનું પાણી શહેરના પુરવઠામાં ઉમેરવામાં આવશે.
નર્મદાના પાણીનો વિકલ્પ તૈયાર
વડોદરા મહાનગરપાલિકાની સ્થાયી સમિતિના ચેરમેન વર્ષાબેન વ્યાસે સ્પષ્ટ સંકેત આપ્યા છે કે જો આજવા સરોવરનું લેવલ જળવાઈ નહીં રહે અને વરસાદ સમયસર નહીં પડે તો શહેરને નર્મદા નદીના પાણી પર આધાર રાખવો પડશે.
તેમણે જણાવ્યું હતું કે હાલમાં તંત્ર તમામ પરિસ્થિતિઓ પર નજર રાખી રહ્યું છે. જો જરૂર પડશે તો નર્મદા નિગમ પાસેથી પાણી ખરીદીને શહેરના નાગરિકોને પુરવઠો આપવામાં આવશે. જોકે આ વિકલ્પ મહાનગરપાલિકા માટે આર્થિક રીતે ખર્ચાળ સાબિત થઈ શકે છે. માહિતી મુજબ નર્મદાનું પાણી ખરીદવું પડે તો પાલિકા પર આશરે 7 કરોડ રૂપિયાનું વધારાનું નાણાકીય ભારણ આવી શકે છે. છતાં શહેરમાં પાણી સંકટ ન સર્જાય તે માટે આ ખર્ચ કરવાની તૈયારી રાખવામાં આવી રહી છે.
વરસાદ પર ટકેલી આશા
હાલ સમગ્ર પરિસ્થિતિમાં સૌથી મોટો આધાર ચોમાસા પર છે. જો આગામી દિવસોમાં સારો વરસાદ થાય તો આજવા સરોવર અને અન્ય જળસ્ત્રોતોમાં પૂરતું પાણી આવી શકે છે અને સંભવિત સંકટ ટળી શકે છે. પરંતુ જો વરસાદ મોડો પડશે અથવા સામાન્ય કરતાં ઓછો પડશે તો પાણી પુરવઠા અંગે ગંભીર પડકારો ઊભા થઈ શકે છે.
તંત્ર દ્વારા પાણી બચાવવા અને તેનો સંયમિત ઉપયોગ કરવા માટે નાગરિકોને અપીલ પણ કરવામાં આવી છે. અધિકારીઓનું કહેવું છે કે પાણીનો બિનજરૂરી બગાડ ટાળવામાં આવશે તો ઉપલબ્ધ જથ્થાનો વધુ અસરકારક ઉપયોગ થઈ શકશે.
સતત મોનિટરિંગ શરૂ
જળ સંકટની શક્યતાને ધ્યાનમાં રાખીને વડોદરા મહાનગરપાલિકાએ પાણી પુરવઠા વ્યવસ્થાનું સતત મોનિટરિંગ શરૂ કર્યું છે. શહેરના વિવિધ જળસ્ત્રોતો, ફિલ્ટરેશન પ્લાન્ટ અને વિતરણ વ્યવસ્થાની નિયમિત સમીક્ષા કરવામાં આવી રહી છે.
મ્યુનિસિપલ કમિશનર અરુણ મહેશ બાબુએ દાવો કર્યો છે કે હાલ તાત્કાલિક સંકટ જેવી કોઈ સ્થિતિ નથી અને આગામી 20 દિવસ સુધી પાણીની અછત સર્જાય તેવી શક્યતા નથી. તેમ છતાં ચોમાસાની અનિશ્ચિતતા અને ઘટતા જળસ્તરને કારણે તંત્ર કોઈપણ પરિસ્થિતિનો સામનો કરવા તૈયાર રહેવા માંગે છે.
હવે સૌની નજર આગામી દિવસોમાં પડનારા વરસાદ અને આજવા સરોવરના જળસ્તર પર છે. વરસાદ સમયસર અને પૂરતો થશે તો શહેર સંભવિત જળસંકટમાંથી બચી જશે, પરંતુ જો કુદરત સાથ નહીં આપે તો વડોદરાને નર્મદાના પાણી પર નિર્ભર થવું પડી શકે છે.
