Sugarcane farming: શેરડીને ભારતમાં "સફેદ સોનું" કહેવામાં આવે છે. યોગ્ય પદ્ધતિઓ અપનાવીને આ પાક લાંબા ગાળાનો નફો આપી શકે છે. વૈજ્ઞાનિક રીતે ખેતી કરવાથી પ્રતિ એકર ઉચ્ચ ઉપજ અને સારો નફો મળી શકે છે. ચાલો જાણીએ શેરડીની ખેતીની સંપૂર્ણ પ્રક્રિયા, ટિપ્સ અને નફાની ગણતરી.
1. યોગ્ય સમય અને માટીની પસંદગી
શેરડીની વાવણી માટે મુખ્ય બે ઋતુઓ છે: પાનખર (ઓક્ટોબર-નવેમ્બર): આ સમયે વાવણી વધુ ઉપજ આપે છે.
વસંત (ફેબ્રુઆરી-માર્ચ). સારી ડ્રેનેજવાળી ગોરાડુ માટી શ્રેષ્ઠ છે.
2. સુધારેલી જાતો પસંદ કરો
સારી ઉપજ અને રોગ પ્રતિરોધક જાતો પસંદ કરવી જરૂરી છે. લોકપ્રિય જાતોમાં Co 0238 (ઉચ્ચ ઉપજ, પરંતુ લાલ સડો માટે સંવેદનશીલ), Co 0118 (ઉત્તમ ખાંડનું પ્રમાણ અને રોગ પ્રતિરોધક) અને Co 15023 (નવી અને રોગ-પ્રતિરોધક) શામેલ છે. આ જાતો ઉત્તર ભારતમાં ખૂબ પ્રચલિત છે અને ઉચ્ચ ઉપજ આપે છે.
3. ટ્રેન્ચ પદ્ધતિ: એક વરદાન
પરંપરાગત પદ્ધતિને બદલે ટ્રેન્ચ (ખાઈ) પદ્ધતિ અપનાવો. શેરડીને 4-5 ફૂટ અંતરે મૂકવામાં આવે છે.
ફાયદા:પૂરતો સૂર્યપ્રકાશ અને હવા મળે છે.
જાડાઈ અને વજન વધે છે.
આંતરપાક માટે જગ્યા મળે છે.
ઉપજમાં 15-20 ટન/હેક્ટર (અથવા વધુ) વધારો થાય છે.
4. બીજ માવજત
રોગો (ખાસ કરીને લાલ સડો) રોકવા માટે વાવણી પહેલાં શેરડીના ટુકડાને કાર્બેન્ડાઝીમ અથવા સારા ફૂગનાશકમાં 15-20 મિનિટ પલાળો.
5. ખાતર અને પોષણ વ્યવસ્થાપન
શેરડીને વધુ પોષણ જરૂરી છે. વાવણી સમયે સડેલું ખેતરનું ખાતર (FYM) નાખો. જમીન પરીક્ષણ કરાવીને N, P, Kની સંતુલિત માત્રા આપો. ઝીંક અને સલ્ફરથી ખાંડનું પ્રમાણ વધે છે.6. સિંચાઈ અને નીંદણ નિયંત્રણઉનાળામાં પુષ્કળ પાણી આપો, પરંતુ ભેજવાળું રાખો અને સ્થિર ન થવા દો. નિયમિત નીંદણ કાપો જેથી પોષક તત્વો બગડે નહીં.
શેરડીની ખેતીના નફાની ગણતરી (2025-26 અંદાજ મુજબ)
પ્રતિ એકર કુલ ખર્ચ: ₹45,000 થી ₹55,000 (બીજ ₹10,000-12,000, ખેતર તૈયારી
₹5,000-6,000, ખાતર ₹8,000-10,000, જંતુનાશક ₹4,000-5,000, સિંચાઈ ₹6,000-8,000, લણણી-પરિવહન ₹10,000-12,000).
ઉપજ: વૈજ્ઞાનિક પદ્ધતિઓથી 400 થી 500 ક્વિન્ટલ પ્રતિ એકર (અથવા વધુ, ટ્રેન્ચ પદ્ધતિથી સારી ઉપજ મળે છે).
સરેરાશ ભાવ: ₹355 (FRP 2025-26 મુજબ) થી ₹725 પ્રતિ ક્વિન્ટલ (માર્કેટ/રાજ્ય અનુસાર બદલાય છે, જેમ કે ઉત્તર પ્રદેશમાં ₹390-400).
કુલ આવક: ₹1.42 લાખ થી ₹3.62 લાખ (ભાવ અને ઉપજ પર આધારિત).
ચોખ્ખો નફો: ₹90,000 થી ₹1.30 લાખ અથવા વધુ (આંતરપાક સાથે વધુ).
આંતરપાક (કઠોળ અથવા શાકભાજી)થી વધારાની આવક મળે છે અને ખર્ચ પણ ઘટે છે.
વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો
શેરડીની ખેતીનો શ્રેષ્ઠ સમય કયો છે?
પાનખર વાવણી (ઓક્ટોબર-નવેમ્બર) શ્રેષ્ઠ છે, વધુ ઉપજ આપે છે.
સૌથી વધુ ઉપજ આપતી જાતો કઈ?
Co 0118 અને Co 15023 જેવી નવી, રોગ-પ્રતિરોધક જાતો ઉત્તમ છે.
ટ્રેન્ચ પદ્ધતિના ફાયદા?
વધુ સૂર્યપ્રકાશ-હવા, જાડી શેરડી, આંતરપાકથી વધારાની આવક અને ઉપજમાં વધારો.
પ્રતિ એકર કેટલો નફો મળી શકે?
વૈજ્ઞાનિક પદ્ધતિઓથી ₹90,000 થી ₹1.30 લાખ અથવા વધુ ચોખ્ખો નફો શક્ય છે.
આંતરપાક શા માટે મહત્વનો?
ખર્ચને આવરી લે છે અને શેરડીના વેચાણમાંથી પુરો નફો મળે છે.
આ માહિતી સામાન્ય કૃષિ પદ્ધતિઓ અને તાજા અંદાજ પર આધારિત છે (2025-26 મુજબ). તમારી જમીન, આબોહવા અને સ્થાનિક ભાવ અનુસાર ફેરફાર થઈ શકે છે. વધુ સચોટ સલાહ માટે સ્થાનિક કૃષિ વિભાગ અથવા નિષ્ણાતોનો સંપર્ક કરો. સફળ ખેતી!
