Ebola virus: આફ્રિકન દેશ ડેમોક્રેટિક રિપબ્લિક ઓફ કોંગોમાં ફરી એકવાર ઇબોલા વાયરસે ગંભીર સ્થિતિ ઊભી કરી છે. દેશના પૂર્વીય વિસ્તારોમાં ઝડપથી ફેલાતા સંક્રમણને કારણે શંકાસ્પદ કેસોની સંખ્યા 900ને વટાવી ગઈ છે, જ્યારે 119 લોકોના મોત નોંધાતા આરોગ્ય વિભાગ અને વૈશ્વિક આરોગ્ય એજન્સીઓમાં ચિંતા વધી ગઈ છે. WHOએ આ ફાટી નીકળેલા સંક્રમણને કોંગો માટે “ઉચ્ચ જોખમ” ગણાવ્યું છે.
કોંગોના પૂર્વીય પ્રાંતોમાં ઇબોલા વાયરસનો પ્રકોપ ફરી ગંભીર બન્યો છે. દેશના સંદેશાવ્યવહાર મંત્રાલયે સોશિયલ મીડિયા મારફતે જાહેર કરેલા આંકડા મુજબ અત્યાર સુધી 904 શંકાસ્પદ કેસ નોંધાયા છે. આ સાથે 119 શંકાસ્પદ મૃત્યુ નોંધાતા આરોગ્ય તંત્ર પર ભારે દબાણ ઉભું થયું છે.
ઇબોલા વાયરસ દુનિયાના સૌથી ખતરનાક ચેપજન્ય રોગોમાંનો એક માનવામાં આવે છે. આ વાયરસ શરીરમાં ગંભીર આંતરિક રક્તસ્ત્રાવ, ઊંચો તાવ, થાક અને અંગો નિષ્ફળ થવા જેવી પરિસ્થિતિ ઊભી કરી શકે છે. ઘણા કિસ્સાઓમાં સમયસર સારવાર ન મળે તો મૃત્યુદર ખૂબ ઊંચો રહે છે.
ઇટુરી પ્રાંત સૌથી વધુ પ્રભાવિત
કોંગોના અધિકારીઓએ અગાઉ જણાવ્યું હતું કે 700થી વધુ શંકાસ્પદ કેસો અને 170થી વધુ શંકાસ્પદ મોત નોંધાયા હતા. હવે નવા આંકડાઓએ સ્થિતિ વધુ ચિંતાજનક બનાવી છે. મોટાભાગના કેસો ઇટુરી પ્રાંત સાથે જોડાયેલા હોવાનું જણાવવામાં આવ્યું છે. આ વિસ્તાર વર્ષોથી આરોગ્યસુવિધાઓની અછત, આંતરિક હિંસા અને અસુરક્ષાના કારણે સંવેદનશીલ ગણાય છે.
વિશેષજ્ઞોનું માનવું છે કે જ્યાં આરોગ્ય વ્યવસ્થા નબળી હોય અને લોકો સુધી સમયસર સારવાર અથવા ટેસ્ટિંગ ન પહોંચી શકે ત્યાં ઇબોલા ઝડપથી ફેલાય છે. ગ્રામિણ વિસ્તારોમાં જાગૃતિનો અભાવ પણ સંક્રમણ વધારવામાં મોટો પરિબળ બની રહ્યો છે.
WHOએ શું કહ્યું?
વિશ્વ આરોગ્ય સંગઠન World Health Organization (WHO) એ ચેતવણી આપી છે કે કોંગો માટે આ પ્રકોપ “ઉચ્ચ જોખમ” ઉભું કરે છે. જોકે વૈશ્વિક સ્તરે વાયરસ ફેલાવાનો ખતરો હાલ ઓછો હોવાનું WHOએ જણાવ્યું છે.
WHO અનુસાર, હાલની સ્થિતિ પર સતત નજર રાખવામાં આવી રહી છે અને સંક્રમિત વિસ્તારોમાં મેડિકલ ટીમો મોકલવામાં આવી રહી છે. આરોગ્યકર્મીઓ સંપર્ક ટ્રેસિંગ, ટેસ્ટિંગ અને આઇસોલેશન પર ભાર મૂકી રહ્યા છે જેથી વાયરસ વધુ વિસ્તારોમાં ન ફેલાય.
