જો બેંકની ભૂલના કારણે તમારા પૈસા અટવાઈ ગયા હોય, ટ્રાન્ઝેક્શન સંબંધિત નુકસાન થયું હોય અથવા ફરિયાદ કર્યા પછી પણ બેંક યોગ્ય ઉકેલ ન આપે, તો તમે રિઝર્વ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા (RBI)ની ઇન્ટિગ્રેટેડ ઓમ્બડ્સમેન યોજના હેઠળ ફરિયાદ નોંધાવી શકો છો. આ વ્યવસ્થા ગ્રાહકોને કોર્ટના ચક્કર વગર ઝડપી અને મફત ફરિયાદ નિવારણનો વિકલ્પ આપે છે. યોગ્ય પરિસ્થિતિમાં ગ્રાહકને આર્થિક નુકસાન બદલ ₹30 લાખ સુધી અને માનસિક તણાવ તથા અન્ય અસુવિધા બદલ વધારાના ₹3 લાખ સુધીનું વળતર મળી શકે છે.
કોણ કરી શકે ફરિયાદ?
જો કોઈ ગ્રાહકને બેંક, કેટલીક નોન-બેન્કિંગ ફાઇનાન્સ કંપનીઓ (NBFC), પ્રીપેડ પેમેન્ટ ઇન્સ્ટ્રુમેન્ટ (PPI) જારી કરતી કંપનીઓ અથવા ક્રેડિટ ઇન્ફોર્મેશન કંપનીની સેવા અંગે ફરિયાદ હોય અને સંબંધિત સંસ્થા સમયસર અથવા સંતોષકારક ઉકેલ ન આપે, તો ગ્રાહક RBI ઓમ્બડ્સમેન સમક્ષ અરજી કરી શકે છે.
જોકે, ઓમ્બડ્સમેન સમક્ષ જતાં પહેલાં સંબંધિત બેંક અથવા નાણાકીય સંસ્થાને લેખિત અથવા ઓનલાઈન ફરિયાદ કરવી જરૂરી છે. જો નિર્ધારિત સમયગાળામાં જવાબ ન મળે અથવા મળેલો જવાબ સંતોષકારક ન હોય, તો ત્યારબાદ RBI સમક્ષ ફરિયાદ દાખલ કરી શકાય છે.
આ પણ વાંચો: અમેરિકા-ઈરાન તણાવ વચ્ચે ભારતનો મોટો નિર્ણય : સરકારે ડીઝલ અને ATF નિકાસ પર વિન્ડફોલ ટેક્સમાં કર્યો વધારો
કોર્ટમાં જવાની જરૂર નથી
RBIની ઓમ્બડ્સમેન વ્યવસ્થાનો હેતુ ગ્રાહકો અને નાણાકીય સંસ્થાઓ વચ્ચેના વિવાદોનો સરળ, ઝડપી અને મફતમાં ઉકેલ લાવવાનો છે. આ પ્રક્રિયામાં સામાન્ય રીતે કોર્ટમાં કેસ કરવાની જરૂર પડતી નથી, જેના કારણે ગ્રાહકોનો સમય અને ખર્ચ બંને બચે છે.
આ યોજના હેઠળ વ્યાપારી બેંકો, સહકારી બેંકો, કેટલીક NBFC, પ્રીપેડ પેમેન્ટ સેવા પ્રદાતાઓ તેમજ ક્રેડિટ ઇન્ફોર્મેશન કંપનીઓ આવરી લેવામાં આવે છે.
કેટલું મળી શકે વળતર?
ઓમ્બડ્સમેન યોજના હેઠળ ફરિયાદની રકમ પર કોઈ નિશ્ચિત મર્યાદા નથી. એટલે કે, કોઈપણ રકમ સંબંધિત વિવાદ અંગે ફરિયાદ કરી શકાય છે.
જો તપાસ દરમિયાન બેંક અથવા સંબંધિત સંસ્થાની ભૂલથી ગ્રાહકને આર્થિક નુકસાન થયું હોવાનું સાબિત થાય, તો ઓમ્બડ્સમેન ₹30 લાખ સુધીનું વળતર ચૂકવવાનો આદેશ આપી શકે છે. ઉપરાંત સમયની બરબાદી, વધારાનો ખર્ચ, માનસિક તણાવ અથવા હેરાનગતિ બદલ વધારાના ₹3 લાખ સુધીનું વળતર પણ મળી શકે છે. આમ કુલ મળીને ₹33 લાખ સુધીનું વળતર મળવાની જોગવાઈ છે.
આ પણ વાંચો: E20 પેટ્રોલ કેસમાં દેશનો પ્રથમ ઐતિહાસિક ચુકાદો : કાર કંપનીએ નવી E20-સપોર્ટેડ કાર આપવી પડશે અથવા આપવું પડશે રિફંડ
ફરિયાદ માટે કઈ માહિતી જરૂરી?
ફરિયાદ નોંધાવવા માટે અરજદારે પોતાનું નામ, મોબાઇલ નંબર, સરનામું, સંબંધિત બેંક અથવા નાણાકીય સંસ્થાનું નામ, અગાઉ કરેલી ફરિયાદનો સંદર્ભ નંબર, બેંક ખાતા અથવા લોનની વિગતો, સંબંધિત દસ્તાવેજો તેમજ બેંક તરફથી મળેલા જવાબની નકલ રજૂ કરવી પડે છે. દસ્તાવેજો સંપૂર્ણ અને સ્પષ્ટ હશે તો ફરિયાદની પ્રક્રિયા વધુ સરળ બની શકે છે.
ગ્રાહકોએ ફરિયાદ કરતાં પહેલાં તમામ ટ્રાન્ઝેક્શન રેકોર્ડ, ઇમેઇલ, એસએમએસ અને અન્ય પુરાવા સાચવી રાખવા જોઈએ, જેથી જરૂર પડે ત્યારે તે રજૂ કરી શકાય.
