રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (RBI)એ તાજેતરમાં રેપો રેટમાં 0.50 ટકાનો ઘટાડો કર્યો છે, જે તેને 6 ટકાથી ઘટાડીને 5.50 ટકા કર્યો છે. RBIનું આ પગલું આર્થિક વિકાસને પ્રોત્સાહન આપવા મહત્વપૂર્ણ પગલું છે. જાણીતા ચાર્ટર્ડ એકાઉન્ટન્ટ નીતિન કૌશિકે જણાવ્યું હતું કે, દર ઘટાડા છતાં, ઘણા લોન લેનારાઓને તેમના સમાન માસિક હપ્તાઓ (EMI)માં તાત્કાલિક ઘટાડો જોવા મળશે નહીં. તેમણે કહ્યું, 'લોકો માને છે કે રેપો રેટમાં ઘટાડો આપમેળે તેમના EMI ઘટાડે છે, પરંતુ મોટાભાગના કિસ્સાઓમાં એવું થતું નથી.' તેમણે કહ્યું કે, ''લોકોએ પગલાં લેવા પડશે, નહીં તો તેઓ તેમના લોન સમયગાળા દરમિયાન લાખો રૂપિયા ગુમાવી શકે છે''.
''લાભ આપમેળે મળતો થતો નથી''
રેપો લિંક્ડ લેન્ડિંગ રેટ (RLLR) અથવા એક્સટર્નલ બેન્ચમાર્ક લેન્ડિંગ રેટ (EBLR) સાથે જોડાયેલી લોન પર રેપો રેટમાં ઘટાડાની અસર ઋણધારકોએ સમજવાની જરૂર છે. કૌશિકે કહ્યું, 'રેપો રેટમાં ઘટાડો ફક્ત તે લોકો માટે ફાયદાકારક છે જેમની લોન રેપો રેટ સાથે જોડાયેલી છે એટલે કે લોન લેનારાઓને રેપો લિંક્ડ લેન્ડિંગ રેટ (RLLR) અથવા એક્સટર્નલ બેન્ચમાર્ક લેન્ડિંગ રેટ (EBLR) દ્વારા લાભ મળે છે. તેમણે વધુમાં ઉમેર્યું કે તેમ છતાં, લાભ આપમેળે મળતો નથી.
90 દિવસની અંદર બેંક સાથે વાત કરો!
લોન લેનારાઓને તેમના EMIમાં ઘટાડો ન મળવાનું એક મુખ્ય કારણ એ છે કે બેંકો સામાન્ય રીતે ગ્રાહકોને વ્યાજ દરમાં ઘટાડા વિશે અગાઉથી જાણ કરતી નથી. લોન લેનારાઓ પાસે આ લાભો મેળવવા માટે 90 દિવસનો મર્યાદિત સમયગાળો હોય છે. જો તમે આ સમયગાળો ચૂકી જાઓ છો, તો આગામી વર્ષોમાં તમારે વધુ EMI ચૂકવવા પડી શકે છે. કૌશિક લોકોને બેંકો તરફથી માહિતીના અભાવે વધુ ચૂકવણી ટાળવા માટે સમયસર પગલાં લેવાની સલાહ આપે છે.
લોકોએ શું કરવું જોઈએ?
તેમણે કહ્યું કે, ''લાભ મેળવવા માટે, એ સુનિશ્ચિત કરવું મહત્વપૂર્ણ છે કે તમારી લોન રેપો-લિંક્ડ છે અથવા માર્જિનલ કોસ્ટ ઓફ ફંડ્સ બેઝ્ડ લેન્ડિંગ રેટ (MCLR) જેવી જૂની સિસ્ટમ પર આધારિત છે. જો તમારી પાસે જૂની સિસ્ટમ છે, તો તમે તેને બદલવાનું વિચારી શકો છો. જોકે આ માટે 2 થી 5 હજારની ફી હોઈ શકે છે, પરંતુ આ રકમ થોડા મહિનામાં વસૂલ કરવામાં આવશે''. કૌશિક એ પણ સલાહ આપે છે કે ''તમે તમારી લોનની રીસેટ તારીખ કન્ફર્મ કરો અને ગણતરી કરો કે તમારો EMI તે મુજબ ઘટી રહ્યો છે?''.
તમે RBI ને ફરિયાદ કરી શકો છો?
જો તમારા વ્યાજ દરમાં ઘટાડો થાય તો પણ, તમારે 'RBI પરિપત્ર 2019 (સુધારેલ 2024) હેઠળ વ્યાજ રીસેટ વિનંતી' વિષય પર તમારી બેંકને ઇમેઇલ મોકલીને આ ઘટાડાની પુષ્ટિ કરવી જોઈએ. જો બેંક આમ ન કરે, તો તમે RBI ની ફરિયાદ વ્યવસ્થાપન પ્રણાલી દ્વારા તેની ફરિયાદ કરી શકો છો. કૌશિક સંભવિત વ્યાજ દર ઘટાડાને પગલે લોન લેનારાઓના સાવધ રહેવાના મહત્વ પર ભાર મૂકે છે અને કહે છે, "તમારી બેંક તમને કહેવાનું ભૂલી ગઈ છે તેથી વધુ ચૂકવણી ન કરો." શક્ય તેટલી વહેલી તકે કાર્યવાહી કરીને, લોન લેનારાઓ રેપો રેટ ઘટાડાનો મહત્તમ લાભ લઈ શકે છે અને તેમની લોનની મુદત દરમિયાન નોંધપાત્ર બચત કરી શકે છે.
બેંક હડતાલ એલર્ટ: મેમાં 4 દિવસ સુધી બંધ રહેશે શાખાઓ, ગ્રાહકો પર પડશે અસર
