શુષ્ક જમીનમાં પણ ચમકશે સોનું! : અશ્વગંધા ઉગાડો, લાખો કમાઓ- વિદેશી માંગથી ભરાઈ જશે ખિસ્સા!

Ashwagandha Farming: પરંપરાગત પાકોમાંથી હવે પહેલા જેવો નફો નથી મળતો. બદલાતા સમયમાં ખેડૂતો ઔષધીય અને સુગંધિત છોડોની ખેતી તરફ વળી રહ્યા છે. આવો જ એક શ્રેષ્ઠ વિકલ્પ છે અશ્વગંધા – આયુર્વેદની મહત્વપૂર્ણ ઔષધિ, જેની માંગ ભારત અને વિદેશમાં સતત વધી રહી છે. ઓછા પાણી, ઓછા ખર્ચ અને ઓછા જોખમ સાથે આ ખેતી ખેડૂતોની આવક વધારી શકે છે. અશ્વગંધા એક એવો છોડ છે જેને ખેતી કરીને ખેડૂતો લોટરી જેવો નફો કમાઈ શકે છે. એક એકરમાંથી સરેરાશ 3 થી 5 ક્વિન્ટલ સૂકા મૂળ મળી શકે છે, અને વર્તમાન બજાર ભાવ (ડિસેમ્બર 2025 મુજબ) આશરે 240 થી 260 રૂપિયા પ્રતિ કિલો છે. આમ, પ્રતિ એકર 1.5 લાખથી 2 લાખ રૂપિયા સુધીની આવક શક્ય છે.

અશ્વગંધા શું છે?

અશ્વગંધા (વૈજ્ઞાનિક નામ: Withania somnifera) આયુર્વેદમાં શક્તિવર્ધક, તણાવ ઘટાડનાર અને રોગપ્રતિકારક શક્તિ વધારનાર ઔષધિ તરીકે જાણીતું છે. તેના મૂળ, પાંદડા અને બીજનો ઉપયોગ દવાઓ, પાવડર, કેપ્સ્યુલ અને સપ્લિમેન્ટમાં થાય છે. વૈશ્વિક સ્તરે હર્બલ ઉત્પાદનોની માંગ વધતાં ફાર્મા કંપનીઓ અને આયુર્વેદિક ઉત્પાદકો તેની નિયમિત ખરીદી કરે છે. ઘણી રાજ્ય સરકારો સબસિડી અને તાલીમ આપીને આ ખેતીને પ્રોત્સાહન આપે છે.

અશ્વગંધા ક્યાં અને કેવી રીતે ઉગાડવું?

આ છોડ શુષ્ક અને અર્ધ-શુષ્ક વિસ્તારોમાં સારી રીતે ઉગે છે. હળવી લોમી અથવા રેતાળ, સારી ડ્રેનેજવાળી જમીન આદર્શ છે. ખરીફ ઋતુમાં જૂન-જુલાઈમાં વાવેતર કરાય છે. બીજને નર્સરીમાં તૈયાર કરીને રોપવું અથવા સીધું વાવવું. પ્રતિ એકર 4-5 કિલો બીજ પૂરતાં છે.

ઓછું ખર્ચે અને ઓછી સંભાળ

અશ્વગંધાનો સૌથી મોટો ફાયદો એ છે કે તેને વધુ ખાતર કે સિંચાઈની જરૂર નથી. ગાયનું છાણ અથવા ઓર્ગેનિક ખાતરથી સારું ઉત્પાદન મળે છે. માત્ર 2-3 હળવી સિંચાઈ પૂરતી છે. જીવાત અને રોગોનું જોખમ ઓછું હોવાથી દવાઓનો ખર્ચ બચે છે. પાક 150-180 દિવસમાં તૈયાર થાય છે. જાન્યુઆરી-ફેબ્રુઆરીમાં મૂળ ખોદીને ધોઈ, સૂકવીને બજારમાં વેચાય છે.

કેટલો નફો મળી શકે?

સરેરાશ એક એકરમાંથી ૩ થી ૫ ક્વિન્ટલ સૂકા મૂળ મળે છે. વર્તમાન બજાર ભાવ 240-260 રૂ./કિલો છે, જે ગુણવત્તા પ્રમાણે વધી શકે છે. આમ, કુલ આવક 1.5 લાખથી 2 લાખ રૂપિયા સુધી થઈ શકે છે. ઓછા ખર્ચને કારણે નફો ઉચ્ચ રહે છે.ઓછા પાણી અને જોખમવાળા વિસ્તારોમાં રહેતા ખેડૂતો માટે અશ્વગંધા ઉત્તમ વિકલ્પ છે. ખેતી શરૂ કરતા પહેલા નજીકના કૃષિ વિજ્ઞાન કેન્દ્ર અથવા ઔષધીય વનસ્પતિ બોર્ડ પાસેથી માર્ગદર્શન લો. સારા બીજ અને ટેકનિકથી તમે આ ખેતીથી સારી કમાણી કરી શકો છો!