ટ્રમ્પની નજર હવે ઈરાનના આ રહસ્યમય પર્વત પર : જ્યાં બંકર-બસ્ટર બોમ્બ પણ નથી પહોંચી શકતા; આખરે નીચે શું છુપાયેલું છે?

Pickaxe Mountain : અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેનો પરમાણુ વિવાદ ફરી એકવાર ચર્ચાના કેન્દ્રમાં આવ્યો છે. અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ઈરાનની ઝાગ્રોસ પર્વતમાળામાં આવેલા કહેવાતા પિકાક્સ માઉન્ટેન (Pickaxe Mountain) ને લઈને કડક નિવેદન આપતાં કહ્યું છે કે અમેરિકા આ સ્થળ પર નજર રાખી રહ્યું છે અને જરૂર પડશે તો કાર્યવાહી કરવામાં આવશે. ટ્રમ્પના આ નિવેદન બાદ આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે આ ગુપ્ત ભૂગર્ભ સુવિધા ફરી ચર્ચામાં આવી છે. અમેરિકી અધિકારીઓ અને પશ્ચિમી વિશ્લેષકો લાંબા સમયથી શંકા વ્યક્ત કરતાં આવ્યા છે કે ઝાગ્રોસ પર્વતમાળાની અંદર આવેલા કુહ-એ-કોલંગ ગઝ લા વિસ્તારની નીચે અત્યંત સુરક્ષિત ભૂગર્ભ ટનલ કોમ્પ્લેક્સ બનાવવામાં આવ્યો છે. અમેરિકાનું માનવું છે કે અહીં યુરેનિયમ સંવર્ધન સંબંધિત પ્રવૃત્તિઓ અથવા ઉચ્ચ સંવર્ધિત યુરેનિયમનો સંગ્રહ થઈ શકે છે. જોકે આ દાવાઓ અંગે ઈરાને સત્તાવાર રીતે કોઈ સ્વીકાર કર્યો નથી અને સ્થળનું આંતરરાષ્ટ્રીય પરમાણુ ઊર્જા એજન્સી (IAEA) દ્વારા સંપૂર્ણ નિરીક્ષણ પણ થયું નથી.

ટ્રમ્પનું નિવેદન કેમ મહત્વનું છે?

ટ્રમ્પે એક ઈન્ટરવ્યુ દરમિયાન કહ્યું કે અમેરિકા પિકાક્સ માઉન્ટેન પર સતત નજર રાખી રહ્યું છે અને ઈરાને સંભવિત કાર્યવાહી માટે તૈયાર રહેવું જોઈએ. ટ્રમ્પે અગાઉ પણ દાવો કર્યો હતો કે અમેરિકી હુમલાઓએ ઈરાનના પરમાણુ કાર્યક્રમને ભારે નુકસાન પહોંચાડ્યું હતું. હવે ફરી આ સ્થળનો ઉલ્લેખ થતાં સ્પષ્ટ થાય છે કે અમેરિકા તેને વ્યૂહાત્મક રીતે મહત્વપૂર્ણ માની રહ્યું છે. આ નિવેદન એવા સમયે આવ્યું છે જ્યારે પશ્ચિમ દેશો ઈરાનના પરમાણુ કાર્યક્રમ અંગે સતત ચિંતા વ્યક્ત કરી રહ્યા છે. બીજી તરફ ઈરાન હંમેશા દાવો કરતું આવ્યું છે કે તેનો પરમાણુ કાર્યક્રમ શાંતિપૂર્ણ અને નાગરિક હેતુઓ માટે છે.

આ પણ ખાસ વાંચો : બાંગ્લાદેશમાં વરસાદનો વિનાશક કહેર : પૂર-ભૂસ્ખલનમાં 54નાં મોત; 10 લાખ લોકો સંકટમાં

પિકાક્સ માઉન્ટેન કેમ ખાસ માનવામાં આવે છે?

