Uri grenade blast: જમ્મુ-કાશ્મીરના સરહદી વિસ્તારોમાં મંગળવારનો દિવસ સુરક્ષા દળો માટે ચિંતાજનક રહ્યો. એક તરફ બારામુલાના ઉરી સેક્ટરમાં આર્મી કેમ્પમાં હેન્ડ ગ્રેનેડના આકસ્મિક વિસ્ફોટમાં બે સૈનિકોના મોત થયા, તો બીજી તરફ પૂંછ જિલ્લામાં નિયંત્રણ રેખા (LoC) પાર કરીને ભારતીય વિસ્તારમાં પ્રવેશ કરનાર 14 વર્ષીય પાકિસ્તાની કિશોરને સેનાએ અટકાયતમાં લીધો. બંને ઘટનાઓએ સરહદી સુરક્ષા અને સૈન્ય કામગીરીને લઈને ચર્ચા જગાવી છે.
ઉરીના કમલકોટ આર્મી કેમ્પમાં દુર્ઘટના
જમ્મુ-કાશ્મીરના બારામુલા જિલ્લાના ઉરી સેક્ટરમાં આવેલા કમલકોટ વિસ્તારમાં સેનાના કેમ્પમાં નિયમિત કામગીરી દરમિયાન એક હેન્ડ ગ્રેનેડ અકસ્માતે વિસ્ફોટ થયો હતો. પ્રાથમિક માહિતી અનુસાર, સૈનિકો દ્વારા સાધનો અને હથિયારોની નિયમિત હેન્ડઓવર પ્રક્રિયા ચાલી રહી હતી ત્યારે આ ઘટના બની હતી.
વિસ્ફોટ એટલો ગંભીર હતો કે તેમાં બે સૈનિકો ગંભીર રીતે ઘાયલ થયા હતા. ઘટનાસ્થળે હાજર અન્ય જવાનો અને અધિકારીઓએ તરત જ બચાવ કામગીરી શરૂ કરી અને બંને ઘાયલોને સારવાર માટે આર્મીની 92 બેઝ હોસ્પિટલમાં ખસેડ્યા હતા. જોકે, ડોક્ટરોએ તમામ પ્રયાસો છતાં બંને સૈનિકોને મૃત જાહેર કર્યા હતા. પ્રાથમિક તપાસમાં આ ઘટના અકસ્માત હોવાનું માનવામાં આવી રહ્યું છે, પરંતુ સેનાએ સત્તાવાર તપાસ પણ શરૂ કરી છે જેથી વિસ્ફોટ પાછળનું ચોક્કસ કારણ જાણી શકાય.
તપાસનું કેન્દ્ર: ગ્રેનેડ કેવી રીતે ફાટ્યો?
સૈન્ય અધિકારીઓ માટે સૌથી મહત્વનો પ્રશ્ન એ છે કે નિયમિત પ્રક્રિયા દરમિયાન હેન્ડ ગ્રેનેડ કેવી રીતે સક્રિય થયો. સામાન્ય રીતે આવા વિસ્ફોટોને રોકવા માટે કડક સુરક્ષા પ્રોટોકોલ અમલમાં હોય છે. તેથી તપાસમાં સાધનોની સ્થિતિ, હેન્ડલિંગ પ્રક્રિયા અને સુરક્ષા માર્ગદર્શિકાના પાલન સહિતના તમામ પાસાઓની સમીક્ષા કરવામાં આવશે.
સંરક્ષણ મંત્રાલયના અધિકારીઓએ જણાવ્યું છે કે સંબંધિત યુનિટ પાસેથી સંપૂર્ણ અહેવાલ મળ્યા બાદ જ સત્તાવાર નિવેદન જાહેર કરવામાં આવશે. હાલમાં ઘટનાને આકસ્મિક વિસ્ફોટ તરીકે જોવામાં આવી રહી છે, પરંતુ તપાસ પૂર્ણ થયા બાદ જ અંતિમ નિષ્કર્ષ સામે આવશે.
સરહદી વિસ્તારોમાં વધતી સતર્કતા
ઉરી સેક્ટર જમ્મુ-કાશ્મીરના સૌથી સંવેદનશીલ વિસ્તારોમાં ગણાય છે. આ વિસ્તાર નિયંત્રણ રેખાની નજીક આવેલો હોવાથી અહીં સૈન્યની સતત તૈનાતી રહે છે. સુરક્ષા દળો નિયમિત પેટ્રોલિંગ, હથિયારોની ચકાસણી અને ઓપરેશનલ તૈયારી જાળવતા હોય છે.
