વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની આગામી ઇન્ડોનેશિયા મુલાકાત દરમિયાન ભારત અને ઇન્ડોનેશિયા વચ્ચે સંરક્ષણ, વ્યૂહાત્મક ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર, મહત્વના ખનિજો અને ચૂંટણી ટેક્નોલોજી જેવા અનેક ક્ષેત્રોમાં મોટા નિર્ણયો જાહેર થવાની શક્યતા છે. સરકારી સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર બંને દેશો દ્વિપક્ષીય સંબંધોને વધુ મજબૂત બનાવવા માટે અનેક મહત્વપૂર્ણ કરારોને અંતિમ સ્વરૂપ આપી રહ્યા છે.
સૂત્રોના જણાવ્યા પ્રમાણે, ભારતના ચૂંટણી વ્યવસ્થાપન મોડલને મળેલી વૈશ્વિક માન્યતાના ભાગરૂપે ઇન્ડોનેશિયા માટે સ્થાનિક જરૂરિયાતોને અનુરૂપ ઇલેક્ટ્રોનિક વોટિંગ મશીન (EVM) વિકસાવવામાં ભારત ટેક્નિકલ સહયોગ આપી શકે છે. જો આ કરાર થાય છે, તો તે ચૂંટણી ટેક્નોલોજીના ક્ષેત્રમાં બંને દેશો વચ્ચેનું મહત્વપૂર્ણ સહયોગ સાબિત થઈ શકે છે.
સંરક્ષણ સહયોગને મળશે નવી ગતિ
ભારત દ્વારા વિકસિત 'અસ્ત્રા' એર-ટુ-એર મિસાઇલની ક્ષમતાએ તાજેતરના 'ઓપરેશન સિંદૂર' દરમિયાન પ્રભાવશાળી દેખાવ કર્યા બાદ ઇન્ડોનેશિયાએ આ મિસાઇલ ખરીદવાનો નિર્ણય લીધો હોવાનું સૂત્રો જણાવી રહ્યા છે. આ નિર્ણયથી બંને દેશો વચ્ચે સંરક્ષણ ક્ષેત્રે સહયોગ વધુ મજબૂત બનવાની અપેક્ષા છે.
આ ઉપરાંત, ઇન્ડોનેશિયા પોતાના બ્રહ્મોસ સુપરસોનિક ક્રૂઝ મિસાઇલ જથ્થામાં પણ વધારો કરવા ઇચ્છે છે. સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર ભારત ઇન્ડોનેશિયાને વધારાની બ્રહ્મોસ મિસાઇલ બેટરી ઉપલબ્ધ કરાવવા અંગે પણ સહયોગ આપી શકે છે. જો આ કરાર થાય છે, તો દક્ષિણ-પૂર્વ એશિયામાં ભારતની સંરક્ષણ ભાગીદારીને વધુ બળ મળશે.
ક્રિટિકલ મિનરલ્સ સપ્લાય ચેઇન પર વિશેષ ધ્યાન
વૈશ્વિક સ્તરે ક્રિટિકલ મિનરલ્સની વધતી માંગને ધ્યાનમાં રાખીને ભારત ઇન્ડોનેશિયામાં સ્ટીલ, નિકલ અને રેર-અર્થ પરમનેન્ટ મેગ્નેટના ઉત્પાદન ક્ષેત્રમાં રોકાણ કરવાની તૈયારીમાં હોવાનું પણ સૂત્રો જણાવી રહ્યા છે. ઇલેક્ટ્રિક વાહનો, સેમિકન્ડક્ટર, રિન્યૂએબલ એનર્જી અને અદ્યતન ઉત્પાદન ક્ષેત્ર માટે નિકલ અને રેર-અર્થ મિનરલ્સનું વ્યૂહાત્મક મહત્વ સતત વધી રહ્યું છે. આવા રોકાણોથી ભારત પોતાની સપ્લાય ચેઇનને વધુ મજબૂત બનાવવાનો પ્રયાસ કરશે, જ્યારે ઇન્ડોનેશિયાને પણ ઔદ્યોગિક રોકાણ અને ઉત્પાદન ક્ષમતામાં વધારો મળશે.
સબાંગ બંદર વિકાસમાં બંને દેશોનો સહયોગ
ભારત અને ઇન્ડોનેશિયા ઇન્ડોનેશિયાના સબાંગ બંદરના સંયુક્ત વિકાસ માટે પણ મહત્વપૂર્ણ પ્રગતિ કરી શકે છે. સબાંગ બંદર મલક્કા જળમાર્ગ નજીક સ્થિત હોવાથી તે હિંદ મહાસાગર અને ઇન્ડો-પેસિફિક ક્ષેત્રમાં વ્યૂહાત્મક રીતે અત્યંત મહત્વનું માનવામાં આવે છે. આ બંદર ભારતના ગ્રેટ નિકોબાર બંદર પ્રોજેક્ટથી અંદાજે 100 માઇલના અંતરે આવેલું છે. બંને દેશો દ્વારા આ વિસ્તારના વિકાસથી વેપાર, સમુદ્રી સુરક્ષા અને ઇન્ડો-પેસિફિક ક્ષેત્રમાં સહયોગને નવી દિશા મળી શકે છે.
સત્તાવાર જાહેરાતની રાહ
હાલમાં આ તમામ મુદ્દાઓ અંગે સત્તાવાર જાહેરાત કરવામાં આવી નથી. સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની ઇન્ડોનેશિયા મુલાકાત દરમિયાન દ્વિપક્ષીય બેઠક બાદ વિવિધ સમજૂતી કરારો અને સહયોગ સંબંધિત જાહેરાતો થઈ શકે છે. મુલાકાત પૂર્ણ થયા બાદ જ કયા કરારોને અંતિમ મંજૂરી મળે છે અને બંને દેશો કયા ક્ષેત્રોમાં સહયોગને આગળ વધારે છે તેની સ્પષ્ટતા થશે.
