અમદાવાદ: ગુજરાતના શહેરોમાં રખડતા ઢોરો (stray cattle) એક મોટી સમસ્યા બની ગયા છે. અમદાવાદ હોય કે સુરત, વડોદરા કે રાજકોટ – લગભગ તમામ શહેરો અને તાલુકાઓમાં રસ્તાઓ પર રખડતા ઢોરોને કારણે ટ્રાફિક જામ, અકસ્માતો અને જીવલેણ પરિસ્થિતિઓ સર્જાય છે. આ ઢોરો વખતોવખત જીવલેણ સાબિત થાય છે, જ્યારે તેમના માલિકોને ઓળખવા અને કાર્યવાહી કરવી સરકાર માટે પોલિટિકલી સંવેદનશીલ અને જટિલ મુદ્દો બની જાય છે. આ સમસ્યાને હલ કરવા માટે અમદાવાદ મહાનગરપાલિકા (AMC) હવે અત્યાધુનિક આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) ટેક્નોલોજીનો સહારો લઈ રહી છે. ગિફ્ટ સિટીમાં આવેલા AI સેન્ટર ઓફ એક્સલન્સની મદદથી તૈયાર કરાયેલા ડીપ લર્નિંગ મોડલથી CCTV કેમેરાના ફૂટેજમાંથી રખડતા ઢોરોને રિયલ ટાઇમમાં ટ્રેક કરવામાં આવશે. આ પ્રોજેક્ટ દેશમાં પ્રથમ વખત આવો હાઈટેક પ્રયાસ છે અને તેની સફળતા પછી અન્ય શહેરોમાં પણ લાગુ કરી શકાય છે. તો ચાલો જાણીએ આ નવીનતમ ટેક્નોલોજી કેવી રીતે કામ કરશે અને તેના ફાયદા શું છે.
રખડતા ઢોરોની સમસ્યા: ગુજરાતના શહેરોમાં મોટો ત્રાસ
ગુજરાતમાં રખડતા ઢોરોને કારણે દરરોજ અનેક અકસ્માતો થાય છે, ટ્રાફિક જામ થાય છે અને રસ્તાઓ પર અસુરક્ષા વધે છે. અમદાવાદમાં જ આ સમસ્યા ખૂબ જ તીવ્ર છે, જ્યાં ઢોરો રસ્તાઓ પર અડધા રસ્તા પર બેસી જાય છે અને વાહનચાલકો માટે જોખમ બની જાય છે. હાલમાં AMC ટીમો CCTV ફૂટેજ લઈને મેન્યુઅલી ઢોરોને ઓળખે છે અને RFID ટેગ અથવા માઈક્રોચિપથી માલિકને શોધે છે, પરંતુ આ પ્રક્રિયા સમય માંગે છે અને માનવશ્રમ વધુ લાગે છે. આ સમસ્યાને ઝડપથી અને અસરકારક રીતે હલ કરવા માટે સરકારે AIનો સહારો લીધો છે.
AI ટેક્નોલોજી કેવી રીતે કામ કરશે?
આ પાયલટ પ્રોજેક્ટમાં ડીપ લર્નિંગ મોડલ અને કોમ્પ્યુટર વિઝન ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ કરવામાં આવશે. અમદાવાદમાં લાગેલા 126થી વધુ સ્માર્ટ CCTV કેમેરાઓના રિયલ ટાઇમ ફૂટેજને AI મોડલ સ્કેન કરશે. ગાયના નાકની પેટર્ન (nose pattern) ફિંગરપ્રિન્ટની જેમ અનોખી હોય છે, તેથી AI તેને પ્રાથમિક બાયોમેટ્રિક ID તરીકે વાપરશે. આ ઉપરાંત ગાયની આંખો, ચહેરા પરના ડાઘ, નિશાન અને શરીરના અન્ય ખાસ ચિહ્નોને પણ ધ્યાનમાં લેવામાં આવશે. ભીડમાં પણ AI ગાયને ઓળખી શકશે અને ડેટાબેઝ સાથે મેચ કરીને તેના માલિકની વિગતો તરત જ આપી દેશે. આ રીતે માલિકોને દંડ કરવો અને ઢોરોને પકડવાની પ્રક્રિયા ઝડપી અને આપોઆપ થઈ જશે.
પાયલટ પ્રોજેક્ટની સફળતા પછી અન્ય શહેરોમાં વિસ્તરણની યોજના
આ પ્રોજેક્ટ હાલ અમદાવાદમાં પાયલટ તરીકે શરૂ થઈ રહ્યો છે. જો તે સફળ થશે તો ગુજરાતના અન્ય શહેરો અને નગરપાલિકાઓમાં પણ આ AI ટેક્નોલોજી લાગુ કરવાની વિચારણા ચાલી રહી છે. આનાથી રખડતા ઢોરોની સમસ્યા માત્ર ટ્રાફિક અને સુરક્ષાના ક્ષેત્રમાં જ નહીં, પણ પશુઓની સુરક્ષા અને માલિકોની જવાબદારી વધારવામાં પણ મદદ મળશે. સરકારના આ હાઈટેક પગલાંથી શહેરો વધુ સ્માર્ટ અને સુરક્ષિત બનશે.
શું આ AI સિસ્ટમ સફળ થશે? લોકોમાં આશા અને ચર્ચા
આ પ્રોજેક્ટને લઈને લોકોમાં મિશ્ર પ્રતિક્રિયાઓ છે. કેટલાક તેને શહેરી વિકાસ માટે મહત્વનું પગલું માને છે, જ્યારે અન્યો તેની અસરકારકતા પર સવાલ ઉઠાવે છે. પરંતુ નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે ગાયના નાકની અનોખી પેટર્નને આધારે આ સિસ્ટમ ખૂબ જ ચોક્કસ ઓળખ કરી શકશે. હવે જોવાનું રહ્યું કે આ AI આધારિત CCTV સિસ્ટમ કેટલી ઝડપથી અને કેટલી અસરકારક રીતે કામ કરે છે. જો સફળ થશે તો ગુજરાતના શહેરોમાં રખડતા ઢોરોનો ત્રાસ ઘટશે અને ટ્રાફિક વ્યવસ્થા પણ સુધરશે!
