Donald Trump's call : ભારત અને અમેરિકા વચ્ચેના દ્વિપક્ષીય સંબંધો છેલ્લા બે દાયકામાં વૈશ્વિક રાજનીતિના સૌથી મહત્વપૂર્ણ વ્યૂહાત્મક સમીકરણોમાં સ્થાન પામ્યા છે. વેપાર, ટેકનોલોજી, સંરક્ષણ, ઊર્જા, સપ્લાય ચેઇન અને ઇન્ડો-પેસિફિક ક્ષેત્રમાં સહકાર જેવા મુદ્દાઓએ બંને દેશોને નજીક લાવ્યા છે. આવા સમયમાં અમેરિકી પ્રતિનિધિ સર્જિયો ગોરે ભારત-અમેરિકા સંબંધો અંગે કરેલી ટિપ્પણીઓ ફરી એકવાર ચર્ચાનું કેન્દ્ર બની છે. યુએસ-ઈન્ડિયા સ્ટ્રેટેજિક પાર્ટનરશિપ ફોરમ લીડરશિપ સમિટ દરમિયાન બોલતાં તેમણે દાવો કર્યો હતો કે અમેરિકાના પૂર્વ પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ અને વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી વચ્ચેનો વ્યક્તિગત સંબંધ માત્ર ઔપચારિક રાજદ્વારી સંબંધોથી આગળ વધીને એક વિશ્વાસપૂર્ણ મિત્રતામાં પરિવર્તિત થયો છે. તેમના જણાવ્યા અનુસાર, બંને નેતાઓ વચ્ચે એવી સહજતા છે કે કોઈ પણ સમયે સીધી વાતચીત શક્ય બની જાય છે.
UFC મેચ દરમિયાન મોદીને ફોન કરવાની ચર્ચા
સર્જિયો ગોરે એક રસપ્રદ ઘટનાનો ઉલ્લેખ કરતાં જણાવ્યું કે થોડા મહિના પહેલા ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ મિયામીમાં યોજાયેલી અલ્ટીમેટ ફાઇટીંગ ચેમ્પિયનશિપ (UFC)ની મેચ નિહાળી રહ્યા હતા. તે દરમિયાન અચાનક ટ્રમ્પે તેમની તરફ વળી કહ્યું કે, “ચાલો, આપણે વડાપ્રધાન મોદીને ફોન કરીએ.” ગોરના જણાવ્યા મુજબ તેમણે તરત જ સમયનો ઉલ્લેખ કરીને કહ્યું હતું કે ભારતમાં ત્યારે લગભગ સવારે 6 વાગ્યા હશે. તેના જવાબમાં ટ્રમ્પે હળવા અંદાજમાં કહ્યું કે, “તે જાગતા જ હશે, તે બિલકુલ મારા જેવા જ છે.” જોકે, સત્તાવાર રીતે સંપર્ક સ્થાપિત થાય તે પહેલા ટ્રમ્પ કાર્યક્રમ માટે સ્ટેજ પર જવા નીકળી ગયા હતા અને ત્યારબાદ આ વાતચીત બીજા દિવસે યોજાઈ હોવાનું ગોરે જણાવ્યું હતું. આ ઘટનાને તેમણે બંને નેતાઓ વચ્ચેના વિશ્વાસ અને વ્યક્તિગત જોડાણના ઉદાહરણ તરીકે રજૂ કરી હતી. ભારત અને અમેરિકા વચ્ચેના સંબંધોમાં છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં વ્યક્તિગત નેતૃત્વની ભૂમિકા પણ નોંધપાત્ર રહી છે. ‘હાઉડી મોદી’થી લઈને ‘નમસ્તે ટ્રમ્પ’ જેવા જાહેર કાર્યક્રમોએ બંને દેશોની રાજદ્વારી નજીકતાને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે વિશેષ ઓળખ આપી હતી.
આ પણ ખાસ વાંચો : 'બાળકોને સંભાળો' કહેતા જ ગુસ્સે ભરાયો પરિવાર! : વિયેતનામના રેસ્ટોરન્ટમાં ભારતીય પરિવારે કરી બબાલ, સ્ટાફ સાથે ઝઘડો અને તોડફોડનો CCTV સામે આવ્યો
ઇન્ડો-પેસિફિક કમાન્ડના નામ બદલાવા અંગે સ્પષ્ટતા
હાલમાં અમેરિકાના ઇન્ડો-પેસિફિક કમાન્ડના નામમાં થયેલા ફેરફારો અંગે સોશિયલ મીડિયા અને રાજદ્વારી વર્તુળોમાં ચર્ચાઓ શરૂ થઈ હતી. કેટલાક વિશ્લેષકોએ તેને ભારતના વ્યૂહાત્મક મહત્વ સાથે જોડીને જોવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો. આ મુદ્દે પ્રતિભાવ આપતાં સર્જિયો ગોરે જણાવ્યું કે કોઈ પણ સંસ્થાના લેટરહેડ પર લખાયેલું નામ એટલું મહત્વપૂર્ણ નથી જેટલું તેના કાર્ય અને વ્યૂહાત્મક અભિગમનું મહત્વ હોય છે. તેમના શબ્દોમાં, “મહત્વનું એ છે કે અમેરિકા જમીન પર શું કરી રહ્યું છે.” તેમણે ભારપૂર્વક કહ્યું કે અમેરિકાની લાંબા સમયથી કાર્યરત પેસિફિક કમાન્ડની કામગીરી અને વ્યૂહાત્મક જવાબદારીઓ યથાવત્ છે અને નામમાં થતાં ફેરફારોને ભારત-અમેરિકા સંબંધોની દિશા સાથે સીધી રીતે જોડવા યોગ્ય નથી. વિશ્લેષકોનું માનવું છે કે ઇન્ડો-પેસિફિક પ્રદેશ વૈશ્વિક વેપાર, સુરક્ષા અને જીઓપોલિટિકલ સંતુલન માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ વિસ્તાર બની ગયો છે. આ સંદર્ભમાં ભારતની ભૂમિકા અમેરિકા માટે લાંબા ગાળાની વ્યૂહાત્મક પ્રાથમિકતા ગણાય છે.
