સંસદના આગામી ચોમાસુ સત્ર પહેલાં પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીની આગેવાની હેઠળની કેન્દ્ર સરકારમાં સંભવિત કેબિનેટ વિસ્તરણ અને વિભાગીય ફેરબદલને લઈને રાજકીય વર્તુળોમાં ચર્ચાઓ તેજ બની છે. વિવિધ મીડિયા અહેવાલો અને રાજકીય વિશ્લેષકોના અનુમાન મુજબ, કેન્દ્ર સરકાર કેટલાક મહત્વપૂર્ણ મંત્રાલયોમાં ફેરફાર કરી શકે છે. જોકે, કેન્દ્ર સરકાર અથવા ભારતીય જનતા પાર્ટી તરફથી અત્યાર સુધી કોઈ સત્તાવાર જાહેરાત કરવામાં આવી નથી. તેથી હાલ ચાલી રહેલી તમામ ચર્ચાઓને માત્ર રાજકીય અટકળો તરીકે જ જોવામાં આવી રહી છે.
સૌથી વધુ ચર્ચા કેન્દ્રના શિક્ષણ મંત્રાલયને લઈને થઈ રહી છે. કેન્દ્રીય શિક્ષણ મંત્રી ધર્મેન્દ્ર પ્રધાન છેલ્લા કેટલાક મહિનાથી વિવિધ મુદ્દાઓને લઈને વિરોધ પક્ષના નિશાન પર રહ્યા છે. ખાસ કરીને NEET પરીક્ષા સંબંધિત વિવાદ બાદ તેમના રાજીનામાની માંગ ઉઠી હતી. આ પરિસ્થિતિમાં શિક્ષણ મંત્રાલયમાં નેતૃત્વ બદલાઈ શકે તેવી અટકળોને વધુ વેગ મળ્યો છે.
નિર્મલા સીતારમણને શિક્ષણ મંત્રાલય સોંપાઈ શકે તેવી ચર્ચા
રાજકીય વર્તુળોમાં એવી પણ ચર્ચા ચાલી રહી છે કે જો નાણાં મંત્રાલયમાં ફેરફાર થાય તો વર્તમાન નાણાં મંત્રી નિર્મલા સીતારમણને શિક્ષણ મંત્રાલયની જવાબદારી સોંપવામાં આવી શકે છે. આ દાવાઓને લઈને અત્યાર સુધી કોઈ સત્તાવાર પુષ્ટિ થઈ નથી, પરંતુ રાજકીય નિરીક્ષકોનું માનવું છે કે સરકાર આગામી સમયની પ્રાથમિકતાઓને ધ્યાનમાં રાખીને કેટલાક મહત્વપૂર્ણ વિભાગોમાં નવા ચહેરાઓને તક આપી શકે છે. નિર્મલા સીતારમણ હાલમાં કેન્દ્ર સરકારના સૌથી મહત્વપૂર્ણ મંત્રાલયોમાંના એક એવા નાણાં મંત્રાલયનું નેતૃત્વ સંભાળી રહ્યા છે. જો તેમના વિભાગમાં કોઈ ફેરફાર થાય તો તે મોદી સરકારના સૌથી મોટા કેબિનેટ ફેરફારોમાંનો એક માનવામાં આવશે.
શક્તિકાંત દાસને લઈને પણ અટકળો
અહેવાલોમાં એક અન્ય ચર્ચિત નામ પૂર્વ રિઝર્વ બેંક ગવર્નર શક્તિકાંત દાસનું પણ સામે આવ્યું છે. કેટલીક રાજકીય અટકળો મુજબ તેમને કેન્દ્ર સરકારમાં નાણાં મંત્રી તરીકે સામેલ કરવામાં આવી શકે છે. શક્તિકાંત દાસ લાંબા સમય સુધી ભારતીય વહીવટી સેવામાં રહ્યા હતા અને કરવેરા, આર્થિક નીતિ તથા નાણાકીય વહીવટ ક્ષેત્રે વિશાળ અનુભવ ધરાવે છે. તેમણે વર્ષ 2018થી 2024 દરમિયાન રિઝર્વ બેંક ઓફ ઇન્ડિયાના ગવર્નર તરીકે સેવા આપી હતી અને આ સમયગાળા દરમિયાન દેશના નાણાકીય ક્ષેત્રમાં મહત્વપૂર્ણ નિર્ણયો લીધા હતા. જો તેમને કેબિનેટમાં સ્થાન આપવામાં આવે તો તેઓ એવા ગણતરીના પૂર્વ RBI ગવર્નરોમાં સામેલ થશે જેમણે બાદમાં દેશના નાણાં મંત્રી તરીકે પણ જવાબદારી સંભાળી હોય. જોકે, તેઓ હાલ સંસદના કોઈપણ ગૃહના સભ્ય નથી. ભારતીય બંધારણ મુજબ જો કોઈ બિન-સાંસદને કેન્દ્રીય મંત્રી બનાવવામાં આવે તો તેને છ મહિનાની અંદર લોકસભા અથવા રાજ્યસભાનું સભ્ય બનવું ફરજિયાત હોય છે.
