ભારતીય રક્ષા ક્ષેત્રમાં આત્મનિર્ભરતા તરફ એક મહત્વપૂર્ણ પગલું ભરવામાં આવી રહ્યું છે. ભારતીય વાયુસેના હવે પોતાના અદ્યતન લડાકુ વિમાનો માટે સ્વદેશી ટેક્નોલોજી વિકસાવી રહી છે. ખાસ કરીને રાફેલ ફાઈટર જેટ માટે FDR સોફ્ટવેર દેશની અંદર જ તૈયાર કરવામાં આવી રહ્યું છે, જે રક્ષા ક્ષેત્રમાં ટેક્નોલોજીકલ સ્વતંત્રતા માટે મોટું પગલું માનવામાં આવે છે. આ પહેલ ‘મેક ઈન ઈન્ડિયા’ અભિયાનને મજબૂત બનાવે છે અને સાથે જ રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા માટે પણ મહત્વપૂર્ણ સાબિત થશે. અત્યાર સુધી આવા મહત્વપૂર્ણ સોફ્ટવેર માટે વિદેશી ટેક્નોલોજી પર નિર્ભરતા રહેતી હતી.
શું છે FDR
Flight Data Recorder (FDR) એટલે કે વિમાનમાં થતી તમામ મહત્વપૂર્ણ માહિતીનો સંગ્રહ કરતું સિસ્ટમ. તેને સામાન્ય ભાષામાં ‘બ્લેક બોક્સ’ પણ કહેવામાં આવે છે. આ સિસ્ટમ વિમાનની ઉડાન દરમિયાન સ્પીડ, ઊંચાઈ, એન્જિન કામગીરી, દિશા સહિત અનેક ડેટા સંગ્રહિત કરે છે. કોઈ અકસ્માત કે ટેક્નિકલ સમસ્યા સર્જાય ત્યારે આ ડેટા તપાસ માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ બની જાય છે. અત્યાર સુધી આ ડેટાને વાંચવા અને વિશ્લેષણ કરવા માટે વિદેશી સિસ્ટમ પર આધાર રાખવો પડતો હતો, જે સુરક્ષા દ્રષ્ટિએ સંવેદનશીલ માનવામાં આવે છે.
આ પણ વાંચો: ઈંધણનાં વધ્યા ભાવ, પ્લેનનાં ભાડામાં થશે વધારો? : ભારતીય એરલાઈન્સે કેન્દ્ર સરકાર પાસે માંગી સહાય
સ્વદેશી સોફ્ટવેર
ભારતીય વાયુસેનાની આ નવી પહેલથી હવે FDR સોફ્ટવેર દેશની અંદર જ વિકસિત થશે. આથી સંવેદનશીલ સૈન્ય માહિતી દેશની બહાર જતી અટકશે અને ડેટા સુરક્ષા વધુ મજબૂત બનશે. આ ઉપરાંત, કોઈપણ ટેક્નિકલ સમસ્યા કે અપગ્રેડ માટે હવે વિદેશી કંપનીઓ પર નિર્ભર રહેવાની જરૂર નહીં રહે. દેશની અંદર જ ઝડપી સુધારાઓ અને અપડેટ્સ શક્ય બનશે, જે ઓપરેશનલ કાર્યક્ષમતામાં વધારો કરશે.
‘મેક ઈન ઈન્ડિયા’ને પ્રોત્સાહન
આ પ્રોજેક્ટ ‘મેક ઈન ઈન્ડિયા’ અભિયાન હેઠળ રક્ષા ક્ષેત્રમાં સ્વદેશી વિકાસને વેગ આપતો મહત્વપૂર્ણ પ્રયાસ છે. છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં ભારતે રક્ષા ક્ષેત્રમાં આયાત ઘટાડીને સ્વદેશી ઉત્પાદન વધારવા પર ખાસ ધ્યાન આપ્યું છે.રાફેલ જેવા અદ્યતન લડાકુ વિમાનો માટે સ્વદેશી સોફ્ટવેર વિકસાવવું એ ટેક્નોલોજીકલ ક્ષમતાનો પણ પુરાવો છે. આથી ભારતીય ઇજનેરો અને વૈજ્ઞાનિકોને નવી તક મળશે અને સ્થાનિક ઉદ્યોગોને પણ પ્રોત્સાહન મળશે.
વૈશ્વિક સ્તરે ભારતની સ્થિતિ મજબૂત
આ પગલાથી ભારત વૈશ્વિક રક્ષા ટેક્નોલોજી ક્ષેત્રમાં વધુ મજબૂત બની શકે છે. સ્વદેશી સોલ્યુશન્સ વિકસાવવાથી ભારત ભવિષ્યમાં અન્ય દેશોને પણ આવી ટેક્નોલોજી નિકાસ કરી શકે છે. સાથે જ, રક્ષા ક્ષેત્રમાં આત્મનિર્ભરતા વધારવાથી લાંબા ગાળે ખર્ચમાં ઘટાડો અને કાર્યક્ષમતા વધારો બંને શક્ય બનશે.
ભારતીય વાયુસેનાની આ પહેલ હવે અમલીકરણના તબક્કામાં છે. આવનારા સમયમાં આ સોફ્ટવેરનો ઉપયોગ સંપૂર્ણ રીતે શરૂ થશે અને ત્યારબાદ અન્ય વિમાનો માટે પણ આવી ટેક્નોલોજી વિકસાવવામાં આવી શકે છે. આ પ્રોજેક્ટ માત્ર એક ટેક્નિકલ સુધારો નથી, પરંતુ ભારતની રક્ષા નીતિમાં મોટો પરિવર્તન દર્શાવે છે, જ્યાં દેશ હવે આયાતકારથી વિકાસકર્તા બનવાની દિશામાં આગળ વધી રહ્યો છે.
