UP Work from Home: પશ્ચિમ એશિયામાં વધતી કટોકટી અને તેની અસરરૂપે ઊભી થયેલી ઇંધણ સંબંધી ચિંતાઓ વચ્ચે ઉત્તર પ્રદેશ સરકારે એક મહત્વપૂર્ણ વહીવટી અને આર્થિક પગલું ભર્યું છે. રાજ્યમાં હવે અઠવાડિયામાં બે દિવસ ‘વર્ક ફ્રોમ હોમ’ની વ્યવસ્થા અમલમાં મૂકવાની દિશામાં આગળ વધવામાં આવી રહ્યું છે. સાથે જ ઓફિસોમાં તબક્કાવાર પાળીમાં કામગીરી શરૂ કરવાની તૈયારી પણ કરવામાં આવી છે. આ નિર્ણયનો સીધો હેતુ પેટ્રોલ અને ડીઝલની બચત, ટ્રાફિકમાં ઘટાડો અને જાહેર પરિવહનના ઉપયોગને પ્રોત્સાહન આપવાનો છે.
ઉત્તર પ્રદેશ શ્રમ વિભાગ દ્વારા રવિવારે યોજાયેલી મહત્વપૂર્ણ બેઠકમાં આ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો હતો. બેઠક દરમિયાન રાજ્યની વિવિધ સરકારી સંસ્થાઓ, ખાનગી કંપનીઓ અને ઔદ્યોગિક એકમો માટે નવી માર્ગદર્શિકા તૈયાર કરવામાં આવી હતી. ખાસ કરીને 50થી વધુ કર્મચારીઓ ધરાવતી સંસ્થાઓને અઠવાડિયામાં ઓછામાં ઓછા બે દિવસ કર્મચારીઓને ઘરેથી કામ કરવાની છૂટ આપવા પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે.
આ નિર્ણય એવા સમયે આવ્યો છે જ્યારે વૈશ્વિક સ્તરે ક્રૂડ ઓઇલ સપ્લાય અંગે અનિશ્ચિતતા વધી રહી છે. પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલી કટોકટીના કારણે ભારત સહિત અનેક દેશોમાં ઇંધણ પુરવઠા અને ભાવોને લઈને ચિંતાઓ વધી રહી છે. ભારત મોટાભાગનું કાચું તેલ આયાત કરતું હોવાથી આંતરરાષ્ટ્રીય પરિસ્થિતિનો સીધો પ્રભાવ દેશની અર્થવ્યવસ્થા અને દૈનિક જીવન પર પડે છે.
તબક્કાવાર પાળીમાં ઓફિસો ખોલવાની તૈયારી
શ્રમ વિભાગની બેઠકમાં માત્ર વર્ક ફ્રોમ હોમ પર જ નહીં, પરંતુ ઓફિસોની કામગીરીને વધુ સુવ્યવસ્થિત બનાવવા માટે તબક્કાવાર પાળીની સિસ્ટમ પર પણ ચર્ચા કરવામાં આવી હતી. સરકારનું માનવું છે કે જો તમામ કર્મચારીઓ એકસાથે ઓફિસ પહોંચશે તો ટ્રાફિકનું દબાણ અને ઇંધણ વપરાશ બંનેમાં વધારો થશે.
તે માટે અલગ-અલગ સમયપત્રક હેઠળ ઓફિસો ચલાવવાનો વિચાર આગળ ધપાવવામાં આવ્યો છે. કેટલીક ઓફિસો વહેલી સવારે શરૂ થશે તો કેટલીક મોડા સમયે કામગીરી શરૂ કરશે. આથી શહેરોમાં ટ્રાફિકનું ભારણ ઓછું થશે અને જાહેર પરિવહન વધુ અસરકારક રીતે ઉપયોગમાં લઈ શકાશે.
અધિકારીઓએ બેઠકમાં ખાસ ભાર મૂક્યો કે મેટ્રો, બસ અને અન્ય જાહેર પરિવહન સેવાઓનો ઉપયોગ વધારવો જરૂરી છે. ખાનગી વાહનોનો ઓછો ઉપયોગ થવાથી માત્ર ઇંધણ બચત જ નહીં પરંતુ પ્રદૂષણમાં પણ ઘટાડો થશે.
PM મોદીની અપીલ બાદ રાજ્યોમાં હરકત
10 મેના રોજ PM Narendra Modiએ દેશવાસીઓને ઇંધણ બચત માટે ખાસ અપીલ કરી હતી. તેમણે પેટ્રોલ અને ડીઝલનો સંયમપૂર્વક ઉપયોગ કરવા, અનાવશ્યક મુસાફરી ટાળવા અને શક્ય હોય ત્યાં સુધી ઘરેથી કામ કરવાની રીત અપનાવવા જણાવ્યું હતું.
