મધ્યપૂર્વમાં તણાવ વધુ ઊંડો બનતો જાય છે. અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે ચાલી રહેલા સંઘર્ષને હવે એક મહિનો પાર થઈ ગયો છે, પરંતુ પરિસ્થિતિ શાંત થવાને બદલે વધુ ગંભીર બની રહી છે. તાજેતરમાં અમેરિકાના પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ Donald Trump એ ઈરાનને 48 કલાકનો કડક અલ્ટિમેટમ આપતા વૈશ્વિક રાજનીતિમાં હલચલ મચી ગઈ છે. હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ ખોલવાની માંગ સાથે આપેલી આ ચેતવણીના આંતરરાષ્ટ્રીય અસર શું હોઈ શકે? ચાલો વિગતે સમજીએ.
48 કલાકનો અલ્ટિમેટમ
અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે છેલ્લા 36 દિવસથી તણાવ યથાવત છે. આ વચ્ચે ટ્રમ્પે સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ પર પોસ્ટ કરી જણાવ્યું કે ઈરાનને આપેલી સમયમર્યાદા હવે લગભગ પૂર્ણ થવા આવી છે. તેમના જણાવ્યા મુજબ, હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ ખોલવા અથવા સમજૂતી કરવા માટે અગાઉ 10 દિવસનો સમય આપવામાં આવ્યો હતો, જેમાં હવે માત્ર 48 કલાક જ બાકી રહ્યા છે.
ટ્રમ્પે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં ચેતવણી આપી કે જો ઈરાન આ સમયગાળામાં નિર્ણય નહીં લે તો અમેરિકા “કહર બનીને તૂટી પડશે”. આ નિવેદનથી પરિસ્થિતિ વધુ ઉગ્ર બની છે.
ઈરાનનો ઇનકાર અને તણાવનું રાજકીય પરિમાણ
ઈરાને અમેરિકાના પ્રસ્તાવને એકતરફી અને અયોગ્ય ગણાવીને સીધો ઇનકાર કર્યો છે. તે અનુસાર, અમેરિકાની શરતો ઈરાનના રાષ્ટ્રીય હિતો સામે છે અને તે સ્વીકાર્ય નથી.
ટ્રમ્પે દાવો કર્યો કે ઈરાને તેના પાવર પ્લાન્ટ પર હુમલો ન કરવા માટે વધુ સમય માગ્યો હતો. તેમણે કહ્યું કે શરૂઆતમાં 7 દિવસની માંગ હતી, પરંતુ અમેરિકા એ તેને વધારીને 10 દિવસ કરી દીધા. હવે આ સમયમર્યાદા પૂર્ણ થવા આવી રહી છે.
ફોક્સ ન્યૂઝ સાથેની વાતચીતમાં ટ્રમ્પે જણાવ્યું કે જો ઈરાન સહમત નહીં થાય તો તે ઈરાનના પાવર પ્લાન્ટને નિશાન બનાવી શકે છે. આ નિવેદનથી સંઘર્ષ વધુ ભયજનક દિશામાં આગળ વધી રહ્યો છે.
હોર્મુઝ સ્ટ્રેટનું વ્યૂહાત્મક મહત્વ
Strait of Hormuz વિશ્વના સૌથી મહત્વપૂર્ણ તેલ પરિવહન માર્ગોમાંનું એક છે. વિશ્વના મોટા ભાગનું કાચું તેલ આ માર્ગથી પસાર થાય છે.
ફેબ્રુઆરીના અંતમાં અમેરિકા અને Israel દ્વારા ઈરાન પર હુમલા બાદ ઈરાને આ માર્ગને લગભગ બંધ કરી દીધો છે. જેના કારણે વૈશ્વિક તેલ સપ્લાયમાં ભારે અસર જોવા મળી રહી છે.
આ સ્થિતિથી તેલના ભાવમાં વધારો અને વૈશ્વિક અર્થતંત્ર પર દબાણ વધવાની શક્યતા છે.
ટ્રમ્પના બદલાતા નિવેદનો
હોર્મુઝ મુદ્દે ટ્રમ્પના નિવેદનોમાં સતત ફેરફાર જોવા મળ્યો છે. પહેલા તેમણે 10 દિવસનો સમય આપ્યો, ત્યારબાદ 48 કલાકની કડક ચેતવણી આપી. એક સમયે તેમણે NATO પર પણ આ મુદ્દાની જવાબદારી નાખી હતી.
ટ્રમ્પે જણાવ્યું કે અમેરિકા પોતે આ માર્ગ પર નિર્ભર નથી અને જે દેશો તેલ માટે આ માર્ગ પર આધાર રાખે છે, તેમણે તેની સુરક્ષા માટે આગળ આવવું જોઈએ.
