આવી રહ્યું છે કોવિડ પછીનું સૌથી ખતરનાક 'લોકડાઉન'! : તમારા ખિસ્સા પર કેટલો પડશે માર? જાણો વિશ્વભરમાં શું છે તૈયારી

US-Israel-Iran war: મિડલ ઈસ્ટમાં યુએસ-ઇઝરાયેલ અને ઇરાન વચ્ચેના સંઘર્ષને કારણે સ્ટ્રેઈટ ઓફ હોર્મુઝમાં તેલની હરકત લગભગ ઠપ્પ થઈ ગઈ છે. આ માર્ગ વિશ્વના 20% તેલ અને LNGનું પરિવહન કરે છે. 1 માર્ચથી માત્ર 90 ટેન્કર જ પસાર થયા છે અને અનેક જહાજો પર હુમલા થયા છે. ઇરાને આ માર્ગ બંધ રાખવાની વાત કરી છે. જેનાથી વિશ્વભરના દેશો સંકટમાં આવી ગયા છે ક્રુડ ઓઈલની અછતના કારણે પેટ્રોલ-ડીઝલના ભાવ સતત વધી રહ્યાં છે, અને તેથી સ્થિતિ લોકડાઉન જેવી થઈ ગઈ છે.

તેલના ભાવ: બ્રેન્ટ ક્રુડ $112-113 પ્રતિ બેરલ આસપાસ પહોંચ્યા છે (19 માર્ચે $113.71). WTI $98 આસપાસ છે. યુએસમાં ગેસોલિનની રાષ્ટ્રીય સરેરાશ $3.90-3.94 પ્રતિ ગેલન છે – યુદ્ધ પહેલાં $2.90 હતી. કેટલાક વિસ્તારોમાં વધુ વધારો જોવા મળ્યો છે.

એરલાઇન્સની અસર:

યુનાઇટેડ એરલાઇન્સે આ અઠવાડિયે જ 5% ફ્લાઇટ્સ કાપી નાખી છે. CEO સ્કોટ કિર્બીએ કહ્યું કે તેઓ 2027 સુધી તેલ $100થી ઉપર અને $175 સુધી પહોંચવાની તૈયારીમાં છે. અન્ય એરલાઇન્સ પણ ક્ષમતા ઘટાડી રહી છે. હવાઈ મુસાફરી મોંઘી અને મર્યાદિત બની છે.

IEAની 10-પોઇન્ટ યોજના – 'Sheltering from Oil Shocks':

આંતરરાષ્ટ્રીય ઊર્જા એજન્સી (IEA)એ 20 માર્ચ 2026ના રોજ આ રિપોર્ટ જાહેર કર્યો છે. આ યોજના લોકડાઉન નથી, પરંતુ ઉપભોક્તાઓને તેલના આંચકાથી બચાવવા માટે માંગ-પક્ષના તાત્કાલિક પગલાં છે.

મુખ્ય સૂચનો:

શક્ય હોય ત્યાં ઘરેથી કામ કરો (વર્ક ફ્રોમ હોમ).

હાઇવે પર સ્પીડ લિમિટ 10 કિમી/કલાક ઘટાડો.

બિન-જરૂરી હવાઈ મુસાફરી ઘટાડો (વ્યવસાયિક ફ્લાઇટ્સમાં 40% કટ).

કારપુલિંગ, પબ્લિક ટ્રાન્સપોર્ટ અને કાર-ફ્રી સન્ડે જેવા પગલાં.

ગેસ સ્ટવને ઇલેક્ટ્રિકમાં બદલો.

લાઇસન્સ પ્લેટ આધારિત વારાફરતી ડ્રાઇવિંગ (કેટલાક દેશોમાં).

IEA કહે છે કે આ પગલાંથી 4 મહિનામાં 2.7 મિલિયન બેરલ પ્રતિ દિવસ તેલની માંગ ઘટી શકે છે. IEAએ 400 મિલિયન બેરલ તેલના ઇમર્જન્સી સ્ટોક પણ રિલીઝ કર્યા છે.

વિશ્વભરના દેશોમાં ચાલી રહેલા પગલાં

શ્રીલંકા: પેટ્રોલ માટે વાહન આધારિત રેશનિંગ (મોટરસાઇકલ 5 લિટર, કાર 15 લિટર/અઠવાડિયું).

બાંગ્લાદેશ: પેટ્રોલ વેચાણ પર મર્યાદા, લાંબી કતારો (ઈદ માટે અસ્થાયી રાહત).

ફિલિપાઇન્સ: સરકારી કર્મચારીઓ માટે 4-દિવસીય વીક, AC 24°Cથી નીચે ન રાખવું, ડ્રાઇવર્સને સબસિડી.

દક્ષિણ કોરિયા: 30 વર્ષમાં પ્રથમ વખત પેટ્રોલ પ્રાઇસ કેપ, એનર્જી વાઉચર્સની વિચારણા.

જાપાન અને અન્ય: રિઝર્વ્સ વાપરવા અને વીક-એન્ડ વર્ક ફ્રોમ હોમ.

ઓસ્ટ્રેલિયા અને વિયેતનામ: બિન-જરૂરી મુસાફરી ઘટાડવાની સલાહ.

ભારતમાં પણ 80% તેલ આ માર્ગ પરથી આવે છે, તેથી પેટ્રોલ-ડીઝલ અને ખાદ્ય કિંમતો પર અસર પડી રહી છે. પાકિસ્તાનમાં આર્થિક કટોકટી વધુ તીવ્ર બની છે.

આગળ શું?

સરકારો આને “એનર્જી સિક્યોરિટી” કહીને રજૂ કરી રહી છે. IEAની યોજના સૂચનો છે, પરંતુ કેટલાક દેશો તેને અમલમાં મૂકી રહ્યા છે. ખોરાક અને પરિવહનના ખર્ચ વધશે, પરંતુ IEA કહે છે કે આ પગલાંથી ઉપભોક્તાઓને સીધી અસર ઓછી થશે. કોઈ “પરવાનગી વગર ઘરની બહાર નીકળી ન શકાય” જેવી સ્થિતિ હાલમાં નથી – આ માત્ર માંગ ઘટાડવાના પગલાં છે.

તમારે શું કરવું?

બિન-જરૂરી મુસાફરી અને ડ્રાઇવિંગ ઘટાડો.

પબ્લિક ટ્રાન્સપોર્ટ અને કારપુલિંગ વાપરો.

ઘરેથી કામ કરવાની તકનો લાભ લો.

સરકારી સૂચનો અને સબસિડીની માહિતી રાખો.

આ સ્થિતિ યુદ્ધના અંત પર આધારિત છે. IEA અને સરકારો સતત મોનિટરિંગ કરી રહ્યા છે. તાજી માહિતી માટે સત્તાવાર સ્ત્રોતો (IEA.org, તમારા દેશનું પેટ્રોલિયમ મંત્રાલય) જુઓ. આ એક અસ્થાયી સંકટ છે, પરંતુ તેની અસર કોવિડ જેવી જ અનુભવાઈ રહી છે – પરંતુ આ વખતે તે “તેલનો આંચકો” છે.