ભારત અને લેટિન અમેરિકન દેશો વચ્ચેના આર્થિક સંબંધો આગામી વર્ષોમાં નોંધપાત્ર રીતે મજબૂત બનવાના સંકેત મળી રહ્યા છે. નવી દિલ્હીમાં યોજાયેલી ભારત-લેટિન અમેરિકા અને કેરિબિયન બિઝનેસ એન્ડ ડિપ્લોમેટિક કોન્ફરન્સ દરમિયાન ભારત સ્થિત ઉરુગ્વેના રાજદૂત અલ્બર્ટો એન્ટોનિયો ગુઆની અમરીલાએ એવો દાવો કર્યો કે વર્ષ 2030 સુધી ભારત અને લેટિન અમેરિકન દેશો વચ્ચેનો દ્વિપક્ષીય વેપાર વર્તમાન લગભગ 50 અબજ ડોલરથી વધીને 100 અબજ ડોલર સુધી પહોંચી શકે છે. આ નિવેદન માત્ર વેપારિક વૃદ્ધિનો અંદાજ નથી, પરંતુ બંને પ્રદેશો વચ્ચે ઊભરી રહેલી નવી વ્યૂહાત્મક ભાગીદારીનો સંકેત પણ માનવામાં આવી રહ્યો છે.
નવી દિલ્હીમાં આયોજિત ભારત-લેટિન અમેરિકા અને કેરિબિયન બિઝનેસ એન્ડ ડિપ્લોમેટિક કોન્ફરન્સ દરમિયાન ઉરુગ્વેના રાજદૂત અલ્બર્ટો એન્ટોનિયો ગુઆની અમરીલાએ ભારત અને લેટિન અમેરિકન દેશો વચ્ચે વધતા આર્થિક સહકાર અંગે મહત્વપૂર્ણ નિવેદન આપ્યું હતું. તેમણે જણાવ્યું કે આગામી પાંચ વર્ષમાં બંને પક્ષો વચ્ચેનો વેપાર વર્તમાન સ્તરથી બમણો થઈ શકે છે અને 2030 સુધીમાં તેનો આંકડો 100 અબજ ડોલર સુધી પહોંચી શકે છે. તેમના જણાવ્યા અનુસાર ભારતની ઝડપી આર્થિક પ્રગતિ અને લેટિન અમેરિકન દેશોની વધતી ઉત્પાદન ક્ષમતા બંને પ્રદેશોને એકબીજાના સ્વાભાવિક ભાગીદાર બનાવી રહી છે.
રાજદૂત અમરીલાએ વિશ્વાસ વ્યક્ત કર્યો કે જ્યારે ભારત વિકસિત દેશ તરીકે પોતાની ઓળખ સ્થાપિત કરશે, ત્યારે ઉરુગ્વે તેની સાથે મજબૂત અને વિશ્વસનીય ભાગીદાર તરીકે ઉભરશે. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે બંને દેશો વચ્ચેના સંબંધો હવે માત્ર પરંપરાગત વેપાર સુધી મર્યાદિત નહીં રહે, પરંતુ અનેક નવા ક્ષેત્રોમાં સહયોગની તકો ઉભી થઈ રહી છે. ખાસ કરીને કૃષિ આધારિત ઉદ્યોગો, ફાર્માસ્યુટિકલ્સ, ફૂડ પ્રોસેસિંગ, ટેક્નોલોજી અને રિન્યુએબલ એનર્જી જેવા ક્ષેત્રોમાં બંને દેશો માટે વિશાળ સંભાવનાઓ છે.
આ દરમિયાન તેમણે એક મહત્વપૂર્ણ જાહેરાત પણ કરી કે ભારત આગામી મહિને ઉરુગ્વેમાં પોતાનું નવું દૂતાવાસ શરૂ કરવાની તૈયારીમાં છે. આ પગલું બંને દેશો વચ્ચેના રાજદ્વારી અને વેપારિક સંબંધોને વધુ ગાઢ બનાવવામાં મદદરૂપ બનશે. નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે નવા દૂતાવાસથી વેપાર, રોકાણ, ટેક્નોલોજી ટ્રાન્સફર અને સાંસ્કૃતિક સહયોગના નવા માર્ગ ખુલશે.
