અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે વધતા સૈન્ય તણાવ વચ્ચે હવે સંઘર્ષનો વ્યાપ માત્ર હોર્મુઝ જળમાર્ગ સુધી મર્યાદિત રહ્યો નથી. અહેવાલો અનુસાર ઈરાને યમનમાં સક્રિય હૂતી જૂથને સંભવિત પરિસ્થિતિ માટે તૈયાર રહેવા જણાવ્યું છે. જો આ વિસ્તારમાં મહત્વપૂર્ણ સમુદ્રી માર્ગોને અસર થાય તો વૈશ્વિક તેલ પુરવઠો, વેપાર અને સપ્લાય ચેઈન પર વ્યાપક અસર પડી શકે છે. આ દરમિયાન આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં પણ વધારો નોંધાયો છે.
રેડ સીના મહત્વપૂર્ણ જળમાર્ગને લઈને વધતી ચિંતા
મિડલ ઈસ્ટમાં અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે વધતા તણાવ વચ્ચે હવે રેડ સીમાં આવેલા બાબ અલ-મંદેબ જળમાર્ગને લઈને ચિંતા વધી રહી છે. મીડિયા અહેવાલો અનુસાર ઈરાને યમનના હૂતી જૂથને સંકેત આપ્યો છે કે જો અમેરિકા ઈરાનના મહત્વપૂર્ણ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અથવા પાવર નેટવર્ક પર હુમલો કરે તો રેડ સીના બાબ અલ-મંદેબ જળમાર્ગને નિશાન બનાવવાની તૈયારી રાખવામાં આવે. બાબ અલ-મંદેબ વિશ્વના સૌથી મહત્વપૂર્ણ સમુદ્રી વેપાર માર્ગોમાંનો એક છે, જે રેડ સીને એડનની ખાડી અને હિંદ મહાસાગર સાથે જોડે છે. એશિયા અને યુરોપ વચ્ચે જતાં હજારો વેપારી જહાજો આ માર્ગનો ઉપયોગ કરે છે. જો આ માર્ગમાં અવરોધ ઊભો થાય તો આંતરરાષ્ટ્રીય વેપાર, કન્ટેનર ટ્રાન્સપોર્ટ અને ઊર્જા પુરવઠા પર ગંભીર અસર થઈ શકે છે.
ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં વધારો નોંધાયો
ઈરાન તરફથી આવી રહેલી ચેતવણી બાદ વૈશ્વિક ક્રૂડ ઓઈલ બજારમાં તરત જ તેની અસર જોવા મળી છે. બ્રેન્ટ ક્રૂડના ભાવમાં અંદાજે 1 ટકાથી વધુનો વધારો નોંધાયો અને તે પ્રતિ બેરલ 85.88 ડોલર સુધી પહોંચ્યો. બીજી તરફ WTI ક્રૂડનો ભાવ પણ વધીને પ્રતિ બેરલ 80.49 ડોલર થયો. બજાર નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે જો મધ્યપૂર્વમાં સમુદ્રી માર્ગોને લઈને અનિશ્ચિતતા વધશે તો આગામી દિવસોમાં ઊર્જા બજારમાં વધુ અસ્થિરતા જોવા મળી શકે છે. મીડિયા અહેવાલો અનુસાર ઈરાને હૂતી જૂથને રેડ સીમાં તેલ પરિવહનના માર્ગોને અસર કરવા માટે તૈયાર રહેવા જણાવ્યું હોવાનું કહેવાય છે.
સપ્લાય ચેઈન અને વૈશ્વિક અર્થતંત્ર પર પડી શકે અસર
નાણાકીય બજારના વિશ્લેષકોનું કહેવું છે કે જો હોર્મુઝ જળમાર્ગ અને બાબ અલ-મંદેબ બંને વિસ્તારોમાં તેલના પરિવહનને અસર થશે તો વૈશ્વિક સપ્લાય ચેઈન પર ભારે દબાણ આવી શકે છે. તેલ અને ગેસ ઉપરાંત અનેક પ્રકારનો આંતરરાષ્ટ્રીય વેપાર આ માર્ગો પરથી પસાર થાય છે. આવી સ્થિતિમાં માલવાહક જહાજોના વીમા પ્રીમિયમમાં વધારો થઈ શકે છે, પરિવહન ખર્ચ વધી શકે છે અને વિવિધ દેશોમાં ઈંધણના ભાવ પર પણ તેની અસર જોવા મળી શકે છે. વૈશ્વિક વેપાર માટે આ બંને જળમાર્ગો વ્યૂહાત્મક રીતે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે.
હૂતી નેતાનું અમેરિકા અને ઈઝરાયલ પર નિવેદન
યમનના હૂતી નેતા સૈયદ અબ્દુલ-મલિક અલ-હૂતીએ અમેરિકા અને ઈઝરાયલની નીતિઓની ટીકા કરતાં આરોપ લગાવ્યો કે બંને દેશો પ્રદેશમાં અસ્થિરતા વધારવાનું કામ કરી રહ્યા છે. તેમણે સાઉદી અરેબિયા પર પણ અમેરિકા, ઈઝરાયલ અને બ્રિટનને સહયોગ આપવાનો આરોપ મૂક્યો હતો. હૂતી નેતાએ દાવો કર્યો કે અમેરિકા અને ઈઝરાયલ આંતરરાષ્ટ્રીય સમજૂતીઓ અને સંયુક્ત રાષ્ટ્રના ઠરાવોનો પૂરતો સન્માન કરતા નથી. જોકે આ નિવેદનો તેમના પોતાના દાવા છે અને સંબંધિત દેશો તરફથી તેના પર અલગ અભિપ્રાય વ્યક્ત કરવામાં આવ્યા છે.
ઈરાનની અમેરિકાને વધુ એક ચેતવણી
ઈરાનના ખાતમ અલ-અંબિયા સેન્ટ્રલ હેડક્વાર્ટરના પ્રવક્તા બ્રિગેડિયર જનરલ ઇબ્રાહિમ ઝોલ્ફાઘરીએ ચેતવણી આપી છે કે જો અમેરિકા ઈરાનના મહત્વપૂર્ણ માળખાકીય સુવિધાઓને નુકસાન પહોંચાડશે તો ઈરાન મધ્યપૂર્વના ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરને નિશાન બનાવી શકે છે. તેમણે વધુમાં જણાવ્યું કે હોર્મુઝ જળમાર્ગમાં અમેરિકાનું કોઈપણ હસ્તક્ષેપ ઈરાન માટે સ્વીકાર્ય નહીં હોય. હાલ વિસ્તારમાં વધી રહેલા તણાવને કારણે આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદાય પણ સ્થિતિ પર નજીકથી નજર રાખી રહ્યો છે.
