જાણવા જેવું : પૃથ્વી પરનો એકમાત્ર એવો દેશ જ્યાં નથી વહેતી એકપણ નદી, જાણો લોકો ક્યાંથી મેળવે છે પાણી

ધરતી પરના મોટાભાગના દેશોમાં નદીઓ જીવનની ધારા તરીકે વહેતી હોય છે. તે પાણીનો સ્ત્રોત તો છે જ, સાથે જ ખેતી, ઉદ્યોગ અને વસ્તીના વિકાસમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે. પરંતુ વિશ્વમાં એક એવો દેશ પણ છે જ્યાં કુદરતી રીતે એકપણ સ્થાયી નદી કે તળાવ નથી. આ દેશ સાઉદી અરેબિયા છે. વિશ્વનો સૌથી મોટો તેલ ઉત્પાદક અને આર્થિક રીતે સમૃદ્ધ દેશ, જે રણના વિશાળ વિસ્તારોથી ઘેરાયેલો છે. અહીં વર્ષભર ગરમી અને ઓછો વરસાદ પડે છે, જેના કારણે નદીઓનું અસ્તિત્વ જ નથી. તો પ્રશ્ન એ થાય કે આટલા મોટા દેશમાં લોકો, શહેરો અને ઉદ્યોગો માટે પાણી ક્યાંથી આવે છે? આધુનિક ટેક્નોલોજી અને વિશાળ રોકાણની મદદથી સાઉદી અરેબિયા પાણીની આ સમસ્યાનો સામનો કરી રહ્યો છે. ચાલો, આ અનોખા દેશની પાણી વ્યવસ્થા વિશે વિગતવાર જાણીએ.

સાઉદી અરેબિયા: નદી વિહોણો દેશ

સાઉદી અરેબિયા વિશ્વનો એકમાત્ર એવો દેશ છે જ્યાં કોઈ સ્થાયી નદી કે કુદરતી તળાવ નથી. આ દેશનો મોટો ભાગ રુબ અલ ખાલી જેવા વિશાળ રણથી ઢંકાયેલો છે, જે વિશ્વના સૌથી મોટા રણોમાંનું એક છે. અહીં તાપમાન ઘણી વખત 50 ડિગ્રી સેલ્સિયસને પાર કરે છે અને વાર્ષિક વરસાદ માત્ર કેટલાક મિલીમીટર હોય છે. ક્યારેક વરસાદ પડે તો થોડા સમય માટે વાદીઓમાં પાણી વહે, પરંતુ તે સ્થાયી નદીઓ નથી અને ઝડપથી રણમાં ગાયબ થઈ જાય છે.

પાણીના મુખ્ય સ્ત્રોતો

નદીઓ ન હોવા છતાં સાઉદી અરેબિયા પાણીની જરૂરિયાત પૂરી કરવામાં સફળ રહ્યો છે. અહીંના મુખ્ય પાણીના સ્ત્રોતો આ પ્રમાણે છે:

• ડિસેલિનેશન પ્લાન્ટ: સાઉદી અરેબિયા વિશ્વનો સૌથી મોટો દરિયાઈ પાણીને મીઠું બનાવનાર દેશ છે. અહીં ડઝનેક મોટા ડિસેલિનેશન પ્લાન્ટ છે જે લાલ સમુદ્ર અને પર્શિયન ગલ્ફના ખારા પાણીને પીવાલાયક બનાવે છે. આ પ્લાન્ટ દેશની 70%થી વધુ પાણીની જરૂરિયાત પૂરી કરે છે.

• ભૂગર્ભ જળ ભંડાર (એક્વિફર): ભૂગર્ભમાંથી પાણી કાઢવામાં આવે છે, જેનો ઉપયોગ ખેતી અને રોજિંદા જીવનમાં થાય છે. પરંતુ આ ભંડાર પણ ઝડપથી ખૂટી રહ્યા છે.

આધુનિક ટેક્નોલોજીનો આધાર

સાઉદી અરેબિયા પાણીની સમસ્યા ઉકેલવા માટે આધુનિક ટેક્નોલોજીનો સંપૂર્ણ ઉપયોગ કરે છે. વિશાળ પાઇપલાઇન નેટવર્ક દ્વારા ડિસેલિનેશન પ્લાન્ટથી પાણી શહેરો સુધી પહોંચાડવામાં આવે છે. ખેતીમાં ડ્રિપ ઇરિગેશન જેવી પાણી બચત તકનીકો વાપરવામાં આવે છે. સરકાર પાણીના વપરાશને ઘટાડવા અને રિસાયક્લિંગને પ્રોત્સાહન આપે છે. સાઉદી અરેબિયા જેવા નદી વિહોણા દેશમાં પાણીનું મહત્વ સમજાય છે. તેની સફળતા આધુનિક વિજ્ઞાન અને રોકાણનું ઉદાહરણ છે. આપણે પણ પાણીના મહત્વને સમજીને તેનો જાળવણીપૂર્વક ઉપયોગ કરવો જોઈએ!