બદલાતા વૈશ્વિક આર્થિક અને રાજકીય પરિપ્રેક્ષ્યમાં ભારત અને લેટિન અમેરિકન દેશો પોતાની વેપાર નીતિઓમાં પણ મહત્વપૂર્ણ ફેરફારો કરી રહ્યા છે. છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં વૈશ્વિક સપ્લાય ચેઇન, ઊર્જા સુરક્ષા અને ભૂરાજકીય પરિવર્તનોને કારણે દેશો નવા વેપારિક ભાગીદારો શોધી રહ્યા છે. આ સંજોગોમાં ભારત અને લેટિન અમેરિકા વચ્ચેની નજીકતા બંને માટે લાભદાયી બની શકે છે. ભારત વિશ્વના સૌથી ઝડપથી વિકસતા મોટા અર્થતંત્રોમાંનું એક છે, જ્યારે લેટિન અમેરિકન દેશો પાસે કૃષિ, ખનિજ, ઊર્જા અને કુદરતી સંસાધનોની સમૃદ્ધ ઉપલબ્ધતા છે.
રાજદૂતે જણાવ્યું કે ઉરુગ્વે અગાઉ તેલનો મોટો આયાતકાર દેશ હતો, પરંતુ હવે તે રિન્યુએબલ એનર્જી ક્ષેત્રમાં મહત્વપૂર્ણ ઉત્પાદક તરીકે ઉભરી આવ્યો છે. આ પરિવર્તન માત્ર ઊર્જા ક્ષેત્ર પૂરતું મર્યાદિત નથી, પરંતુ દેશની સમગ્ર આર્થિક નીતિ અને વેપારિક દૃષ્ટિકોણને પણ અસર કરી રહ્યું છે. તેમના જણાવ્યા અનુસાર સ્વચ્છ ઊર્જા અને ગ્રીન ઇકોનોમીનું મહત્વ વધતા ભારત અને ઉરુગ્વે વચ્ચે આ ક્ષેત્રમાં વિશેષ સહકારની સંભાવના છે.
વેપાર વિસ્તરણ માટે બંને પક્ષો વિવિધ વ્યૂહાત્મક પગલાં લઈ રહ્યા છે. ઉરુગ્વે હાલમાં સીધા ફ્રી ટ્રેડ એગ્રીમેન્ટ (FTA) તરફ આગળ વધવાના બદલે ‘મર્સોસુર’ પ્રેફરેનશિયલ ટ્રેડ એગ્રીમેન્ટ હેઠળ વેપારિક ઉત્પાદનોની સંખ્યા વધારવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહ્યું છે. હાલમાં આશરે 450 ઉત્પાદનો આ કરાર હેઠળ આવરી લેવાયા છે, પરંતુ તેને વધારીને લગભગ 3,000 ઉત્પાદનો સુધી લઈ જવાની યોજના છે. આ પગલું ભવિષ્યમાં વધુ વ્યાપક અને મુક્ત વેપાર કરાર માટે માર્ગ તૈયાર કરી શકે છે.
મર્સોસુર દક્ષિણ અમેરિકાનો મહત્વપૂર્ણ વેપાર ગઠબંધન છે, જેમાં ઉરુગ્વે ઉપરાંત બ્રાઝિલ, આર્જેન્ટિના અને પેરાગ્વે જેવા દેશો સામેલ છે. જો ભારત અને મર્સોસુર વચ્ચે વેપારિક સહકાર વધુ વિસ્તરે તો ભારતીય કંપનીઓ માટે લેટિન અમેરિકાના વિશાળ બજારમાં પ્રવેશ સરળ બની શકે છે. તે જ રીતે લેટિન અમેરિકન ઉત્પાદકોને પણ ભારત જેવા મોટા ગ્રાહક બજારમાં નવી તકો મળી શકે છે.
ભારત છેલ્લા કેટલાક વર્ષોથી લેટિન અમેરિકન દેશો સાથેના સંબંધોને વધુ મજબૂત બનાવવા માટે સક્રિય પ્રયાસો કરી રહ્યું છે. ઊર્જા સુરક્ષા, ખાદ્ય સુરક્ષા, મહત્વપૂર્ણ ખનિજોની ઉપલબ્ધતા અને નવા નિકાસ બજારોની શોધ જેવા મુદ્દાઓ આ ભાગીદારીને વધુ મહત્વપૂર્ણ બનાવી રહ્યા છે. ખાસ કરીને ઇલેક્ટ્રિક વાહનો, ગ્રીન હાઈડ્રોજન, ફાર્માસ્યુટિકલ્સ અને કૃષિ ક્ષેત્રમાં સહયોગની સંભાવનાઓ આગામી વર્ષોમાં વધુ ઝડપથી આગળ વધી શકે છે.