અમેરિકી મીડિયા રિપોર્ટ્સ અનુસાર આ ભૂગર્ભ સુવિધા નાતાન્ઝ પરમાણુ કેન્દ્રથી આશરે 2 કિલોમીટર દૂર આવેલી હોવાનું માનવામાં આવે છે. વર્ષ 2020થી અહીં સતત ટનલ ખોદકામ અને બાંધકામ ચાલી રહ્યું હોવાનું સેટેલાઇટ તસવીરોના આધારે જણાવવામાં આવ્યું છે. નિષ્ણાતોના અંદાજ મુજબ આ સુવિધાના કેટલાક ભાગ જમીનની સપાટીથી અંદાજે 260થી 330 ફૂટ જેટલી ઊંડાઈએ હોઈ શકે છે. જો આ અંદાજ સાચો હોય તો તે ઈરાનના ફોર્ડો પરમાણુ કેન્દ્ર કરતાં પણ વધુ સુરક્ષિત બની શકે છે. જોકે આ તમામ વિગતો મુખ્યત્વે સેટેલાઇટ વિશ્લેષણ અને અમેરિકી અધિકારીઓના દાવાઓ પર આધારિત છે. તેની સ્વતંત્ર આંતરરાષ્ટ્રીય પુષ્ટિ ઉપલબ્ધ નથી.

શું અમેરિકાના બંકર-બસ્ટર બોમ્બ અસરકારક બની શકે?

રિપોર્ટ્સમાં કેટલાક સુરક્ષા નિષ્ણાતોને ટાંકીને જણાવાયું છે કે આ પ્રકારની ઊંડાઈ પર બનેલી સુવિધાને પરંપરાગત બંકર-બસ્ટર બોમ્બથી નષ્ટ કરવી અત્યંત મુશ્કેલ બની શકે છે. સામાન્ય રીતે અમેરિકાના બંકર-બસ્ટર બોમ્બ મજબૂત કોંક્રિટ અથવા ચોક્કસ ઊંડાઈ સુધીની જમીનને ભેદી શકે છે. પરંતુ જો પિકાક્સ માઉન્ટેનની અંદરનો ટનલ કોમ્પ્લેક્સ ખરેખર અંદાજિત ઊંડાઈએ હશે તો તેને નુકસાન પહોંચાડવું સૈન્ય માટે મોટો પડકાર બની શકે છે. જોકે આ ક્ષમતાઓ અને ચોક્કસ ઊંડાઈ અંગે સત્તાવાર સૈન્ય માહિતી જાહેર કરવામાં આવતી નથી.

આ પણ ખાસ વાંચો : UNSCમાં ભારતની ફરી દાવેદારી : જાણો સભ્ય દેશ કેવી રીતે બને છે, કેટલા મત જોઈએ અને અત્યાર સુધી કેટલી વખત મળ્યું છે સ્થાન

વર્ષ 2020થી ચાલી રહ્યું છે બાંધકામ

ઈરાને શરૂઆતમાં જણાવ્યું હતું કે તે અગાઉ નુકસાન પામેલી સેન્ટ્રીફ્યુજ એસેમ્બલી સુવિધાના વિકલ્પ તરીકે નવા ભૂગર્ભ બાંધકામનું કામ કરી રહ્યું છે. ત્યારબાદ વિવિધ સેટેલાઇટ તસવીરોમાં સુરક્ષા દિવાલો, ટનલ પ્રવેશદ્વારો, ભારે મશીનરી અને ખોદકામના નવા પુરાવા જોવા મળ્યાનો દાવો કરવામાં આવ્યો છે. અમેરિકી અને પશ્ચિમી વિશ્લેષકોનું માનવું છે કે આ પ્રવૃત્તિઓ દર્શાવે છે કે ઈરાન સંભવિત હવાઈ હુમલાઓ સામે વધુ સુરક્ષિત માળખું તૈયાર કરી રહ્યું છે. બીજી તરફ ઈરાન તેના પરમાણુ કાર્યક્રમને આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદા હેઠળ શાંતિપૂર્ણ ગણાવતું રહ્યું છે.

વૈશ્વિક રાજકીય અસર

પિકાક્સ માઉન્ટેનને લઈને વધતી ચર્ચાએ મધ્ય પૂર્વમાં ફરી તણાવ વધવાની શક્યતા ઊભી કરી છે. જો અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે આ મુદ્દે વધુ આક્રમક વલણ અપનાવવામાં આવશે તો તેની અસર સમગ્ર પ્રદેશની સુરક્ષા, ઊર્જા બજાર અને વૈશ્વિક રાજકીય સંતુલન પર પડી શકે છે. વિશ્લેષકોનું માનવું છે કે હાલની સ્થિતિમાં બંને દેશોના નિવેદનો પર નજીકથી નજર રાખવાની જરૂર છે. અત્યાર સુધી અમેરિકા દ્વારા પિકાક્સ માઉન્ટેન પર કોઈ નવી સૈન્ય કાર્યવાહી સત્તાવાર રીતે જાહેર કરવામાં આવી નથી અને અનેક દાવાઓ હજુ પણ સ્વતંત્ર રીતે ચકાસાયેલા નથી.