Donald Trump: અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે તુર્કિયેને F-35 સ્ટેલ્થ ફાઇટર જેટ વેચવાના મુદ્દે ઇઝરાયેલના વડાપ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહૂની આપત્તિને સ્પષ્ટ શબ્દોમાં ફગાવી દીધી છે. ટ્રમ્પે કહ્યું કે અમેરિકા કયા દેશને શું વેચશે તેનો નિર્ણય કોઈ અન્ય દેશનો નેતા નહીં કરે. આ નિવેદન એવા સમયે આવ્યું છે જ્યારે નેતન્યાહૂ વોશિંગ્ટનમાં ટ્રમ્પ સાથે મહત્વપૂર્ણ બેઠક માટે પહોંચ્યા છે.
F-35 ડીલ પર ટ્રમ્પનું સ્પષ્ટ વલણ
સોમવારે એર ફોર્સ વનમાં પત્રકારો સાથે વાતચીત દરમિયાન ટ્રમ્પે કહ્યું કે અમેરિકા પોતાના રક્ષા સોદા અંગે સ્વતંત્ર રીતે નિર્ણય લે છે. તેમણે જણાવ્યું કે તુર્કિયે અમેરિકા માટે મહત્વપૂર્ણ સહયોગી દેશ રહ્યો છે અને બંને દેશો વચ્ચેના સંબંધો અગાઉ કરતાં વધુ મજબૂત બન્યા છે. ટ્રમ્પના નિવેદનથી સ્પષ્ટ સંકેત મળ્યો છે કે તેમની સરકાર તુર્કિયેને F-35 લડાકુ વિમાન વેચવાના પ્રસ્તાવ પર ગંભીરતાથી વિચાર કરી રહી છે.
નેતન્યાહૂએ કેમ વ્યક્ત કરી હતી ચિંતા?
ઇઝરાયેલના વડાપ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહૂએ તાજેતરમાં એક મુલાકાત દરમિયાન તુર્કિયેને F-35 વિમાન વેચવાના પ્રસ્તાવનો કડક વિરોધ કર્યો હતો. તેમનું કહેવું હતું કે તુર્કિયેનું વર્તમાન નેતૃત્વ મધ્ય પૂર્વમાં શક્તિનું સંતુલન બગાડી શકે છે.
નેતન્યાહૂએ દાવો કર્યો હતો કે જો તુર્કિયેને અમેરિકાના અદ્યતન F-35 સ્ટેલ્થ ફાઇટર જેટ મળશે તો તે ઇઝરાયેલ સહિત સમગ્ર મધ્ય પૂર્વની સુરક્ષા માટે પડકારરૂપ બની શકે છે. તેમણે ટ્રમ્પને આ સોદાને મંજૂરી ન આપવા અપીલ પણ કરી હતી.
તુર્કિયે સાથેના સંબંધોને લઈને ટ્રમ્પનો વિશ્વાસ
ટ્રમ્પે કહ્યું કે તુર્કિયે ઘણા એવા પ્રસંગોએ અમેરિકાનો વિશ્વસનીય ભાગીદાર સાબિત થયો છે. તેમણે એ પણ સંકેત આપ્યો કે રશિયા પાસેથી S-400 એર ડિફેન્સ સિસ્ટમ ખરીદવાના કારણે તુર્કિયે પર લગાવવામાં આવેલા કેટલાક પ્રતિબંધો હળવા કરવાની દિશામાં પણ અમેરિકા વિચાર કરી રહ્યું છે. ટ્રમ્પના જણાવ્યા મુજબ, હાલ બંને દેશો વચ્ચેના સંબંધોમાં સુધારો થયો છે અને ભવિષ્યમાં સંરક્ષણ ક્ષેત્રમાં સહકાર વધવાની સંભાવના છે.
F-35 કેમ છે એટલું મહત્વનું?
F-35 વિશ્વના સૌથી આધુનિક પાંચમી પેઢીના સ્ટેલ્થ લડાકુ વિમાનોમાંનું એક માનવામાં આવે છે. તેની વિશેષતાઓમાં રડારથી બચી જવાની ક્ષમતા, અદ્યતન સેન્સર સિસ્ટમ, અત્યાધુનિક હથિયાર ક્ષમતા અને મલ્ટી-રોલ મિશન કરવાની સક્ષમતા સામેલ છે. ટ્રમ્પે પણ F-35ને "વિશ્વનું શ્રેષ્ઠ લડાકુ વિમાન" ગણાવતાં કહ્યું કે તુર્કિયેને તે આપવાનો મુદ્દો ગંભીરતાથી વિચારણા હેઠળ છે.
તુર્કિયેની પણ મોટી આશા
તુર્કિયેના રાષ્ટ્રપતિ રેજેપ તૈય્યપ એર્દોગાને પણ વિશ્વાસ વ્યક્ત કર્યો છે કે અમેરિકા સાથે F-35 ખરીદવા અંગે સકારાત્મક સમજૂતી થઈ શકે છે. સાથે જ તુર્કિયે પોતાના સ્વદેશી KAAN ફાઇટર જેટ માટે અમેરિકન એન્જિન મેળવવા પણ પ્રયાસ કરી રહ્યું છે. જો બંને દેશો વચ્ચે આ સોદો થાય છે તો તે માત્ર સંરક્ષણ સહકાર જ નહીં પરંતુ અમેરિકા-તુર્કિયે સંબંધોમાં પણ નવો અધ્યાય શરૂ કરી શકે છે.
આ મુદ્દો કેમ મહત્વનો છે?
તુર્કિયેને F-35 વેચવાનો નિર્ણય માત્ર બે દેશો વચ્ચેનો રક્ષા સોદો નથી, પરંતુ તેની સીધી અસર મધ્ય પૂર્વના વ્યૂહાત્મક સંતુલન પર પડી શકે છે. એક તરફ અમેરિકા પોતાના સહયોગી દેશ સાથે સંબંધો મજબૂત કરવા માંગે છે, જ્યારે બીજી તરફ ઇઝરાયેલને પોતાની સુરક્ષા અંગે ચિંતા છે. આગામી દિવસોમાં ટ્રમ્પ અને નેતન્યાહૂ વચ્ચેની બેઠકમાં આ મુદ્દે શું નિર્ણય થાય છે તેના પર સમગ્ર વિશ્વની નજર રહેશે.