કેબિનેટમાં નવા ચહેરાઓને મળી શકે તક
સંભવિત કેબિનેટ વિસ્તરણમાં કેટલાક નવા રાજકીય ચહેરાઓને પણ સ્થાન મળી શકે તેવી ચર્ચા છે. વિવિધ રાજકીય અહેવાલોમાં બિહારના મુખ્યમંત્રી નીતિશ કુમાર, પૂર્વ RBI ગવર્નર શક્તિકાંત દાસ, સુખેન્દુ શેખર રાય, તરુણ ચુઘ, રાઘવ ચઢ્ઢા અને શ્રીકાંત શિંદે જેવા નામોની ચર્ચા થઈ રહી છે. જોકે આ તમામ નામો માત્ર રાજકીય અટકળોના આધારે સામે આવ્યા છે અને તેમની કોઈ સત્તાવાર પુષ્ટિ થઈ નથી. રાજકીય વિશ્લેષકોનું માનવું છે કે આવનારા સમયમાં ઉત્તર પ્રદેશ, પંજાબ સહિત કેટલાક રાજ્યોમાં યોજાનારી વિધાનસભા ચૂંટણીને ધ્યાનમાં રાખીને કેબિનેટમાં પ્રાદેશિક અને રાજકીય સંતુલન જાળવવાનો પ્રયાસ થઈ શકે છે. આ કારણે કેટલાક નવા ચહેરાઓને તક મળવાની સંભાવનાઓ અંગે ચર્ચા વધી રહી છે.
કયા મંત્રીઓના વિભાગોમાં ફેરફારની ચર્ચા?
વિવિધ રાજકીય અહેવાલોમાં એવા મંત્રીઓના નામ પણ સામે આવી રહ્યા છે જેમના વિભાગોમાં ફેરફાર થઈ શકે છે. તેમાં મનોહર લાલ ખટ્ટર, રવનીત સિંહ બિટ્ટુ, અશ્વિની વૈષ્ણવ, ધર્મેન્દ્ર પ્રધાન, નિર્મલા સીતારમણ, હરદીપ સિંહ પુરી અને નિતિન ગડકરી જેવા નેતાઓનો સમાવેશ થાય છે. જોકે, રાજકીય વિશ્લેષકો સ્પષ્ટપણે કહી રહ્યા છે કે આ તમામ ચર્ચાઓ હજુ અનુમાનના આધારે ચાલી રહી છે. વડાપ્રધાન કાર્યાલય અથવા કેન્દ્ર સરકાર તરફથી કોઈ સત્તાવાર યાદી જાહેર કરવામાં આવી નથી અને કોઈ મંત્રીના વિભાગમાં ફેરફારની સત્તાવાર જાહેરાત પણ થઈ નથી.
સત્તાવાર જાહેરાત સુધી માત્ર અટકળો
ભારતીય રાજકારણમાં સંસદ સત્ર પહેલાં કેબિનેટ વિસ્તરણ અને વિભાગીય ફેરફારો અંગે ચર્ચાઓ સામાન્ય બાબત માનવામાં આવે છે. અનેક વખત મીડિયા અને રાજકીય વર્તુળોમાં વિવિધ નામોની ચર્ચા થાય છે, પરંતુ અંતિમ નિર્ણય માત્ર વડાપ્રધાન અને સરકાર દ્વારા લેવામાં આવે છે. આ કારણે હાલ નિર્મલા સીતારમણને શિક્ષણ મંત્રી બનાવવાની હોય કે શક્તિકાંત દાસને નાણાં મંત્રી બનાવવાની ચર્ચા હોય, તે તમામ બાબતોને માત્ર અટકળો તરીકે જ જોવી જોઈએ. સરકાર તરફથી સત્તાવાર જાહેરાત થયા બાદ જ કેબિનેટમાં વાસ્તવિક ફેરફારો અંગે સ્પષ્ટતા થશે.
_e8e4a8d3-b3b7-4e61-b152-115f7f0625ea.jpg)
