Supreme Court: દેશની સર્વોચ્ચ અદાલત સુપ્રીમ કોર્ટે મહિલાઓના અધિકારો અને લિંગ સમાનતા અંગે એક મહત્વપૂર્ણ અને ઐતિહાસિક નિર્ણય આપ્યો છે. કોર્ટે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં જણાવ્યું છે કે માત્ર પરિણીત હોવાના આધારે કોઈ દીકરીને કરુણાધારિત નિમણૂક (Compassionate Appointment) અથવા સમાન કલ્યાણકારી યોજનાઓના લાભથી વંચિત રાખી શકાય નહીં. આ સાથે સુપ્રીમ કોર્ટે અલ્હાબાદ હાઈકોર્ટના અગાઉના કેટલાક ચુકાદાઓને ખોટા ગણાવી રદ કરી દીધા છે. આ ચુકાદો મહિલાઓ માટે સમાન અધિકારોની દિશામાં એક મહત્વપૂર્ણ પગલું માનવામાં આવી રહ્યો છે. કોર્ટે કહ્યું કે પરિણીત દીકરીને પરિવારની વ્યાખ્યામાંથી બહાર રાખવી એ બંધારણના સમાનતા અને ભેદભાવ વિરોધી સિદ્ધાંતોની વિરુદ્ધ છે.
શું હતો સમગ્ર મામલો?
આ કેસ ઉત્તર પ્રદેશની એક પરિણીત મહિલાથી જોડાયેલો હતો. મહિલાની માતા ફેર પ્રાઈસ શોપ (રેશન દુકાન) ચલાવતી હતી. માતાના અવસાન બાદ દીકરીએ કરુણાધારિત ધોરણે લાઇસન્સ મેળવવા અરજી કરી હતી. જોકે, સરકારના એક આદેશમાં પરિણીત દીકરીને પરિવારની વ્યાખ્યામાંથી બહાર રાખવામાં આવતા તેની અરજી નામંજૂર કરવામાં આવી હતી. મહિલાએ દલીલ કરી હતી કે, લગ્ન પછી પણ તે પોતાના પરિવારમાં જ રહેતી હતી અને પોતાની શારીરિક રીતે અશક્ત બહેનની સંભાળ રાખતી હતી. તેમ છતાં માત્ર લગ્નિત હોવાના આધારે તેને લાભથી વંચિત રાખવામાં આવી હતી.
અલ્હાબાદ હાઈકોર્ટના નિર્ણય પર સુપ્રીમ કોર્ટની ટિપ્પણી
સુપ્રીમ કોર્ટે કહ્યું કે પરિણીત દીકરીને લાભોથી વંચિત રાખવાનો આધાર બંધારણીય રીતે માન્ય નથી. કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું કે દીકરાને લગ્ન બાદ આવા અધિકારો મળતા રહે અને દીકરીને ન મળે, તે લિંગ આધારિત ભેદભાવ સમાન છે. ન્યાયમૂર્તિ પી.એસ. નરસિંહા અને ન્યાયમૂર્તિ આલોક અરાધેની બેન્ચે બોમ્બે હાઈકોર્ટ અને કર્ણાટક હાઈકોર્ટના ચુકાદાઓ સાથે સહમતિ વ્યક્ત કરી અને કહ્યું કે વૈવાહિક સ્થિતિ કોઈ મહિલાને સરકારી કલ્યાણકારી લાભોથી વંચિત રાખવાનો યોગ્ય આધાર બની શકતી નથી.
મહિલાઓના અધિકારોને મળશે વધુ મજબૂતી
સુપ્રીમ કોર્ટના આ નિર્ણયને મહિલાઓના અધિકારો અને લિંગ સમાનતા માટે એક મહત્વપૂર્ણ માઇલસ્ટોન તરીકે જોવામાં આવી રહ્યો છે. આ ચુકાદાથી ભવિષ્યમાં સરકારી નોકરી, કરુણાધારિત નિમણૂક અને અન્ય કલ્યાણકારી યોજનાઓમાં પરિણીત દીકરીઓને પણ સમાન તક મળવાનો માર્ગ વધુ સ્પષ્ટ બનશે.
ચાર અઠવાડિયામાં લાઇસન્સ આપવાનો આદેશ
સુપ્રીમ કોર્ટે સંબંધિત સત્તાધિકારીઓને મહિલાને ચાર અઠવાડિયાની અંદર યોગ્ય લાઇસન્સ જારી કરવાનો પણ આદેશ આપ્યો છે. કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું કે પરિણીત દીકરીને માત્ર તેના વૈવાહિક દરજ્જાના આધારે નકારી કાઢવી બંધારણની ભાવના વિરુદ્ધ છે. આ ચુકાદો દેશભરની લાખો મહિલાઓ માટે આશાનું કિરણ બની શકે છે અને સરકારી નીતિઓમાં લિંગ સમાનતાને વધુ મજબૂત બનાવશે.
