ભારતની સર્વોચ્ચ અદાલતમાં પાંચ નવા ન્યાયાધીશોની નિયુક્તિને રાષ્ટ્રપતિ દ્રૌપદી મુર્મૂએ મંજૂરી આપી છે. કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા જારી સૂચનાઓ મુજબ જસ્ટિસ શીલ નાગૂ, જસ્ટિસ શ્રી ચંદ્રશેખર, જસ્ટિસ સંજીવ સચદેવા, જસ્ટિસ અરુણ પલ્લી અને વરિષ્ઠ વકીલ વી. મોહનાને સુપ્રીમ કોર્ટના ન્યાયાધીશ તરીકે નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા છે. સુપ્રીમ કોર્ટ કોલેજિયમે 22 અને 27 મે, 2026 ની બેઠકોમાં આ પાંચ નામોની ભલામણ કેન્દ્ર સરકારને મોકલી હતી.
આ નિયુક્તિઓમાં જસ્ટિસ શીલ નાગૂ પંજાબ અને હરિયાણા હાઈકોર્ટના મુખ્ય ન્યાયાધીશ હતા, જસ્ટિસ શ્રી ચંદ્રશેખર બોમ્બે હાઈકોર્ટના મુખ્ય ન્યાયાધીશ હતા, જસ્ટિસ સંજીવ સચદેવા મધ્યપ્રદેશ હાઈકોર્ટના મુખ્ય ન્યાયાધીશ હતા અને જસ્ટિસ અરુણ પલ્લી જમ્મુ-કાશ્મીર અને લદ્દાખ હાઈકોર્ટના મુખ્ય ન્યાયાધીશ હતા. વી. મોહના સુપ્રીમ કોર્ટમાં વરિષ્ઠ વકીલ તરીકે પ્રેક્ટિસ કરતા હતા.
સુપ્રીમ કોર્ટની કાર્યક્ષમતા વધારવાનો સંકેત
આ નિયુક્તિઓ એવા સમયે થઈ છે જ્યારે સુપ્રીમ કોર્ટમાં કેસોની પેન્ડન્સી અને ન્યાયિક ક્ષમતા પર લાંબા સમયથી ચર્ચા ચાલી રહી છે. તાજેતરમાં સર્વોચ્ચ અદાલતના ન્યાયાધીશોની મંજૂર સંખ્યા વધારવાના પગલાંને પણ ઝડપી ન્યાય અને બેકલોગ ઘટાડવાના પ્રયાસ તરીકે જોવામાં આવી રહ્યું છે. ઉપલબ્ધ અહેવાલો મુજબ, આ ભલામણો પછી સુપ્રીમ કોર્ટની બેઠેલી સંખ્યા નોંધપાત્ર રીતે વધશે.
વી. મોહનાની સીધી બારમાંથી નિમણૂક પણ મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે, કારણ કે સુપ્રીમ કોર્ટમાં બારમાંથી સીધી નિયુક્તિઓ સંખ્યામાં ઓછી જોવા મળે છે. આવી નિયુક્તિઓ અદાલતમાં પ્રેક્ટિસનો સીધો અનુભવ, વિશેષ કાનૂની દલીલશક્તિ અને બંધારણીય મુદ્દાઓ પર બારનો દૃષ્ટિકોણ લાવે છે.
કોલેજિયમ સિસ્ટમ કેવી રીતે કામ કરે છે?
ભારતમાં ઉચ્ચ ન્યાયપાલિકાની નિયુક્તિઓ માટે કોલેજિયમ સિસ્ટમ પ્રચલિત છે. સુપ્રીમ કોર્ટ કોલેજિયમનું નેતૃત્વ ભારતના મુખ્ય ન્યાયાધીશ કરે છે અને તેમાં સુપ્રીમ કોર્ટના વરિષ્ઠ ન્યાયાધીશોનો સમાવેશ થાય છે. સુપ્રીમ કોર્ટમાં ન્યાયાધીશોની નિયુક્તિ માટે કોલેજિયમ નામો પર વિચાર કરે છે, ઉમેદવારની વરિષ્ઠતા, પ્રાદેશિક પ્રતિનિધિત્વ, ન્યાયિક અનુભવ, ઈમાનદારી અને યોગ્યતા જેવા મુદ્દાઓને ધ્યાનમાં લે છે.
કોલેજિયમ દ્વારા ભલામણ કેન્દ્ર સરકારને મોકલવામાં આવે છે. ત્યારબાદ કાયદા અને ન્યાય મંત્રાલય પ્રક્રિયા આગળ વધારે છે. અંતિમ તબક્કે રાષ્ટ્રપતિ નિયુક્તિ વોરંટ પર સહી કરે છે અને સૂચના ગેઝેટમાં પ્રકાશિત થાય છે. ત્યાર બાદ નિયુક્તિ ઔપચારિક રીતે અમલમાં આવે છે.
આ પણ વાંચો: શું તમને પણ આવ્યો છે ઈ-ચલણનો મેસેજ? : એક ક્લિકથી બેંક ખાતું થઈ શકે છે ખાલી, PIBએ જાહેર કરી મોટી ચેતવણી
ન્યાયિક પ્રતિનિધિત્વ અને પ્રાદેશિક સંતુલન
આ પાંચ નિયુક્તિઓમાં અલગ-અલગ હાઈકોર્ટ અને મૂળ કેડરના ન્યાયાધીશોનો સમાવેશ થાય છે. જસ્ટિસ શીલ નાગૂનું મૂળ હાઈકોર્ટ મધ્યપ્રદેશ છે, જસ્ટિસ શ્રી ચંદ્રશેખરનું મૂળ હાઈકોર્ટ ઝારખંડ છે, જસ્ટિસ સંજીવ સચદેવાનું મૂળ હાઈકોર્ટ દિલ્હી છે અને જસ્ટિસ અરુણ પલ્લી પંજાબ-હરિયાણા ન્યાયિક પરંપરા સાથે જોડાયેલા છે. સુપ્રીમ કોર્ટમાં પ્રાદેશિક પ્રતિનિધિત્વનો મુદ્દો હંમેશા મહત્વપૂર્ણ રહ્યો છે, કારણ કે દેશની સર્વોચ્ચ અદાલત સમગ્ર ભારતની બંધારણીય અને કાનૂની વિવિધતાને પ્રતિબિંબિત કરે છે.
આ નિયુક્તિઓ પછી સુપ્રીમ કોર્ટમાં આગામી દિવસોમાં બેંચોની રચના, લાંબા સમયથી પેન્ડિંગ બંધારણીય અને નીતિગત કેસોની સુનાવણી તેમજ નાગરિકોને ઝડપી ન્યાય આપવાના પ્રયાસોમાં ગતિ આવવાની અપેક્ષા છે. જોકે, કેસોની સંખ્યા અને ન્યાયિક પેન્ડન્સી એટલી મોટી છે કે માત્ર નિયુક્તિઓ પૂરતી નથી; કેસ મેનેજમેન્ટ, ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ અને પ્રક્રિયાત્મક સુધારાઓ પણ એટલા જ જરૂરી રહેશે.