વડાપ્રધાનની આ અપીલ બાદ અનેક રાજ્યોમાં પરિસ્થિતિની સમીક્ષા શરૂ થઈ હતી. ઉત્તર પ્રદેશ સરકારે પણ આ મુદ્દે ઝડપથી કાર્યવાહી હાથ ધરી હતી. ત્યારબાદ 13 મેના રોજ મુખ્યમંત્રી Yogi Adityanathએ વરિષ્ઠ અધિકારીઓ સાથે બેઠક યોજી હતી.
આ બેઠકમાં રાજ્યમાં ઇંધણ બચત માટે લાંબા ગાળાના પગલાં પર ચર્ચા કરવામાં આવી હતી. ખાસ કરીને મોટા શહેરોમાં ટ્રાફિક વ્યવસ્થાપન, ઓફિસ સમયપત્રકમાં ફેરફાર અને ડિજિટલ વર્ક મોડલને પ્રોત્સાહન આપવા મુદ્દે ચર્ચા થઈ હતી.
કંપનીઓ અને કર્મચારીઓ પર શું અસર પડશે?
નવા નિર્ણયથી સૌથી વધુ અસર ખાનગી ક્ષેત્ર અને મોટી કંપનીઓ પર પડશે. 50થી વધુ કર્મચારીઓ ધરાવતી સંસ્થાઓએ હવે હાઇબ્રિડ વર્ક મોડલ અપનાવવું પડી શકે છે. ઘણા કોર્પોરેટ ક્ષેત્રોમાં કોરોના બાદ પહેલેથી જ વર્ક ફ્રોમ હોમ અથવા હાઇબ્રિડ સિસ્ટમ અમલમાં છે, તેથી આ પરિવર્તન સરળ બની શકે છે.
પરંતુ ઉત્પાદન આધારિત ઉદ્યોગો અને મેન્યુફેક્ચરિંગ સેક્ટરમાં સંપૂર્ણ વર્ક ફ્રોમ હોમ શક્ય નથી. આવા ક્ષેત્રોમાં શિફ્ટ સિસ્ટમ વધુ અસરકારક બની શકે છે. સરકારનો પ્રયાસ છે કે કર્મચારીઓની સુરક્ષા, કામગીરીની સતતતા અને ઇંધણ બચત – ત્રણેય વચ્ચે સંતુલન જળવાઈ રહે.
કેટલાક નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે જો આ મોડલ સફળ જશે તો ભવિષ્યમાં અન્ય રાજ્યો પણ આવી નીતિ અપનાવી શકે છે. ખાસ કરીને મહાનગરોમાં ટ્રાફિક અને પ્રદૂષણની સમસ્યા હલ કરવા માટે હાઇબ્રિડ વર્ક મોડલ અસરકારક સાબિત થઈ શકે છે.
શા માટે મહત્વપૂર્ણ છે આ નિર્ણય?
ઉત્તર પ્રદેશ ભારતનું સૌથી વધુ વસ્તી ધરાવતું રાજ્ય છે અને અહીં લાખો લોકો રોજગાર માટે શહેરોમાં મુસાફરી કરે છે. લખનૌ, નોઇડા, ગાઝિયાબાદ અને કાનપુર જેવા શહેરોમાં દરરોજ ભારે ટ્રાફિક જોવા મળે છે.
જો અઠવાડિયામાં બે દિવસ મોટી સંખ્યામાં કર્મચારીઓ ઘરેથી કામ કરશે તો રસ્તાઓ પર વાહનોની સંખ્યા નોંધપાત્ર રીતે ઘટી શકે છે. આથી પેટ્રોલ અને ડીઝલની બચત સાથે કાર્બન ઉત્સર્જનમાં પણ ઘટાડો થશે.
આ નિર્ણય માત્ર તાત્કાલિક ઇંધણ સંકટને ધ્યાનમાં રાખીને લેવાયો નથી, પરંતુ ભવિષ્ય માટે વધુ ટકાઉ અને ડિજિટલ કાર્યસંસ્કૃતિ વિકસાવવાની દિશામાં પણ મહત્વપૂર્ણ પગલું માનવામાં આવી રહ્યું છે.
હવે આગળ શું?
શ્રમ વિભાગ ટૂંક સમયમાં સત્તાવાર માર્ગદર્શિકા જાહેર કરી શકે છે, જેમાં કયા ક્ષેત્રોને આ નિયમ લાગુ પડશે, કેવી રીતે પાલન કરાવાશે અને કઈ સંસ્થાઓને છૂટછાટ મળશે તે અંગે વિગતવાર માહિતી આપવામાં આવશે.
સરકાર જાહેર પરિવહન સુવિધાઓને વધુ મજબૂત બનાવવાની દિશામાં પણ કામ કરી રહી છે. સાથે જ ડિજિટલ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર મજબૂત બનાવવામાં આવશે જેથી કર્મચારીઓ ઘરેથી સરળતાથી કામ કરી શકે.
