અમેરિકામાં IT છટણી અને H-1B વિઝા ધારકો સામે મોટું સંકટ
અમેરિકાની જાણીતી ટેક કંપનીઓમાં કામ કરતા ભારતીય આઈટી (IT) પ્રોફેશનલ્સ માટે વર્તમાન સમય અત્યંત પડકારજનક સાબિત થઈ રહ્યો છે. મેટા (Meta), એમેઝોન (Amazon) અને ઓરેકલ (Oracle) જેવી દિગ્ગજ કંપનીઓમાં મોટા પાયે ચાલી રહેલી છટણી (Layoffs) ના કારણે આશરે 15,000 થી વધુ ભારતીય કર્મચારીઓએ પોતાની નોકરી ગુમાવી દીધી છે. H-1B વિઝા પર અમેરિકા ગયેલા આ કર્મચારીઓ સામે હવે કાયદેસર રીતે દેશમાં ટકી રહેવા માટે સમય સામેની રેસ શરૂ થઈ ગઈ છે.
અમેરિકી ઇમિગ્રેશન નિયમો અનુસાર, H-1B વિઝા ધારકની નોકરી જાય ત્યારે તેમને નવો એમ્પ્લોયર અથવા વિઝા સ્પોન્સર શોધવા માટે માત્ર 60 દિવસનો 'ગ્રેસ પિરિયડ' મળે છે. જો આ 60 દિવસમાં નવી નોકરી ન મળે, તો તેમણે ફરજિયાતપણે અમેરિકા છોડવું પડે છે. હાલમાં અમેરિકી જોબ માર્કેટમાં મંદી હોવાથી અને કંપનીઓ વિઝા સ્પોન્સરશિપ આપવાનું ટાળતી હોવાથી ઇન્ટરવ્યુની પ્રક્રિયાઓ મહિનાઓ સુધી લાંબી ખેંચાઈ રહી છે, જેના કારણે પ્રવાસીઓનો ગભરાટ વધી રહ્યો છે.
ટ્રમ્પ પ્રશાસનની કડક નીતિઓ અને ગ્રીન કાર્ડના નવા નિયમો
ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ પ્રશાસન દ્વારા ઇમિગ્રેશન અને વિઝા પ્રક્રિયામાં કરવામાં આવેલા કડક ફેરફારોએ આ સંકટને વધુ ગંભીર બનાવી દીધું છે. ખાસ કરીને ગ્રીન કાર્ડ (કાયમી વસવાટની મંજૂરી) મેળવવાની પ્રક્રિયામાં મોટો બદલાવ કરવામાં આવ્યો છે.
સ્ટેટસ એડજસ્ટમેન્ટ પર પ્રતિબંધ: અગાઉ ટેક કર્મચારીઓ અમેરિકામાં રહીને જ ટેમ્પરરી વિઝામાંથી ગ્રીન કાર્ડ માટે 'એડજસ્ટમેન્ટ ઓફ સ્ટેટસ' ની અરજી કરી શકતા હતા. હવે નવી નીતિ હેઠળ, અરજદારે પોતાના વતન (ભારત) પાછા ફરીને જ યુએસ કોન્સ્યુલેટ મારફતે ગ્રીન કાર્ડની પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરવી પડશે.
પ્રોસેસિંગમાં વિલંબ: ભારતમાં રહીને કોન્સ્યુલેટ દ્વારા થતી આ પ્રક્રિયામાં લાંબો સમય, કડક દસ્તાવેજ તપાસ અને સિક્યોરિટી ક્લિયરન્સના કારણે વિલંબ થવાની પૂરેપૂરી શક્યતા છે, જેથી નોકરીમાં પરત ફરવાનું જોખમ વધી જાય છે.
સેક્ટરની મર્યાદા: નોકરી ગુમાવ્યા બાદ કર્મચારીએ પોતાના હોદ્દા અને લાયકાતને સમકક્ષ જ નોકરી શોધવી પડે છે. ઉદાહરણ તરીકે, કોઈ સોફ્ટવેર એન્જિનિયર અન્ય કોઈ સામાન્ય ક્ષેત્રમાં અસ્થાયી કામ કરીને પોતાનું વિઝા સ્ટેટસ બચાવી શકશે નહીં.
ગ્રીન કાર્ડ બેકલોગમાં 63% સાથે ભારત સૌથી આગળ
અમેરિકામાં ગ્રીન કાર્ડ મેળવવા માટે વર્ષોથી લાંબી લાઈનો લાગેલી છે. વોશિંગ્ટનની સંસ્થા 'કેટો ઇન્સ્ટિટ્યૂટ' ના ડેટા અનુસાર, યુએસમાં હાલમાં કુલ 18 લાખ જોબ-બેઝ્ડ ગ્રીન કાર્ડ અરજીઓ બેકલોગ (પેન્ડિંગ) માં છે. આ કુલ બેકલોગમાંથી 11 લાખથી વધુ કેસ માત્ર ભારતીયોના છે, જે કુલ સંખ્યાના 63% જેટલા થાય છે. હાલમાં નવા ભારતીય અરજદારો માટે ગ્રીન કાર્ડ મેળવવાનો સરેરાશ વેઇટિંગ પિરિયડ 10 થી 15 વર્ષ જેટલો લાંબો છે.
છેલ્લા 5 વર્ષમાં અમેરિકા દ્વારા કુલ 49.97 લાખ ગ્રીન કાર્ડ જારી કરવામાં આવ્યા છે. જેમાંથી 29.32 લાખ ગ્રીન કાર્ડ અમેરિકામાં પહેલેથી હાજર લોકોને મળ્યા હતા, જ્યારે 20.63 લાખ કાર્ડ પોતાના દેશમાંથી અરજી કરનારાઓને મળ્યા હતા. વર્ષ 2014 થી 2023 દરમિયાન કુલ 7.26 લાખ ભારતીયો ગ્રીન કાર્ડ મેળવવામાં સફળ રહ્યા છે.
પરિવારો સામે આર્થિક અને સામાજિક કટોકટી
આ છટણી માત્ર આર્થિક મુશ્કેલી નથી લાવી, પરંતુ પ્રભાવિત પરિવારોના સામાજિક જીવનને પણ અસ્તવ્યસ્ત કરી દીધું છે. સિયેટલ અને સાન ફ્રાન્સિસ્કો જેવા આઈટી હબમાં રહેતા ભારતીય પ્રોફેશનલ્સનું કહેવું છે કે સેંકડો કંપનીઓમાં અરજી કરવા છતાં રિસ્પોન્સ ખૂબ જ ધીમો મળી રહ્યો છે.
અચાનક ઉભા થયેલા આ સંકટના કારણે લોકોના ઘરની હોમ લોન, બાળકોનો અભ્યાસ અધવચ્ચે છૂટી જવાનો ડર અને જીવનસાથી (Spouse) ના ડિપેન્ડન્ટ વિઝા રદ થવાની ચિંતા સતાવી રહી છે. ઘણા ભારતીય પરિવારો હવે વિઝાની અવધિ પૂરી થતાં જ ભારત પરત ફરવા માટે બેકઅપ પ્લાન તૈયાર કરી રહ્યા છે.
