બાળકો માટે સોશિયલ મીડિયા પર લાગશે પ્રતિબંધ? : 20થી વધુ દેશોમાં નવા નિયમોની તૈયારી, ભારત વિશે પણ ચર્ચા તેજ

બાળકોમાં સોશિયલ મીડિયાના વધતા ઉપયોગને લઈને વિશ્વભરની સરકારો વધુ સતર્ક બની રહી છે. છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં સોશિયલ મીડિયા બાળકોના માનસિક સ્વાસ્થ્ય, અભ્યાસ અને દૈનિક જીવન પર શું અસર કરે છે તે મુદ્દે સતત ચર્ચા થઈ રહી છે. હવે ઓસ્ટ્રેલિયાથી શરૂ થયેલું સોશિયલ મીડિયા પર વય મર્યાદાનું મોડેલ અનેક દેશો અપનાવવાની દિશામાં આગળ વધી રહ્યા છે. હાલમાં પાંચ દેશોએ બાળકો માટે સોશિયલ મીડિયા ઉપયોગ પર પ્રતિબંધ અથવા કડક નિયંત્રણ લાગુ કર્યું હોવાનું જણાવાઈ રહ્યું છે, જ્યારે 20થી વધુ દેશોમાં આવા કાયદા અંગે ચર્ચા ચાલી રહી છે. ભારતને લઈને પણ અટકળો તેજ બની છે, જોકે કેન્દ્ર સરકારે હાલમાં આવા કોઈ નિર્ણયની સત્તાવાર જાહેરાત કરી નથી.

પાંચ દેશોમાં લાગુ થયા નિયમો

રિપોર્ટ મુજબ, ઓસ્ટ્રેલિયામાં 16 વર્ષથી ઓછી ઉંમરના બાળકો માટે સોશિયલ મીડિયા ઉપયોગ પર પ્રતિબંધ લાગુ કરવામાં આવ્યો છે. ચીને પણ નાબાલિગોના સોશિયલ મીડિયા ઉપયોગને લઈને પહેલેથી જ કડક નિયમો અમલમાં મૂક્યા છે.

આ ઉપરાંત ઇન્ડોનેશિયા અને મલેશિયાએ પણ બાળકો માટે સોશિયલ મીડિયા ઉપયોગ પર નિયંત્રણ લાવવાના પગલાં લીધા છે. યુએઈ અને તુર્કીએ પણ બાળકો માટે સોશિયલ મીડિયા પર પ્રતિબંધ અથવા વય મર્યાદા લાગુ કરવાની દિશામાં આગળ વધવાની જાહેરાત કરી છે.

અન્ય દેશોમાં પણ ચાલી રહી છે તૈયારી

રિપોર્ટ અનુસાર, યુકે, ગ્રીસ, સ્વીડન, કેનેડા અને નોર્વે સહિત અનેક દેશો બાળકો માટે સોશિયલ મીડિયા વપરાશ અંગે નવા કાયદા તૈયાર કરી રહ્યા છે.

જર્મની, ડેનમાર્ક, આયર્લેન્ડ, ઓસ્ટ્રિયા, સ્લોવેનિયા, ફ્રાન્સ, પોર્ટુગલ, સ્પેન અને ઇટાલી જેવા દેશોમાં પણ સોશિયલ મીડિયા માટે વય મર્યાદા અથવા અન્ય નિયંત્રણો અંગે વિચારણા ચાલી રહી છે.

ભારત વિશે કેમ થઈ રહી છે ચર્ચા?

તાજેતરમાં વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ ઓસ્ટ્રેલિયાના બાળકો માટેના સોશિયલ મીડિયા નિયમોની પ્રશંસા કરી હતી. ત્યારબાદ એવી અટકળો શરૂ થઈ કે ભારત પણ ભવિષ્યમાં આવા કોઈ નિયમો પર વિચાર કરી શકે છે.

જોકે હાલમાં ભારત સરકાર તરફથી 16 વર્ષથી ઓછી ઉંમરના બાળકો માટે સોશિયલ મીડિયા પર પ્રતિબંધ લાવવાની કોઈ સત્તાવાર જાહેરાત કરવામાં આવી નથી.

બાળકો માટે સોશિયલ મીડિયા પર પ્રતિબંધની માંગ કેમ વધી?

બાળકોમાં વધતા સ્ક્રીન ટાઈમ, ઓનલાઈન લત, માનસિક તણાવ, ચિંતા, ડિપ્રેશન અને સાયબર બુલિંગ જેવી સમસ્યાઓને ધ્યાનમાં રાખીને અનેક દેશો સોશિયલ મીડિયા માટે વય મર્યાદા નક્કી કરવાની તરફેણ કરી રહ્યા છે.

આ નિયમોના સમર્થકોનું માનવું છે કે સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ મૂળરૂપે બાળકો માટે બનાવવામાં આવ્યા નહોતા અને લાંબા સમય સુધી તેનો ઉપયોગ બાળકોના શારીરિક અને માનસિક વિકાસને અસર કરી શકે છે.

બીજી તરફ કેટલાક નિષ્ણાતો માને છે કે માત્ર પ્રતિબંધ લગાવવાથી સમસ્યાનો સંપૂર્ણ ઉકેલ નહીં આવે, કારણ કે બાળકો અન્ય રસ્તાઓથી પણ સોશિયલ મીડિયા સુધી પહોંચી શકે છે. તેઓ માતા-પિતા દ્વારા દેખરેખ, ડિજિટલ શિક્ષણ અને સુરક્ષિત ઓનલાઈન વાતાવરણને વધુ અસરકારક ઉપાય ગણાવે છે.