ઇબોલાના ફાટી નીકળેલા કેસોમાં ઘણીવાર આરોગ્યકર્મીઓ પણ સંક્રમિત થવાના કિસ્સા જોવા મળે છે, કારણ કે દર્દીઓની સારવાર દરમિયાન સીધો સંપર્ક થવાની શક્યતા વધુ હોય છે. તેથી સુરક્ષા સાધનો અને મેડિકલ સપોર્ટ વધારવા પર ભાર મૂકવામાં આવી રહ્યો છે.
ઇબોલા વાયરસ કેટલો ખતરનાક?
ઇબોલા વાયરસ પ્રથમ વખત 1976માં આફ્રિકામાં ઓળખાયો હતો. ત્યારથી અનેક વખત આફ્રિકન દેશોમાં તેનો પ્રકોપ જોવા મળ્યો છે. ખાસ કરીને પશ્ચિમ અને મધ્ય આફ્રિકાના દેશોમાં આ વાયરસે હજારો લોકોના જીવ લીધા છે.
આ વાયરસ સામાન્ય રીતે સંક્રમિત વ્યક્તિના લોહી, શરીર પ્રવાહી અથવા દૂષિત વસ્તુઓના સંપર્કથી ફેલાય છે. શરૂઆતમાં તાવ, માથાનો દુખાવો, માંસપેશીઓમાં દુખાવો અને કમજોરી જેવા લક્ષણો દેખાય છે. બાદમાં ગંભીર રક્તસ્ત્રાવ અને અંગો પર અસર થઈ શકે છે.
વિશ્વભરના આરોગ્ય નિષ્ણાતો માને છે કે વહેલી તકે દર્દીને અલગ રાખવો, ટેસ્ટિંગ અને સાવચેતીના પગલાં ઇબોલા નિયંત્રણ માટે સૌથી મહત્વપૂર્ણ છે.
કોંગો માટે પડકાર કેમ વધી રહ્યો છે?
ડેમોક્રેટિક રિપબ્લિક ઓફ કોંગોમાં અગાઉ પણ અનેક વખત ઇબોલા ફાટી નીકળ્યો છે. પરંતુ હાલની પરિસ્થિતિ વધુ પડકારજનક માનવામાં આવે છે કારણ કે કેટલાક વિસ્તારોમાં રાજકીય અસ્થિરતા અને હિંસક પ્રવૃત્તિઓને કારણે આરોગ્ય ટીમો સુધી પહોંચવું મુશ્કેલ બની રહ્યું છે.
ઘણા વિસ્તારોમાં લોકો આરોગ્ય અધિકારીઓ પર વિશ્વાસ ન કરતા હોવાના અહેવાલો પણ મળ્યા છે. જેના કારણે ટેસ્ટિંગ અને સારવાર પ્રક્રિયામાં વિલંબ થઈ રહ્યો છે. આ ઉપરાંત ગ્રામિણ વિસ્તારોમાં હોસ્પિટલ અને દવાઓની અછત પણ મોટો મુદ્દો બની રહ્યો છે.
વિશેષજ્ઞોનું કહેવું છે કે જો સમયસર નિયંત્રણ ન લાવવામાં આવે તો સંક્રમણ વધુ વિસ્તારોમાં ફેલાઈ શકે છે અને મૃત્યુઆંકમાં વધારો થઈ શકે છે.
આ પણ વાંચો: આજે 25 મે : વિશ્વ થાઈરોઈડ દિવસ, જાણો આજના દિવસની મહત્વપૂર્ણ ઘટના
વૈશ્વિક આરોગ્ય વ્યવસ્થા માટે પણ ચેતવણી સમાન
કોંગોમાં વધતા ઇબોલા કેસો માત્ર આફ્રિકા માટે જ નહીં પરંતુ વૈશ્વિક આરોગ્ય વ્યવસ્થા માટે પણ ચેતવણી સમાન છે. કોરોના મહામારી બાદ દુનિયા ચેપજન્ય રોગોને લઈને વધુ સતર્ક બની છે. આવી સ્થિતિમાં ઇબોલા જેવા અત્યંત ઘાતક વાયરસના કેસોમાં વધારો વૈશ્વિક આરોગ્ય એજન્સીઓ માટે ગંભીર મુદ્દો બની શકે છે.
હાલ WHOએ વૈશ્વિક જોખમ ઓછું ગણાવ્યું છે, પરંતુ આંતરરાષ્ટ્રીય મુસાફરી અને સરહદી અવરજવર વધતી હોવાથી સાવચેતી જાળવવી અત્યંત જરૂરી બની છે.
