દુનિયાભરના દેશોમાં નાગરિકોને સ્વાસ્થ્ય સુવિધાઓ સરળતાથી મળી રહે તે માટે વિવિધ પ્રયાસો કરવામાં આવે છે. આ જ ઉદ્દેશ્યને ધ્યાનમાં રાખીને દર વર્ષે 12 ડિસેમ્બરના રોજ ઈન્ટરનેશનલ યુનિવર્સલ હેલ્થ કવરેજ ડે તરીકે ઉજવવામાં આવે છે. આ દિવસની ઉજવણી પાછળનો મુખ્ય હેતુ એ સુનિશ્ચિત કરવાનો છે કે વિશ્વના દરેક ખૂણે રહેતા વ્યક્તિને આર્થિક મુશ્કેલી વગર ગુણવત્તાયુક્ત આરોગ્ય સેવાઓ મળી રહે. સંયુક્ત રાષ્ટ્ર દ્વારા આ દિવસની વિશેષ રૂપે જાહેરાત કરવામાં આવી હતી જેથી ગરીબ અને મધ્યમ વર્ગના લોકોને મોંઘી સારવારના બોજ નીચે દબાવું ન પડે.
સ્વાસ્થ્ય સેવાઓ અને પડકારો
વર્ષ 2017માં સંયુક્ત રાષ્ટ્ર દ્વારા ઠરાવ પસાર કરીને 12 ડિસેમ્બરને આ ખાસ દિવસ તરીકે જાહેર કરવામાં આવ્યો હતો. કોરોના જેવી મહામારી બાદ દુનિયાભરમાં સ્વાસ્થ્ય વીમા અને મેડિકલ સુવિધાઓનું મહત્વ અનેકગણું વધી ગયું છે. આ દિવસ નિમિત્તે વિશ્વભરના આરોગ્ય ક્ષેત્રના નિષ્ણાતો અને સંસ્થાઓ એકમંચ પર આવીને મજબૂત અને સમાન આરોગ્ય પ્રણાલી વિકસાવવા માટે ચર્ચા વિચારણા કરે છે. ટકાઉ વિકાસના લક્ષ્યાંકો પ્રાપ્ત કરવા માટે પણ સ્વાસ્થ્ય કવરેજ એક અનિવાર્ય પાસું છે.
ભારતની સ્થિતિ અને આયુષ્માન ભારત
ભારતમાં સ્વાસ્થ્ય સુવિધાઓની વાત કરીએ તો હજુ પણ એક મોટો વર્ગ સ્વાસ્થ્ય વીમાથી વંચિત છે. આંકડાકીય માહિતી મુજબ દેશની લગભગ 30 ટકા વસ્તી પાસે હજુ પણ કોઈ પ્રકારનું સુરક્ષા કવચ નથી. આ સ્થિતિને પહોંચી વળવા માટે ભારત સરકાર દ્વારા સપ્ટેમ્બર 2018 માં પ્રધાનમંત્રી જન આરોગ્ય યોજના એટલે કે આયુષ્માન ભારત યોજના શરૂ કરવામાં આવી હતી. આ યોજના વિશ્વની સૌથી મોટી સરકારી સ્વાસ્થ્ય યોજના ગણાય છે જેમાં લાભાર્થીઓને 10 લાખ રૂપિયા સુધીની મફત સારવાર મળે છે. ઓક્ટોબર 2023 સુધીમાં લાખો પરિવારોને આ યોજના હેઠળ આવરી લેવામાં આવ્યા છે.
ઈતિહાસના પાને 12 ડિસેમ્બર
12 ડિસેમ્બરનો દિવસ માત્ર સ્વાસ્થ્ય દિવસ પૂરતો સીમિત નથી પરંતુ ઈતિહાસમાં આ તારીખે અનેક મહત્વપૂર્ણ ઘટનાઓ બની છે. વર્ષ 1911માં આજના જ દિવસે બ્રિટિશ શાસન દરમિયાન ભારતની રાજધાની કલકત્તાથી બદલીને દિલ્હી કરવામાં આવી હતી. આ ઉપરાંત 1884 માં ઓસ્ટ્રેલિયા અને ઈંગ્લેન્ડ વચ્ચે પ્રથમ ક્રિકેટ ટેસ્ટ મેચ રમાઈ હતી. ભારતીય રમતગમત જગત માટે પણ આજનો દિવસ ખાસ છે કારણ કે સ્ટાર ક્રિકેટર યુવરાજ સિંહ અને કુસ્તીબાજ રવિ કુમાર દહિયાનો આજે જન્મદિવસ છે. રાજકીય ક્ષેત્રે મહારાષ્ટ્રના દિગ્ગજ નેતા શરદ પવાર અને સુપરસ્ટાર રજનીકાંતનો પણ આજે જન્મદિવસ છે.
અન્ય મહત્વની ઘટનાઓ
આજના દિવસે બનેલી અન્ય ઘટનાઓમાં વર્ષ 1996માં ભારત અને બાંગ્લાદેશ વચ્ચે ગંગા જળ વહેંચણી અંગે 30 વર્ષની સંધિ થઈ હતી. વર્ષ 2001માં ભારતે મિત્ર રાષ્ટ્ર નેપાળને બે ચિતા હેલિકોપ્ટર ભેટ આપ્યા હતા. સાહિત્ય જગત માટે પણ આજનો દિવસ યાદગાર છે કારણ કે રાષ્ટ્રકવિ તરીકે ઓળખાતા મૈથિલી શરણ ગુપ્તની આજે પુણ્યતિથિ છે. આમ 12 ડિસેમ્બરનો દિવસ સ્વાસ્થ્ય જાગૃતિની સાથે સાથે ઐતિહાસિક અને સાંસ્કૃતિક દૃષ્ટિએ પણ અનેકવિધ મહત્વ ધરાવે છે.
