Gourd farming: રાસાયણિક ખાતરોના વધતા ભાવ અને જમીનની ફળદ્રુપતામાં ઘટાડો ખેડૂતો માટે પડકારરૂપ બની રહ્યો છે. આવી સ્થિતિમાં ઘણા ખેડૂતો ઓર્ગેનિક ખેતી તરફ આગળ વધી રહ્યા છે. ખાસ કરીને દૂધી જેવા રોકડિયા પાકમાં જૈવિક ખાતરોનો ઉપયોગ ઉત્પાદન વધારવાની સાથે ખેતીનો ખર્ચ ઘટાડવામાં પણ મદદરૂપ બની રહ્યો છે. કૃષિ નિષ્ણાતોના મતે ગાયના છાણ ખાતર, વર્મીકમ્પોસ્ટ અને ગૌમૂત્ર આધારિત દ્રાવણનો યોગ્ય ઉપયોગ ખેડૂતોને વધુ નફો અપાવી શકે છે.
ખેતરની તૈયારી વખતે જૈવિક ખાતરનું મહત્વ
દૂધીની સારી ઉપજ મેળવવા માટે ખેતર તૈયાર કરતી વખતે જ જમીનમાં પૂરતા પ્રમાણમાં જૈવિક ખાતર ઉમેરવું જરૂરી છે. સારી રીતે સડેલું ગાયનું છાણ ખાતર, નાડેપ ખાતર અને વર્મીકમ્પોસ્ટ જમીનમાં કાર્બનિક પદાર્થોની માત્રામાં વધારો કરે છે. જેના કારણે જમીનની ફળદ્રુપતા વધે છે અને છોડને જરૂરી પોષક તત્ત્વો સતત મળતા રહે છે.
આ ઉપરાંત જૈવિક ખાતર જમીનની પાણી પકડી રાખવાની ક્ષમતામાં વધારો કરે છે, જેના કારણે ઓછા પાણીમાં પણ પાકનો વિકાસ સારી રીતે થાય છે. જમીનમાં રહેલા ઉપયોગી સૂક્ષ્મજીવોની સંખ્યા વધવાથી છોડ વધુ મજબૂત બને છે અને તેની વૃદ્ધિ ઝડપથી થાય છે.
વર્મીકમ્પોસ્ટ અને ગૌમૂત્રનો ઉપયોગ ઉપજ વધારવામાં મદદરૂપ
કૃષિ નિષ્ણાતોના જણાવ્યા મુજબ, પાકના વિકાસ દરમિયાન વર્મીકમ્પોસ્ટનો ઉપયોગ છોડના મૂળને મજબૂત બનાવે છે અને છોડને જરૂરી પોષણ સરળતાથી ઉપલબ્ધ કરાવે છે. આ કારણે વેલનો વિકાસ ઝડપી બને છે અને વધુ ફૂલો તથા ફળો આવે છે.
તે ઉપરાંત ગૌમૂત્ર આધારિત દ્રાવણનો છંટકાવ પણ ખૂબ ફાયદાકારક માનવામાં આવે છે. વાવણી પછી 20થી 25 દિવસ અને ત્યારબાદ 40થી 45 દિવસના અંતરે ગૌમૂત્રના દ્રાવણનો છંટકાવ કરવાથી છોડની વૃદ્ધિમાં સુધારો થાય છે અને કુદરતી રીતે રોગપ્રતિકારક શક્તિ પણ વધે છે.
ફળની ગુણવત્તા અને બજાર કિંમતમાં થાય છે વધારો
વર્મીકમ્પોસ્ટના દ્રાવણના ઉપયોગથી દૂધીના ફળનું કદ, ચમક અને ગુણવત્તા વધુ સારી બને છે. ગુણવત્તાયુક્ત ઉત્પાદનને બજારમાં વધુ માંગ મળે છે અને ખેડૂતોને સારી કિંમત પણ પ્રાપ્ત થાય છે.
રાસાયણિક ખાતરોના વધુ પડતા ઉપયોગથી જમીનની ગુણવત્તા પર લાંબા ગાળે ખરાબ અસર પડે છે, જ્યારે જૈવિક પદ્ધતિઓ જમીનનું સ્વાસ્થ્ય જાળવી રાખે છે. આ કારણે આગામી સિઝનમાં પણ જમીનની ઉત્પાદકતા સારી રહે છે.
ઓછો ખર્ચ અને વધુ નફો
નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે ગાયના છાણ ખાતર, વર્મીકમ્પોસ્ટ અને અન્ય કુદરતી ઉત્પાદનોનો ઉપયોગ કરવાથી રાસાયણિક ખાતરો પરની નિર્ભરતા ઘટે છે. પરિણામે ઉત્પાદન ખર્ચમાં ઘટાડો થાય છે અને ખેડૂતોનો નફો વધે છે.
ખરીફ સિઝનમાં દૂધીની ખેતી કરતા ખેડૂતો માટે જૈવિક પોષક તત્ત્વોનું સંચાલન એક અસરકારક વિકલ્પ બની રહ્યું છે. આ પદ્ધતિ માત્ર વધુ ઉત્પાદન મેળવવામાં જ મદદરૂપ નથી બનતી, પરંતુ પર્યાવરણનું સંરક્ષણ અને જમીનની લાંબા ગાળાની ફળદ્રુપતા જાળવવામાં પણ મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.
આ પણ વાંચો: મધ્ય ગુજરાતમાં ભારે વરસાદ : બાલાસિનોરમાં 5.79 ઇંચથી જનજીવન અસરગ્રસ્ત, જાણો ક્યાં કેટલો પડ્યો વરસાદ
ખેડૂતો માટે આ સમાચાર કેમ મહત્વના?
રાસાયણિક ખેતીનો ખર્ચ સતત વધી રહ્યો છે ત્યારે જૈવિક પદ્ધતિઓ ખેડૂતો માટે સસ્તો અને ટકાઉ વિકલ્પ બની રહી છે. દૂધી જેવા રોકડિયા પાકમાં યોગ્ય રીતે ગાયના છાણ ખાતર, વર્મીકમ્પોસ્ટ અને ગૌમૂત્રનો ઉપયોગ કરીને ખેડૂતો ઓછા ખર્ચે સારી ઉપજ મેળવી શકે છે અને વધુ નફો કમાવી શકે છે.
