કેન્દ્ર સરકારે 16 જુલાઈથી અમલમાં આવનારા નવા પખવાડિયા માટે ડીઝલ અને એવિએશન ટર્બાઈન ફ્યુઅલ (ATF)ના નિકાસ પર લાગતા વિન્ડફોલ ટેક્સમાં વધારો કર્યો છે. બીજી તરફ પેટ્રોલના નિકાસ શુલ્કમાં ઘટાડો કરીને થોડી રાહત આપવામાં આવી છે. મધ્યપૂર્વમાં વધતા ભૂરાજકીય તણાવ અને આંતરરાષ્ટ્રીય ક્રૂડ ઓઈલ બજારમાં ચાલી રહેલી અસ્થિરતા વચ્ચે સરકારનો આ નિર્ણય મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી રહ્યો છે.
ડીઝલ અને ATFના નિકાસ પર વધ્યો વિન્ડફોલ ટેક્સ
કેન્દ્ર સરકારે 16 જુલાઈથી શરૂ થતા પખવાડિયા માટે ડીઝલના નિકાસ પર લાગતા સ્પેશિયલ એડિશનલ એક્સાઈઝ ડ્યૂટી (SAED)માં નોંધપાત્ર વધારો કર્યો છે. નવા દર મુજબ ડીઝલના નિકાસ પર વિન્ડફોલ ટેક્સ 8.5 રૂપિયા પ્રતિ લિટરથી વધારીને 15.5 રૂપિયા પ્રતિ લિટર કરવામાં આવ્યો છે. તે જ રીતે એવિએશન ટર્બાઈન ફ્યુઅલ (ATF)ના નિકાસ પર લાગતો SAED પણ 7.5 રૂપિયા પ્રતિ લિટરથી વધારીને 14.5 રૂપિયા પ્રતિ લિટર કરવામાં આવ્યો છે. સરકાર દર પખવાડિયે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારની સ્થિતિ, ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ અને રિફાઈનિંગ માર્જિનને ધ્યાનમાં રાખીને આ દરોમાં ફેરફાર કરતી રહે છે.
પેટ્રોલના નિકાસ શુલ્કમાં ઘટાડો
ડીઝલ અને ATFની સરખામણીએ સરકારે પેટ્રોલના નિકાસ પર રાહત આપવાનો નિર્ણય લીધો છે. પેટ્રોલ પર લાગતો વિન્ડફોલ ટેક્સ 4 રૂપિયા પ્રતિ લિટરથી ઘટાડીને 2.5 રૂપિયા પ્રતિ લિટર કરવામાં આવ્યો છે. એટલે કે પેટ્રોલના નિકાસકારો માટે ટેક્સનો બોજ હવે થોડો ઓછો રહેશે. સરકાર દ્વારા વિવિધ પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનો પર અલગ-અલગ દર નક્કી કરવાનો મુખ્ય હેતુ વૈશ્વિક બજારની સ્થિતિ અને સ્થાનિક પુરવઠા વચ્ચે સંતુલન જાળવવાનો માનવામાં આવે છે.
વિન્ડફોલ ટેક્સ શું છે?
વિન્ડફોલ ટેક્સ એવો વિશેષ કર છે, જે ત્યારે વસૂલવામાં આવે છે જ્યારે કોઈ કંપનીને આંતરરાષ્ટ્રીય બજારની અસાધારણ પરિસ્થિતિઓને કારણે અચાનક વધારે નફો થાય. ખાસ કરીને ક્રૂડ ઓઈલ અને પેટ્રોલિયમ ક્ષેત્રમાં વૈશ્વિક ભાવમાં તેજી આવે ત્યારે રિફાઈનરીઓને મળતા વધારાના નફાના એક ભાગને સરકાર કર સ્વરૂપે વસૂલ કરે છે. ભારતમાં આ ટેક્સનો ઉપયોગ સ્થાનિક બજારમાં ઈંધણની ઉપલબ્ધતા જાળવવા અને અસામાન્ય નફાને નિયંત્રિત કરવા માટે કરવામાં આવે છે.
મધ્યપૂર્વના તણાવ વચ્ચે સતત થઈ રહ્યો છે દરોમાં ફેરફાર
સરકારે 27 માર્ચથી ડીઝલ અને એવિએશન ફ્યુઅલના નિકાસ પર વિન્ડફોલ ટેક્સ ફરી લાગુ કર્યો હતો. ત્યારથી દર પખવાડિયે તેની સમીક્ષા કરીને નવા દર જાહેર કરવામાં આવે છે. ત્યારબાદ 16 મેથી પેટ્રોલના નિકાસ પર પણ ટેક્સ લાગુ કરવામાં આવ્યો હતો. હાલમાં મધ્યપૂર્વમાં વધતા ભૂરાજકીય તણાવ, ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં ઉતાર-ચઢાવ અને વૈશ્વિક ઊર્જા બજારમાં રહેલી અનિશ્ચિતતાને ધ્યાનમાં રાખીને સરકાર સમયાંતરે ટેક્સના દરોમાં ફેરફાર કરી રહી છે. આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં કોઈપણ મોટો ફેરફાર થાય તો આગામી પખવાડિયામાં પણ સરકાર ફરીથી દરોની સમીક્ષા કરી શકે છે.