સંરક્ષણ સહકાર સતત વિસ્તરી રહ્યો છે
ભારત અને અમેરિકા વચ્ચેનો સંરક્ષણ સહકાર છેલ્લા વર્ષોમાં નોંધપાત્ર રીતે વધ્યો છે. સંયુક્ત સૈન્ય કવાયત, સમુદ્રી સુરક્ષા, ટેકનોલોજી ટ્રાન્સફર અને સંરક્ષણ ભાગીદારી જેવા ક્ષેત્રોમાં બંને દેશો સતત આગળ વધી રહ્યા છે. ગોરે જણાવ્યું કે ભારત એવા દેશોમાં સામેલ છે જે અમેરિકા સાથે સૌથી વધુ સંયુક્ત લશ્કરી અભ્યાસોમાં ભાગ લે છે. બંને દેશો વચ્ચે નિયમિત ધોરણે સંરક્ષણ સંબંધિત કાર્યક્રમો, તાલીમ અભ્યાસ અને ઉચ્ચ સ્તરીય મુલાકાતો યોજાતી રહે છે. તેમણે માહિતી આપી કે આગામી અઠવાડિયાઓમાં ભારતીય નૌકાદળનું એક મહત્વપૂર્ણ પ્રતિનિધિમંડળ અમેરિકાની મુલાકાતે જવાનું છે, જે બંને દેશો વચ્ચે વધતી વ્યૂહાત્મક નજીકતાનું વધુ એક ઉદાહરણ છે. સંરક્ષણ ક્ષેત્ર ઉપરાંત કૃત્રિમ બુદ્ધિમત્તા, સેમિકન્ડક્ટર, ડિજિટલ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને સ્વચ્છ ઊર્જા જેવા ક્ષેત્રોમાં પણ બંને દેશો સહયોગ વધારવાના પ્રયાસો કરી રહ્યા છે.
આ પણ ખાસ વાંચો : અમેરિકામાં અભ્યાસની ભારતીયોની મોહમાયા ખતમ! : 30 હજાર ભારતીય વિદ્યાર્થીઓની વતન વાપસી, જાણો શું છે કારણ
સોશિયલ મીડિયા ચર્ચા સામે મેદાનની હકીકત
સર્જિયો ગોરે એવા વિશ્લેષકોની ટીકા પણ કરી જેઓ સોશિયલ મીડિયા પર ભારત-અમેરિકા સંબંધોમાં તણાવ હોવાનો દાવો કરે છે. તેમણે જણાવ્યું કે વેપાર, ટેકનોલોજી, રોકાણ, સંરક્ષણ અને લોકો વચ્ચેના સંબંધો જેવા લગભગ દરેક ક્ષેત્રમાં સહકાર સતત મજબૂત બનતો રહ્યો છે. તેમણે એવો પણ દાવો કર્યો કે ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ ભારત સાથેના સંબંધોને વ્યૂહાત્મક મહત્વ આપે છે અને વેપાર તથા રોકાણ વધારવા માટે અનુકૂળ દૃષ્ટિકોણ ધરાવે છે. જોકે, આંતરરાષ્ટ્રીય રાજકારણના નિષ્ણાતો માને છે કે દ્વિપક્ષીય સંબંધો માત્ર વ્યક્તિગત મિત્રતા પર આધારિત નથી હોતા, પરંતુ સંસ્થાગત સહકાર, વ્યૂહાત્મક હિતો અને લાંબા ગાળાના નીતિગત માળખા પર પણ નિર્ભર રહે છે.
આગામી બે વર્ષ કેમ મહત્વના?
ગોરે જણાવ્યું કે ભારત અને અમેરિકા વચ્ચેની ભાગીદારીને ટૂંકા ગાળાના રાજકીય સમીકરણ તરીકે નહીં પરંતુ લાંબા ગાળાના વ્યૂહાત્મક પ્રોજેક્ટ તરીકે જોવાની જરૂર છે. તેમના મતે આગામી બે વર્ષ એવા નિર્ણયો માટે મહત્વપૂર્ણ રહેશે જે આવનારા દાયકાઓ સુધી બંને દેશોના સંબંધોની દિશા નક્કી કરી શકે છે. વૈશ્વિક સપ્લાય ચેઇન, ચીનની વધતી પ્રાદેશિક અસર, ટેકનોલોજીકલ સ્પર્ધા અને આર્થિક ભાગીદારી જેવા મુદ્દાઓ આ સંબંધોને વધુ ગાઢ બનાવવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવી શકે છે. ભારત અને અમેરિકા વચ્ચેના સંબંધો હાલ માત્ર દ્વિપક્ષીય સહકાર પૂરતા મર્યાદિત નથી રહ્યા, પરંતુ વૈશ્વિક વ્યૂહાત્મક સંતુલન, ઇન્ડો-પેસિફિક સુરક્ષા અને ભવિષ્યની આર્થિક વ્યવસ્થાના કેન્દ્રમાં પણ સ્થાન મેળવી રહ્યા છે.
