શ્રીનગર એરપોર્ટ પર સુરક્ષા તપાસ દરમિયાન બે અમેરિકન નાગરિકોની અટકાયત કરવામાં આવી હતી. તેમના સામાનમાંથી ગાર્મિન સેટેલાઇટ ફોન મળી આવ્યો હતો. એરપોર્ટ સુરક્ષાએ તેમની પૂછપરછ કરી અને પછી તેમને પોલીસને સોંપી દીધા. જે વ્યક્તિનો ફોન તેમના સામાનમાંથી મળી આવ્યો હતો તેનું નામ જેફરી સ્કોટ છે, જે અમેરિકાના મોન્ટાનાનો રહેવાસી છે.
મળી આવ્યો સેટેલાઇટ ફોન
એરપોર્ટ પર નિયમિત સુરક્ષા તપાસ દરમિયાન, આ બે અમેરિકન નાગરિકોના સામાનનું સ્કેનિંગ કરવામાં આવ્યું અને એક બેગમાંથી GPS અને સેટેલાઇટ ઉપકરણો બનાવતી જાણીતી કંપની ગાર્મિનનો સેટેલાઇટ ફોન મળી આવ્યો.
શ્રીનગર એરપોર્ટ પર રવિવારે એક મહત્વપૂર્ણ સુરક્ષા ઘટનામાં બે અમેરિકન નાગરિકોને હિરાસતમાં લેવામાં આવ્યા છે. નિયમિત સુરક્ષા ચકાસણી દરમિયાન તેમના સામાનમાંથી ગાર્મિન કંપનીનો સેટેલાઇટ ફોન મળતા જ એરપોર્ટ સુરક્ષા તંત્ર સક્રિય થયું અને બંનેને રોકી પૂછપરછ કરવામાં આવી. પ્રાથમિક તપાસ બાદ તેમને પોલીસને સોંપવામાં આવ્યા છે અને હાલમાં સમગ્ર મામલે વધુ તપાસ ચાલુ છે.
મળતી માહિતી મુજબ, જે વ્યક્તિના બેગમાંથી સેટેલાઇટ ફોન મળ્યો તેની ઓળખ અમેરિકાના મોન્ટાના રાજ્યના રહેવાસી જેફ્રી સ્કોટ તરીકે થઈ છે. બંને અમેરિકન નાગરિકો શ્રીનગર શા માટે આવ્યા હતા અને તેમની પાસે આ પ્રકારનું પ્રતિબંધિત ઉપકરણ કેમ હતું તે મુદ્દે હજુ સ્પષ્ટતા થઈ નથી. સુરક્ષા એજન્સીઓ હવે તેમના પ્રવાસના હેતુ અને સંપર્કો અંગે વિગતવાર તપાસ કરી રહી છે.
સેટેલાઇટ ફોન કેમ ગંભીર સુરક્ષા મુદ્દો?
ભારતમાં સેટેલાઇટ ફોન અને સેટેલાઇટ કોમ્યુનિકેશન ધરાવતા કેટલાક GPS ઉપકરણો પર કડક નિયંત્રણ છે. આ પ્રકારના ઉપકરણો પરંપરાગત ટેલિકોમ નેટવર્કને બાયપાસ કરીને સીધા સેટેલાઇટ સાથે સંચાર કરી શકે છે, જેના કારણે સુરક્ષા દૃષ્ટિએ જોખમ ઊભું થાય છે. ખાસ કરીને જમ્મુ-કાશ્મીર જેવા સંવેદનશીલ વિસ્તારોમાં આવા ઉપકરણોને અત્યંત ગંભીરતાથી લેવામાં આવે છે.
કાયદાકીય રીતે જોવામાં આવે તો, ભારત સરકારની પૂર્વ મંજૂરી વિના આવા ઉપકરણો રાખવા અથવા ઉપયોગ કરવા પર કાયદાકીય કાર્યવાહી થઈ શકે છે. વાયરલેસ ટેલિગ્રાફી અને ટેલિગ્રાફ અધિનિયમ હેઠળ આ ગુનો ગણાય છે, જેમાં દંડ અને કેદ બંનેની જોગવાઈ છે.