આવી દુર્ઘટનાઓ માત્ર માનવિય નુકસાન જ નથી કરતી, પરંતુ સૈન્ય એકમોની કામગીરી પર પણ અસર કરે છે. તેથી દરેક ઘટનાની ઊંડાણપૂર્વક તપાસ કરીને ભવિષ્યમાં આવી ઘટનાઓ ન બને તે માટે જરૂરી સુધારા કરવામાં આવે છે.
પૂંછમાં LoC પાર કરીને ભારતીય વિસ્તારમાં ઘૂસ્યો પાકિસ્તાની કિશોર
ઉરીની ઘટનાની વચ્ચે જ જમ્મુ-કાશ્મીરના પૂંછ જિલ્લામાં બીજી મહત્વપૂર્ણ ઘટના સામે આવી. સેનાએ 14 વર્ષના એક પાકિસ્તાની કિશોરને ભારતીય વિસ્તારમાં પ્રવેશ કર્યા બાદ અટકાયતમાં લીધો હતો.
અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર, મેંધાર સેક્ટરના નાગરી ટેકરી વિસ્તારમાં સતર્ક જવાનોએ કિશોરને LoC પાર કર્યા બાદ ઝડપ્યો હતો. પ્રાથમિક તપાસમાં જાણવા મળ્યું છે કે તે પાકિસ્તાન અધિકૃત કાશ્મીર (PoK) તરફથી અજાણતાં ભારતીય વિસ્તારમાં પ્રવેશી ગયો હોઈ શકે છે. સુરક્ષા એજન્સીઓ હાલ તેની પૂછપરછ કરી રહી છે અને સમગ્ર ઘટનાક્રમની તપાસ કરી રહી છે.
કેટલાક મીડિયા અહેવાલો અનુસાર કિશોરે પૂછપરછ દરમિયાન જણાવ્યું હતું કે તે ભૂલથી સરહદ પાર કરી બેઠો હતો. જોકે સુરક્ષા દળો તમામ પાસાઓની ચકાસણી કર્યા પછી જ અંતિમ નિર્ણય લેશે.
તપાસ પૂર્ણ થયા બાદ પાકિસ્તાન પરત મોકલાઈ શકે
અધિકારીઓએ જણાવ્યું છે કે હાલ કિશોર સાથે સ્થાપિત માનવતાવાદી અને સુરક્ષા પ્રોટોકોલ મુજબ વ્યવહાર કરવામાં આવી રહ્યો છે. સુરક્ષા એજન્સીઓ તેની ઓળખ, હેતુ અને સરહદ પાર કરવાની પરિસ્થિતિ અંગે વિગતવાર તપાસ કરી રહી છે.
જો તપાસ દરમિયાન કોઈ સુરક્ષા જોખમ સામે નહીં આવે તો કિશોરને નક્કી કરાયેલી પ્રક્રિયા મુજબ પાકિસ્તાનને પરત સોંપવામાં આવી શકે છે. અગાઉ પણ આવી કેટલીક ઘટનાઓમાં તપાસ પૂર્ણ થયા બાદ સરહદ પાર કરનાર નાગરિકોને પરત મોકલવામાં આવ્યા છે.
સરહદી વિસ્તારોમાં સતત સતર્કતાની જરૂરિયાત
ઉરીમાં થયેલો આકસ્મિક ગ્રેનેડ વિસ્ફોટ સૈન્ય સુરક્ષા પ્રક્રિયાઓ અંગે ગંભીર પ્રશ્નો ઉભા કરે છે. બીજી તરફ LoC પાર કરીને ભારતીય વિસ્તારમાં પ્રવેશ કરનાર પાકિસ્તાની કિશોરની ઘટના સરહદી વિસ્તારોમાં સતત સતર્કતાની જરૂરિયાતને ઉજાગર કરે છે.
જમ્મુ-કાશ્મીરના સરહદી વિસ્તારોમાં સુરક્ષા દળો માટે પડકારો માત્ર આતંકવાદ અથવા ઘૂસણખોરી પૂરતા મર્યાદિત નથી. અકસ્માતો, તકનિકી ખામીઓ અને માનવિય પરિસ્થિતિઓ પણ સુરક્ષા વ્યવસ્થાનો મહત્વપૂર્ણ ભાગ બની રહે છે. તેથી બંને ઘટનાઓ આગામી દિવસોમાં સુરક્ષા એજન્સીઓ અને સૈન્ય અધિકારીઓ માટે મહત્વના અભ્યાસનો વિષય બની શકે છે.
