પાકિસ્તાનની સરકારી માલિકીની એરલાઇન્સ પાકિસ્તાન ઇન્ટરનેશનલ એરલાઇન્સ (PIA)ને આખરે વેચી દેવામાં આવી છે. 23 ડિસેમ્બર, 2025ના રોજ ઇસ્લામાબાદમાં થયેલી લાઇવ ટેલિવિઝન પર પ્રસારિત બોલીમાં અરીફ હબીબ કન્સોર્ટિયમે 135 અબજ પાકિસ્તાની રૂપિયા (લગભગ 482 મિલિયન અમેરિકી ડોલર)ની સર્વોચ્ચ બિડ કરીને PIAના 75% હિસ્સાને ખરીદી લીધો છે.
આ વેચાણ પાકિસ્તાન સરકારના લાંબા સમયથી અટકેલા પ્રાઇવેટાઇઝેશન પ્રોગ્રામનું મુખ્ય પગલું છે, જે આંતરરાષ્ટ્રીય મુદ્રા કોષ (IMF)ની શરતોને પૂર્ણ કરવા માટે કરવામાં આવ્યું છે.
PIAની પૃષ્ઠભૂમિ અને વેચાણનું કારણ
PIAની સ્થાપના 1946માં થઈ હતી અને તે પાકિસ્તાનની ફ્લેગ કેરિયર એરલાઇન્સ છે. તેનું મુખ્યમથક કરાચીના જિન્નાહ ઇન્ટરનેશનલ એરપોર્ટ પર છે, અને તે લગભગ 32 વિમાનો સાથે 20 આંતરિક અને 28 આંતરરાષ્ટ્રીય સ્થળો પર સેવાઓ આપે છે.
એક સમયે એશિયાની શ્રેષ્ઠ એરલાઇન્સમાંની એક માનવામાં આવતી PIA છેલ્લા કેટલાક દાયકાઓથી નુકસાનમાં ચાલી રહી છે. તેના પર રાજકીય હસ્તક્ષેપ, અતિશય સ્ટાફિંગ (દરેક વિમાન પર લગભગ 300 કર્મચારીઓ) અને વ્યવસ્થાપનની ખામીઓને કારણે અબજો રૂપિયાનું દેવું થઈ ગયું છે.
2020માં કરાચીમાં થયેલા વિમાન અકસ્માત પછી યુરોપિયન યુનિયન એવિએશન સેફ્ટી એજન્સી (EASA)એ PIA પર પ્રતિબંધ મૂક્યો હતો, જેના કારણે તેની આવકમાં વધુ ઘટાડો થયો. તાજેતરમાં, ઓક્ટોબર 2025માં આ પ્રતિબંધ હટાવવામાં આવ્યો અને PIAએ યુરોપમાં ફ્લાઇટ્સ ફરી શરૂ કરી છે.
પાકિસ્તાન સરકારે IMFના $7 અબજના બેલઆઉટ પેકેજના ભાગરૂપે PIAનું પ્રાઇવેટાઇઝેશન કરવું પડ્યું છે. અગાઉ 2024માં થયેલા પ્રયાસમાં માત્ર એક જ બિડર, બ્લુ વર્લ્ડ સિટીએ બિડ કરી હતી, પરંતુ તેની રકમ સરકારી ન્યૂનતમ કિંમતથી ઓછી હોવાથી તે નિષ્ફળ ગયો હતો.
આ વખતે ત્રણ બિડર્સ હતા: અરીફ હબીબ કન્સોર્ટિયમ, લકી સિમેન્ટ અને એરબ્લુ. અરીફ હબીબની બિડ સૌથી વધુ હતી, જેમાં તેઓ PIAને પુનર્જીવિત કરવા માટે આગામી પાંચ વર્ષમાં 80 અબજ રૂપિયાનું રોકાણ કરશે તેવું વચન આપ્યું છે.
