દરેક તારીખ પોતાના અંદર ઇતિહાસના અનેક મહત્વપૂર્ણ પ્રસંગો સમાવી રાખે છે. 20 જુલાઈ પણ એવી જ એક ઐતિહાસિક તારીખ છે, જેણે વિશ્વ અને ભારતના ઇતિહાસમાં અનેક યાદગાર ઘટનાઓને જન્મ આપ્યો છે. આજે સમગ્ર વિશ્વમાં આંતરરાષ્ટ્રીય ચેસ દિવસ (International Chess Day) ઉજવવામાં આવે છે. આ જ દિવસે વર્ષ 1969માં અમેરિકન અવકાશયાત્રી નીલ આર્મસ્ટ્રોંગે ચંદ્ર પર પ્રથમ પગલું મૂકીને માનવ ઇતિહાસમાં નવો અધ્યાય લખ્યો હતો. આ ઉપરાંત ભારત અને વિશ્વમાં અનેક રાજકીય, સામાજિક અને વૈજ્ઞાનિક ઘટનાઓ પણ આજના દિવસે બની હતી.
20 જુલાઈની મહત્વપૂર્ણ ઐતિહાસિક ઘટનાઓ
1296: અલાઉદ્દીન ખિલજીએ પોતાને દિલ્હીના સુલતાન તરીકે જાહેર કર્યા.
1761: માધવરાવ પ્રથમ પેશ્વા બન્યા.
1810: કોલંબિયાએ સ્પેનથી પોતાની સ્વતંત્રતા જાહેર કરી.
1905: ભારતીય સચિવે બંગાળના પ્રથમ ભાગલાને મંજૂરી આપી.
1923: મેક્સિકોના ક્રાંતિકારી નેતા પંચો વિલાની હત્યા કરવામાં આવી.
1924: સોવિયત અખબાર Sovetsky Sportની સ્થાપના થઈ.
1960: શ્રીમાવો ભંડારનાયકે (તત્કાલીન સિલોન) વિશ્વની પ્રથમ મહિલા વડાપ્રધાન બન્યા.
1969: અમેરિકન અવકાશયાત્રી નીલ આર્મસ્ટ્રોંગે ચંદ્રની સપાટી પર પ્રથમ પગલું મૂકીને ઇતિહાસ રચ્યો.
1989: મ્યાનમારની સૈન્ય સમર્થિત સરકારે લોકશાહી નેતા આંગ સાન સૂ કીને ગૃહ કેદમાં રાખ્યા.
1997: ભારત અને બાંગ્લાદેશ વચ્ચે તિસ્તા નદીના પાણીના વહેંચણી અંગે મહત્વપૂર્ણ કરાર થયો.
1999: ભારતના વૈજ્ઞાનિક યુ.આર. રાવ UNISPACE-3 સ્પેસ કોન્ફરન્સના અધ્યક્ષ તરીકે ચૂંટાયા. આ જ વર્ષે સ્પેનમાં પ્રથમ બૌદ્ધ સ્તૂપનું ઉદ્ઘાટન થયું.
2002: ઉત્તર કોરિયા અને દક્ષિણ કોરિયા વચ્ચે હવાઈ સેવા શરૂ થઈ.
2007: પાકિસ્તાનની સુપ્રીમ કોર્ટે મુખ્ય ન્યાયાધીશ ઇફ્તિખાર ચૌધરીને પુનઃસ્થાપિત કરવાનો ઐતિહાસિક નિર્ણય આપ્યો.
2008: અમેરિકાના વિદેશ મંત્રી કોન્ડોલિઝા રાઈસે ભારતીય-અમેરિકન ડૉ. જયંત પાટિલના પ્રત્યાર્પણને મંજૂરી આપી.
2017: રામનાથ કોવિંદ ભારતના 14મા રાષ્ટ્રપતિ તરીકે ચૂંટાયા.
આંતરરાષ્ટ્રીય ચેસ દિવસ (International Chess Day)
દર વર્ષે 20 જુલાઈએ આંતરરાષ્ટ્રીય ચેસ દિવસ ઉજવવામાં આવે છે. વિશ્વની સૌથી પ્રાચીન અને બુદ્ધિ આધારિત રમતોમાં ચેસનું વિશેષ સ્થાન છે. ભારતમાં આ રમતને શતરંજ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે અને તેનો ઉલ્લેખ મહાભારત સહિતના પ્રાચીન ગ્રંથોમાં પણ જોવા મળે છે.
વર્ષ 1966થી ઇન્ટરનેશનલ ચેસ ફેડરેશન (FIDE)ની પહેલથી વિશ્વભરમાં આંતરરાષ્ટ્રીય ચેસ દિવસની ઉજવણી કરવામાં આવે છે. આ દિવસે વિવિધ દેશોમાં ચેસ ટૂર્નામેન્ટ, સ્પર્ધાઓ અને જાગૃતિ કાર્યક્રમોનું આયોજન થાય છે.
ચેસ માત્ર રમત નથી, પરંતુ તે યાદશક્તિ, તાર્કિક વિચારશક્તિ, નિર્ણય લેવાની ક્ષમતા અને એકાગ્રતા વિકસાવવામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે. આજના ડિજિટલ યુગમાં પણ ચેસ વિશ્વની સૌથી લોકપ્રિય બોર્ડ ગેમ્સમાં સામેલ છે.
20 જુલાઈએ જન્મેલા જાણીતા વ્યક્તિત્વો
અરુણિમા સિન્હા (1989): માઉન્ટ એવરેસ્ટ સર કરનાર પ્રથમ ભારતીય દિવ્યાંગ મહિલા.
કાલિખો પુલ (1969): અરુણાચલ પ્રદેશના ભૂતપૂર્વ મુખ્યમંત્રી.
નસીરુદ્દીન શાહ (1950): ભારતીય સિનેમાના દિગ્ગજ અને પ્રતિભાશાળી અભિનેતા.
બી. ડી. મિશ્રા (1939): ભારતીય સેનાના બ્રિગેડિયર અને અરુણાચલ પ્રદેશના ભૂતપૂર્વ રાજ્યપાલ.
રાજેન્દ્ર કુમાર (1929): હિન્દી ફિલ્મોના લોકપ્રિય અને સદાબહાર અભિનેતા.
સમતા પ્રસાદ (1921): પ્રખ્યાત ભારતીય શાસ્ત્રીય સંગીતકાર અને તબલાવાદક.
ગુલામ મોહમ્મદ શાહ (1920): જમ્મુ-કાશ્મીરના ભૂતપૂર્વ મુખ્યમંત્રી.
ગણેશ વાસુદેવ જોશી (1820): જાણીતા સમાજસેવક અને જાહેર કાર્યકર્તા.
લોર્ડ એલ્ગિન પ્રથમ (1811): ભારતના વાઇસરોય તરીકે સેવા આપનાર બ્રિટિશ શાસક.
