રાષ્ટ્રપતિ દ્રૌપદી મુર્મુએ રાજ્યસભા માટે 4 સભ્યોની નિમણૂક કરી છે. જેમાં પ્રખ્યાત સરકારી વકીલ ઉજ્જવલ દેવરાવ નિકમ, કેરળના વરિષ્ઠ સામાજિક કાર્યકર અને શિક્ષણવિદ સી. સદાનંદન માસ્તે, ભૂતપૂર્વ વિદેશ સચિવ હર્ષવર્ધન શ્રૃંગલા અને પ્રખ્યાત ઇતિહાસકાર અને શિક્ષણવિદ મીનાક્ષી જૈનનો સમાવેશ થાય છે. ચારેય નામાંકિત સભ્યો 6 વર્ષ સુધી રાજ્યસભાના સાંસદ રહેશે અને સાંસદ તરીકે મળેલા અધિકારોનો ઉપયોગ કરશે. રાષ્ટ્રપતિ મુર્મુએ બંધારણ હેઠળ કલમ 80(1)(A) હેઠળ આપવામાં આવેલી સત્તાઓનો ઉપયોગ કરીને રાજ્યસભા માટે ચારેય લોકોને નિયુક્ત કર્યા છે. રાષ્ટ્રપતિ ભવને ચારેય લોકોના રાજ્યસભાના સાંસદ તરીકે નિમણૂક અંગે એક સૂચના પણ બહાર પાડી છે. બંધારણ મુજબ રાષ્ટ્રપતિને 12 રાજ્યસભાના સભ્યોની નિમણૂક કરવાનો અધિકાર છે, જે વિજ્ઞાન, કલા, સાહિત્ય અને સમાજસેવાના કોઈપણ ક્ષેત્રમાંથી હોઈ શકે છે. રાષ્ટ્રપતિ આ ક્ષેત્રોમાં નોંધપાત્ર યોગદાન આપનારા લોકોને સાંસદ તરીકે નિયુક્ત કરી શકે છે.
The President of India has nominated Ujjwal Deorao Nikam, a renowned public prosecutor known for handling high-profile criminal cases; C. Sadanandan Maste, a veteran social worker and educationist from Kerala; Harsh Vardhan Shringla, former Foreign Secretary of India; and… pic.twitter.com/eN6ga5CsPw
— ANI (@ANI) July 13, 2025
રાજ્યસભાના સાંસદનો પગાર અને સુવિધાઓ
બંધારણ મુજબ રાજ્યસભાના સાંસદોના પગાર, ભથ્થા અને પેન્શનની જોગવાઈ સંસદ સભ્યો અધિનિયમ 1954 હેઠળ કરવામાં આવી છે. 1 એપ્રિલ 2023ના રોજ કરવામાં આવેલા સુધારા મુજબ રાજ્યસભાના સાંસદને પગાર અને ભથ્થા સહિત દર મહિને 254000 રૂપિયા મળે છે. જેમાં દર મહિને એક લાખ 24 હજાર રૂપિયા પગાર મળે છે. સંસદ સત્રમાં હાજર હોય ત્યારે દરરોજ 2500 રૂપિયા ભથ્થું આપવામાં આવે છે. તેમના મતવિસ્તાર માટે દર મહિને 70000 રૂપિયા પગાર મળે છે. દર મહિને ઓફિસ માટે 60000 રૂપિયા ભથ્થું મળે છે. ઉપરાંત રાજ્યસભાના સાંસદને દિલ્હીમાં રહેવા માટે સરકારી રહેઠાણ મળે છે. કેન્દ્ર સરકારના ગ્રેડ-1 અધિકારી જેટલી મફત આરોગ્ય સુવિધાઓ ઉપલબ્ધ છે. ફર્સ્ટ ક્લાસ એસી ટ્રેનમાં મુસાફરી કરવા માટે પાસ આપવામાં આવે છે. હવાઈ મુસાફરી ટિકિટ પર 25% ડિસ્કાઉન્ટ આપવામાં આવે છે. દર વર્ષે 50000 યુનિટ વીજળી અને 4000 કિલોલીટર પાણી મફત ઉપયોગ માટે ઉપલબ્ધ છે.
રાજ્યસભાના સાંસદોની સત્તાઓ
બંધારણ મુજબ સંસદના ઉપલા ગૃહ, રાજ્યસભાના સાંસદોને કાયદાકીય, નાણાકીય અને વિચાર-વિમર્શાત્મક ચર્ચાઓ કરવાનો અધિકાર છે. રાજ્યસભાના સાંસદો રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોના પ્રતિનિધિ છે. રાજ્યસભાના સાંસદો બંધારણ સુધારા બિલો, સામાન્ય બિલોની ચર્ચા અને પસાર કરવામાં ભૂમિકા ભજવે છે. કોઈપણ બિલ પસાર કરવા માટે સાંસદોની સંમતિ ફરજિયાત છે. રાજ્યસભાના સાંસદોને નાણાં બિલો પર સૂચનો આપવાનો અધિકાર છે. તેમને બજેટ અને નાણાકીય નીતિઓ પર ચર્ચા કરવાનો અધિકાર છે. રાજ્યસભાના સાંસદોને મંત્રીઓને પ્રશ્નો પૂછવાનો અધિકાર છે. તેમને મુલતવી અથવા ધ્યાન પ્રસ્તાવ રજૂ કરીને સરકારની નીતિઓ અને કાર્યોની સમીક્ષા કરવાનો અધિકાર છે. તેમને નાણાં સમિતિ, અરજી સમિતિ દ્વારા સરકારના કામકાજ પર નજર રાખવાનો અધિકાર છે. જે સંઘીય માળખાને મજબૂત બનાવે છે. તેઓ રાષ્ટ્રીય નીતિઓમાં રાજ્યોના હિતોનો સમાવેશ કરવામાં મદદ કરે છે. રાજ્યસભા સાંસદોની સંમતિથી રાષ્ટ્રપતિ, ઉપરાષ્ટ્રપતિ, સુપ્રીમ કોર્ટ, હાઇકોર્ટના ન્યાયાધીશો સામે મહાભિયોગ પ્રસ્તાવ રજૂ કરી શકે છે. કલમ 352 હેઠળ રાજ્યસભા રાષ્ટ્રીય કટોકટી દૂર કરવા માટે સાંસદોની સંમતિથી એક ખાસ ઠરાવ પસાર કરી શકે છે.
