Hormuz Strait News: પશ્ચિમ એશિયામાં તણાવ બાદ ઊભી થયેલી અનિશ્ચિતતા વચ્ચે ભારત માટે રાહતના સમાચાર સામે આવ્યા છે. અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે થયેલા શાંતિ કરાર બાદ હોર્મુઝની સામુદ્રધુનીમાંથી પસાર થતા જહાજોની અવરજવર ફરી શરૂ થઈ રહી છે. ભારત તરફ આવતાં 34 જહાજોમાં ક્રૂડ ઓઇલ, LNG, LPG અને ખાતર જેવા મહત્વપૂર્ણ કાર્ગો સામેલ હોવાથી દેશની ઊર્જા સુરક્ષા અને કૃષિ ક્ષેત્ર માટે આ એક સકારાત્મક સંકેત માનવામાં આવી રહ્યો છે.
પશ્ચિમ એશિયામાં વધેલા તણાવ અને હોર્મુઝની સામુદ્રધુનીમાં સર્જાયેલી અનિશ્ચિતતા વચ્ચે ભારત માટે રાહતના સમાચાર આવ્યા છે. અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે શાંતિ કરાર થયા બાદ સમુદ્રી વેપાર માર્ગ પર સ્થિતિ સુધરતી જોવા મળી રહી છે. તેના પરિણામે પર્સિયન ગલ્ફ વિસ્તારમાં અટવાયેલા 34 ભારતીય અને અન્ય ધ્વજવંદન જહાજો હવે સુરક્ષિત રીતે ભારત તરફ આગળ વધી રહ્યા છે.
આ જહાજોમાંથી 15 જહાજો ક્રૂડ ઓઇલ, લિક્વિફાઇડ નેચરલ ગેસ (LNG) અને લિક્વિફાઇડ પેટ્રોલિયમ ગેસ (LPG) જેવા ઊર્જા સંબંધિત કાર્ગો લઈને આવી રહ્યા છે, જ્યારે બાકીના જહાજો વિવિધ અન્ય આવશ્યક માલસામાન લઈને ભારતના બંદરો તરફ આગળ વધી રહ્યા છે.
LNG વાહક 'દિશા' સુરક્ષિત રીતે હોર્મુઝ પાર કર્યું
શિપિંગ મંત્રાલયના ડિરેક્ટર ઓપેશ કુમાર શર્માએ માહિતી આપતા જણાવ્યું હતું કે LNG વાહક 'દિશા' સફળતાપૂર્વક હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પાર કરીને આગળ વધી ગયું છે. આ જહાજમાં લગભગ 62,370 ટન LNG કાર્ગો છે અને તે 18 જૂને ભારત પહોંચવાની શક્યતા છે.
આ વિકાસને ભારતની ઊર્જા સુરક્ષા માટે મહત્વપૂર્ણ ગણવામાં આવી રહ્યો છે, કારણ કે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ વૈશ્વિક ઊર્જા પુરવઠાનો સૌથી મહત્વપૂર્ણ સમુદ્રી માર્ગ માનવામાં આવે છે.
16 જહાજોમાં ખાતરનો મહત્વપૂર્ણ જથ્થો
ખાતર વિભાગના સંયુક્ત સચિવ વંદના પ્રેયાશીએ જણાવ્યું કે હાલમાં હોર્મુઝ વિસ્તારમાંથી પસાર થતા 16 જહાજો ખાતર સંબંધિત કાર્ગો લઈને આવી રહ્યા છે.
આ જહાજોમાં:
8 જહાજો યુરિયા લઈને આવી રહ્યા છે.
4 જહાજો ડાયમોનિયમ ફોસ્ફેટ (DAP) લઈને આવી રહ્યા છે.
3 જહાજો સલ્ફર લઈને આવી રહ્યા છે.
1 જહાજ એમોનિયા લઈને આવી રહ્યું છે.
આ પુરવઠો ભારતના કૃષિ ક્ષેત્ર માટે મહત્વપૂર્ણ છે, કારણ કે આગામી સિઝનમાં ખાતરની ઉપલબ્ધતા જાળવવામાં તેનો મોટો ફાળો રહેશે.
હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ ભારત માટે કેમ મહત્વપૂર્ણ છે?
ભારત પોતાની ઊર્જાની જરૂરિયાતો માટે મોટા પ્રમાણમાં આયાત પર નિર્ભર છે. યુદ્ધ પહેલાં ભારત પોતાની કુલ ક્રૂડ ઓઇલ જરૂરિયાતમાંથી 88 ટકા કરતાં વધુ આયાત કરતું હતું અને તેમાંનો લગભગ અડધો પુરવઠો પશ્ચિમ એશિયામાંથી આવતો હતો.
આ ઉપરાંત,
ભારતની 60 ટકા કરતાં વધુ LNG આયાત હોર્મુઝ માર્ગ દ્વારા થાય છે.
દેશની LPG જરૂરિયાતનો લગભગ 60 ટકા ભાગ પશ્ચિમ એશિયામાંથી આવે છે.
પશ્ચિમ એશિયાથી આવતી LPG સપ્લાયનો લગભગ 90 ટકા હિસ્સો હોર્મુઝની સામુદ્રધુનીમાંથી પસાર થાય છે.
આથી હોર્મુઝ માર્ગમાં કોઈ પણ પ્રકારની અડચણ સીધી ભારતના પેટ્રોલિયમ, ગેસ અને ઘરેલુ ઇંધણના પુરવઠા પર અસર કરી શકે છે.
કતાર અને UAEની સુવિધાઓને થયું નુકસાન
તાજા સંઘર્ષ દરમિયાન કતારની રાસ લાફાન LNG સુવિધાના બે પ્રોસેસિંગ યુનિટને નુકસાન પહોંચતાં તેની લગભગ 17 ટકા ઉત્પાદન ક્ષમતા અસરગ્રસ્ત થઈ હતી. ભારતનો કતાર એનર્જી સાથે લાંબા ગાળાનો ગેસ સપ્લાય કરાર હોવાથી આ ઘટનાએ ચિંતા વધારી હતી.
બીજી તરફ, સંયુક્ત આરબ અમીરાતના હબ્શાન ગેસ પ્લાન્ટને પણ નુકસાન થયું હતું. જોકે અધિકારીઓના જણાવ્યા મુજબ હાલમાં પ્લાન્ટની લગભગ 60 ટકા કામગીરી ફરી શરૂ થઈ ચૂકી છે. 2026ના અંત સુધીમાં તેની ક્ષમતા 80 ટકા સુધી પહોંચવાની અને 2027માં સંપૂર્ણ પુનઃસ્થાપન થવાની આશા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે.
ભારત માટે કેમ મહત્વપૂર્ણ છે આ વિકાસ?
34 જહાજોના સુરક્ષિત આગમનથી દેશમાં ક્રૂડ ઓઇલ, LNG, LPG અને ખાતરના પુરવઠાને સ્થિરતા મળશે. આથી ઊર્જા ક્ષેત્રમાં અનિશ્ચિતતા ઘટશે અને કૃષિ ક્ષેત્રને પણ જરૂરી કાચા માલનો પૂરતો પુરવઠો મળી રહેશે.
જોકે નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે પશ્ચિમ એશિયામાં સ્થિતિ સંપૂર્ણપણે સામાન્ય થવામાં હજુ સમય લાગી શકે છે, પરંતુ હોર્મુઝ માર્ગમાં ફરી ગતિવિધિ શરૂ થવી ભારત સહિત વૈશ્વિક અર્થતંત્ર માટે સકારાત્મક સંકેત તરીકે જોવામાં આવી રહી છે.