અરીફ હબીબ કોણ છે?
ગુજરાત સાથેનો કનેક્શન
અરીફ હબીબ, 72 વર્ષીય પાકિસ્તાની ઉદ્યોગપતિ, કરાચીમાં જન્મેલા છે અને તેઓ પાકિસ્તાનના સૌથી ધનિક વ્યક્તિઓમાંના એક છે. તેમની કુલ સંપત્તિ લગભગ 500 મિલિયન અમેરિકી ડોલર છે.
તેઓ અરીફ હબીબ ગ્રુપના ફાઉન્ડર અને CEO છે, જે ફાઇનાન્સિયલ સર્વિસિસ, કેમિકલ્સ, સિમેન્ટ, સ્ટીલ, રિયલ એસ્ટેટ અને એનર્જી જેવા ક્ષેત્રોમાં કાર્યરત છે. તેમના મુખ્ય કંપનીઓમાં ફાતિમા ફર્ટિલાઇઝર, આયેશા સ્ટીલ મિલ્સ અને જાવેદ કોર્પોરેશનનો સમાવેશ થાય છે.
ગુજરાત સાથેનો તેમનો સંબંધ રસપ્રદ છે. અરીફ હબીબના પરિવાર મૂળ ગુજરાતના જુનાગઢ જિલ્લાના બાંટવા ગામના છે, જ્યાં તેઓ ચાના વેપારમાં સંકળાયેલા હતા. 1947ના ભારત-પાકિસ્તાન વિભાજન પછી તેમનો પરિવાર પાકિસ્તાનમાં સ્થળાંતરિત થયો અને કરાચીમાં સ્થાયી થયો.
અરીફ હબીબે 1970માં કરાચી સ્ટોક એક્સચેન્જમાં બ્રોકર તરીકે કારકિર્દીની શરૂઆત કરી અને 50 વર્ષમાં એક નાની બ્રોકરેજ ફર્મને અબજો ડોલરના અરીફ હબીબ કોર્પોરેશન લિમિટેડમાં પરિવર્તિત કરી દીધી. તેઓ કરાચી સ્ટોક એક્સચેન્જના ચેરમેન અને સેન્ટ્રલ ડિપોઝિટરી કંપનીના ફાઉન્ડર પણ રહ્યા છે. તેમને પાકિસ્તાનના સર્વોચ્ચ નાગરિક સન્માન સિતારા-એ-ઇમ્તિયાઝથી નવાજવામાં આવ્યા છે.
રસપ્રદ વાત એ છે કે ભારતની એર ઇન્ડિયા અને પાકિસ્તાનની PIA બંનેના માલિકોનો ગુજરાત સાથે કનેક્શન છે. એર ઇન્ડિયાના ફાઉન્ડર ટાટા ગ્રુપના જમશેદજી ટાટા પણ ગુજરાતના નવસારીના હતા.
ભવિષ્યની યોજનાઓ
અરીફ હબીબ કન્સોર્ટિયમે PIAના ફ્લીટને વિસ્તારવા અને આંતરરાષ્ટ્રીય નેટવર્કને મજબૂત કરવા માટે પ્રતિબદ્ધતા દર્શાવી છે. વેચાણની મોટાભાગની રકમ PIAના સુધારા માટે વપરાશે, જ્યારે થોડી રકમ સરકારને મળશે.
આ વેચાણ પાકિસ્તાનની અર્થવ્યવસ્થા માટે સકારાત્મક પગલું માનવામાં આવે છે, જે વિદેશી રોકાણને પ્રોત્સાહન આપશે.
આ વેચાણ સાથે PIAનો નવો અધ્યાય શરૂ થયો છે, અને તેને ફરીથી વિશ્વની શ્રેષ્ઠ એરલાઇન્સમાંની એક બનાવવાની આશા છે. જો કે, તેના પુનરુદ્ધારમાં હજુ ઘણા પડકારો છે.
