10 રાજ્યોમાં દ્વિવાર્ષિક ચૂંટણી યોજાશે; ખડગે, દિગ્વિજય સિંહ, રવનીત બિટ્ટુ અને જ્યોર્જ કુરિયનનો કાર્યકાળ પૂર્ણ થવાના તબક્કે
નવી દિલ્હી: રાજ્યસભાની 24 ખાલી થતી બેઠકો માટે ચૂંટણી કાર્યક્રમ જાહેર થતાં દેશના 10 રાજ્યોમાં રાજકીય ગતિવિધિઓ તેજ બની છે. ચૂંટણી કાર્યક્રમ મુજબ 18 જૂન, 2026ના રોજ મતદાન યોજાશે અને તે જ દિવસે સાંજે 5 વાગ્યાથી મતગણતરી શરૂ થશે. મતદાન સવારે 9 વાગ્યાથી સાંજે 4 વાગ્યા સુધી રહેશે, જ્યારે મતગણતરી નિયમ મુજબ મતદાન પૂર્ણ થયા બાદ હાથ ધરાશે. ગુજરાત માટે આ ચૂંટણી ખાસ મહત્વની છે, કારણ કે રાજ્યમાંથી રાજ્યસભાની ચાર બેઠકો ખાલી થવાની છે. ઉપલબ્ધ રાજ્યસભા ચૂંટણી યાદીઓ મુજબ ગુજરાતમાંથી રામભાઈ મોકરિયા, રમીલાબેન બારા, નરહરી અમીન અને શક્તિસિંહ ગોહિલનો કાર્યકાળ 21 જૂન, 2026એ પૂર્ણ થવાનો છે. ત્યારે આ જગ્યાઓ પર ભાજપમાંથી કોની લોટરી લાગે છે તેના પર પણ સૌ કોઈની નજર રહેશે. કારણકે, રાજ્યસભા સાંસદનું પદ ખુબ મોભાદાર હોય છે. એવામાં આ પદ મેળવવા માટે પણ ભાજપમાં આંતરિક લોબિંગ ચાલુ થઈ ગયું છે.
ગુજરાતમાં ચાર બેઠકો, રાજકીય ગણિત પર ભાર
ગુજરાતની ચાર બેઠકો પર ચૂંટણી યોજાવાની હોવાથી ભાજપ અને કોંગ્રેસ બંને માટે આ પ્રક્રિયા રાજકીય રીતે મહત્વપૂર્ણ રહેશે. રાજ્યસભાની ચૂંટણીમાં સીધું જનમત નહીં, પરંતુ વિધાનસભાના ચૂંટાયેલા ધારાસભ્યો મત આપે છે. તેથી પરિણામ મુખ્યત્વે વિધાનસભામાં પક્ષોની સંખ્યાબળ પર આધારિત રહે છે.
આ ચૂંટણી આંધ્રપ્રદેશ, ગુજરાત અને કર્ણાટકમાં ચાર-ચાર બેઠકો માટે, મધ્યપ્રદેશ અને રાજસ્થાનમાં ત્રણ-ત્રણ બેઠકો માટે, ઝારખંડમાં બે બેઠકો માટે તથા અરુણાચલ પ્રદેશ, મણિપુર, મેઘાલય અને મિઝોરમમાં એક-એક બેઠક માટે યોજાવાની છે. આ રીતે કુલ 10 રાજ્યોમાં 24 બેઠકો માટે ચૂંટણી પ્રક્રિયા હાથ ધરાશે.
મોટા નેતાઓનો કાર્યકાળ પૂર્ણ થશે
કર્ણાટકમાંથી કોંગ્રેસ અધ્યક્ષ મલ્લિકાર્જુન ખડગેનો કાર્યકાળ પૂર્ણ થવાનો છે, જ્યારે મધ્યપ્રદેશમાંથી કોંગ્રેસના વરિષ્ઠ નેતા દિગ્વિજય સિંહ અને કેન્દ્રીય મંત્રી જ્યોર્જ કુરિયનની બેઠક પણ ચૂંટણી હેઠળ આવશે. રાજસ્થાનમાંથી કેન્દ્રીય મંત્રી રવનીત સિંહ બિટ્ટુનો કાર્યકાળ પૂર્ણ થવાનો છે.
ચૂંટણી કાર્યક્રમ અનુસાર નોટિફિકેશન 1 જૂને બહાર પડશે. ઉમેદવારી ફોર્મની ચકાસણી 9 જૂને થશે અને ઉમેદવારી પાછી ખેંચવાની છેલ્લી તારીખ 11 જૂન રહેશે. ત્યારબાદ 18 જૂને મતદાન અને ગણતરી યોજાશે.
શું મહત્વનું છે?
રાજ્યસભા કાયમી ગૃહ છે અને તેના સભ્યોનો કાર્યકાળ છ વર્ષનો હોય છે. દર બે વર્ષે લગભગ એક તૃતીયાંશ સભ્યો નિવૃત્ત થાય છે. તેથી આવી ચૂંટણી માત્ર બેઠક બદલાવ નહીં, પરંતુ સંસદના ઉપલા ગૃહમાં પક્ષોના સંતુલનને અસર કરતી પ્રક્રિયા છે.
અહીં એક નોંધનીય બાબત એ છે કે કેટલાક અહેવાલોમાં 27 બેઠકોનો ઉલ્લેખ જોવા મળે છે, પરંતુ રાજ્યવાર આપવામાં આવેલી સંખ્યા મુજબ આંધ્રપ્રદેશ, ગુજરાત, કર્ણાટકની 4-4, મધ્યપ્રદેશ-રાજસ્થાનની 3-3, ઝારખંડની 2 અને ચાર ઉત્તર-પૂર્વીય રાજ્યોની 1-1 બેઠકોનો કુલ આંક 24 થાય છે. એટલે ચૂંટણીના અંતિમ આંકડા માટે ચૂંટણી પંચની સત્તાવાર યાદી જ આધારભૂત ગણાશે.