ગાર્મિન ડિવાઇસ શું છે અને શા માટે વિવાદમાં?
ગાર્મિન કંપની GPS અને સેટેલાઇટ આધારિત ડિવાઇસ માટે જાણીતી છે. પરંતુ તેના કેટલાક મોડલ, ખાસ કરીને “inReach” જેવી ડિવાઇસ, સેટેલાઇટ કોમ્યુનિકેશન સપોર્ટ કરે છે. આ કારણે તે ભારતમાં મંજૂરી વગર વાપરવા ગેરકાયદેસર બની જાય છે.
વિશેષજ્ઞો જણાવે છે કે સામાન્ય GPS વોચ અથવા ફિટનેસ ટ્રેકર પર પ્રતિબંધ નથી, પરંતુ સેટેલાઇટ મેસેજિંગ ક્ષમતા ધરાવતા ઉપકરણો પર નિયમો લાગુ પડે છે. ઘણા વિદેશી પ્રવાસીઓ અજાણતાં આવા ઉપકરણો સાથે ભારત આવે છે અને પછી કાયદાકીય મુશ્કેલીઓમાં ફસાઈ જાય છે.
અગાઉ પણ આવી ઘટનાઓ બની છે
આ પહેલો બનાવ નથી. અગાઉ પણ ભારતના વિવિધ એરપોર્ટ પર વિદેશી નાગરિકોને સેટેલાઇટ ફોન સાથે ઝડપવામાં આવ્યા છે. ઘણી વખત પ્રવાસીઓને આ નિયમોની જાણ ન હોવાના કારણે આવી સ્થિતિ સર્જાય છે.
તાજેતરમાં જ એક અમેરિકન ડોક્ટરને મહારાષ્ટ્રના એરપોર્ટ પર ગાર્મિન સેટેલાઇટ ફોન સાથે રોકવામાં આવ્યો હતો. પૂછપરછ બાદ તેને ચેતવણી સાથે મુક્ત કરવામાં આવ્યો હતો અને ઉપકરણ જપ્ત કરવામાં આવ્યું હતું.
કાશ્મીર વિસ્તારમાં સુરક્ષા દળો ખાસ કરીને સતર્ક રહે છે, કારણ કે સેટેલાઇટ ફોનનો ઉપયોગ આતંકવાદી પ્રવૃત્તિઓમાં પણ થતો રહ્યો છે. આ કારણે દરેક કેસને ગંભીરતાથી તપાસવામાં આવે છે.
આ પણ વાંચો: 'લગ્નનું છુપાવ્યું, રિસોર્ટમાં લઈ જઈને...' : નાસિક TCS કેસમાં પીડિતાએ જણાવી વણકહી વાતો
આગળ શું?
હાલમાં બંને અમેરિકન નાગરિકોની પૂછપરછ ચાલી રહી છે અને તેમના પાસેથી મળેલા ઉપકરણની ટેકનિકલ તપાસ પણ કરવામાં આવી રહી છે. જો તેમની પાસે યોગ્ય પરવાનગી નહીં હોય તો કાયદાકીય કાર્યવાહી થઈ શકે છે.
આ ઘટના ફરી એકવાર વિદેશી પ્રવાસીઓ માટે ચેતવણીરૂપ છે કે તેઓ ભારતમાં પ્રવેશ કરતા પહેલા સ્થાનિક કાયદા અને પ્રતિબંધિત વસ્તુઓ વિશે સંપૂર્ણ જાણકારી મેળવી લે. ખાસ કરીને ટેકનોલોજી અને કોમ્યુનિકેશન ઉપકરણો બાબતે ભારતના નિયમો ખૂબ કડક છે અને અજાણતા થયેલી ભૂલ પણ ગંભીર બની શકે છે.
