ભારતીય ગ્રાહકો અને વાહનચાલકો માટે રાહતના સમાચાર સામે આવી રહ્યા છે. આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં કાચા તેલની કિંમતોમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો જોવા મળી રહ્યો છે, જેના કારણે દેશમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવમાં ઘટાડાની સંભાવનાઓ મજબૂત બની છે. છેલ્લા કેટલાક અઠવાડિયાઓ દરમિયાન પશ્ચિમ એશિયામાં વધેલા ભૂરાજકીય તણાવના કારણે ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં ઉછાળો જોવા મળ્યો હતો, પરંતુ હવે બજારનું ચિત્ર ઝડપથી બદલાઈ રહ્યું છે.
વૈશ્વિક બજારમાં બ્રેન્ટ ક્રૂડ અને અમેરિકન વેસ્ટ ટેક્સાસ ઇન્ટરમીડિયેટ (WTI) બંનેના ભાવમાં સતત નરમાઈ જોવા મળી રહી છે. નિષ્ણાતોના જણાવ્યા અનુસાર બજારમાં પુરવઠો વધતા અને ભૂરાજકીય જોખમો ઘટતા કિંમતો પર દબાણ વધ્યું છે. આ સ્થિતિ ભારત જેવા મોટા તેલ આયાતકાર દેશો માટે સકારાત્મક માનવામાં આવી રહી છે.
બ્રેન્ટ ક્રૂડ 70 ડોલરની નજીક, બજારમાં નરમાઈ
આજના કારોબાર દરમિયાન બ્રેન્ટ ક્રૂડના ભાવ એક સમયે 70 ડોલર પ્રતિ બેરલની નીચે સરકી ગયા હતા. ત્યારબાદ તેમાં થોડી સુધારણા જોવા મળી હોવા છતાં બજાર હજુ દબાણ હેઠળ છે. બીજી તરફ અમેરિકન ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ પણ 70 ડોલર પ્રતિ બેરલની આસપાસ ટ્રેડ થઈ રહ્યા છે.
મહત્વની વાત એ છે કે પશ્ચિમ એશિયામાં તણાવ વધ્યા બાદ ક્રૂડ ઓઈલમાં જે તેજી જોવા મળી હતી, તે હવે લગભગ સંપૂર્ણપણે સમાપ્ત થઈ ગઈ છે. બજારના ખેલાડીઓનું માનવું છે કે સપ્લાય અંગેની ચિંતાઓ ઘટતાં અને નવી સપ્લાય ઉપલબ્ધ થતાં રોકાણકારોનું વલણ પણ બદલાયું છે.
ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં ઘટાડો સામાન્ય રીતે ભારત માટે ફાયદાકારક રહે છે, કારણ કે દેશ પોતાની જરૂરિયાતનો મોટો હિસ્સો આયાત દ્વારા પૂરો કરે છે. આયાત ખર્ચ ઘટે તો તેલ માર્કેટિંગ કંપનીઓને પણ રાહત મળે છે અને લાંબા ગાળે તેનો લાભ ગ્રાહકો સુધી પહોંચી શકે છે.
આ પણ વાંચો: આક્રમક બન્યું ચોમાસું! : 14 રાજ્યોમાં ભારે વરસાદની ચેતવણી, 50 કિમીની ઝડપે ફૂંકાશે પવન!
ઈરાનની એન્ટ્રીથી વધ્યો વૈશ્વિક પુરવઠો
બજારમાં હાલના ઘટાડા પાછળનું સૌથી મહત્વપૂર્ણ કારણ ઈરાનની વૈશ્વિક ઓઈલ માર્કેટમાં વધતી હાજરી માનવામાં આવે છે. ઈરાન વિશ્વના સૌથી મોટા કાચા તેલ ઉત્પાદકોમાંનો એક દેશ છે અને તેના પાસે વિશાળ પ્રમાણમાં તેલના ભંડાર છે. બજારમાં ઈરાન તરફથી વધતા પુરવઠાની સંભાવનાઓએ રોકાણકારોની ચિંતાઓ ઘટાડવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવી છે.
આ ઉપરાંત, હોર્મુઝની ખાડી વિસ્તારમાં પરિસ્થિતિ અગાઉની સરખામણીએ વધુ સ્થિર બની રહી હોવાનું માનવામાં આવે છે. હોર્મુઝની ખાડી વૈશ્વિક ઊર્જા વેપાર માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ માર્ગ ગણાય છે. વિશ્વના મોટા ભાગનું તેલ આ જ માર્ગ મારફતે વિવિધ દેશોમાં પહોંચે છે. અહીં તણાવ વધે ત્યારે બજારમાં કિંમતો ઝડપથી વધી જાય છે, જ્યારે સ્થિરતા પાછી ફરતાં ભાવમાં ઘટાડો જોવા મળે છે.
ખરીદદારો માટે અનુકૂળ બન્યું વૈશ્વિક બજાર
હાલ વૈશ્વિક બજારમાં ક્રૂડ ઓઈલની ઉપલબ્ધતા અપેક્ષા કરતાં વધુ જોવા મળી રહી છે. મધ્ય પૂર્વ, પશ્ચિમ આફ્રિકા તેમજ અન્ય ઉત્પાદક દેશો તરફથી સતત નવા કરારો અને સપ્લાય ઓફરો બજારમાં આવી રહી છે. તેના કારણે ખરીદદારો પાસે વધુ વિકલ્પો ઉપલબ્ધ બન્યા છે.
રિફાઇનરીઓ અને ઊર્જા કંપનીઓ હવે વિવિધ સ્ત્રોતોમાંથી સસ્તા દરે ક્રૂડ ખરીદી શકી રહી છે. આ સ્થિતિને કારણે બજારમાં સ્પર્ધા વધી રહી છે અને કિંમતો પર વધુ દબાણ સર્જાઈ રહ્યું છે. જો આગામી સપ્તાહોમાં પણ સપ્લાયનું સ્તર ઊંચું રહે તો ક્રૂડના ભાવમાં વધુ ઘટાડો થવાની શક્યતા નિષ્ણાતો વ્યક્ત કરી રહ્યા છે. વિશ્વભરમાં આર્થિક વૃદ્ધિની ગતિ અંગેની ચિંતાઓ પણ તેલની માંગ પર અસર કરી રહી છે. માંગમાં અપેક્ષિત વધારો ન થતાં અને પુરવઠો વધતાં બજાર સંતુલન ખરીદદારોના પક્ષમાં ઝૂકી રહ્યું છે.
આ પણ વાંચો: ભારત-અમેરિકા ટ્રેડ ડીલ કેમ અટવાઈ? : એક વર્ષ બાદ પણ સહમતિ નહીં, અમેરિકન સેનેટરના નિવેદનથી ખુલ્યા કારણો
ભારતમાં પેટ્રોલ-ડીઝલ સસ્તું થશે?
ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં ઘટાડો થતાં સામાન્ય રીતે પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવ ઘટાડવાની શક્યતાઓ ઊભી થાય છે. જોકે ભારતમાં ઇંધણના ભાવ માત્ર કાચા તેલના દર પર આધારિત નથી. તેમાં રિફાઇનિંગ ખર્ચ, પરિવહન ખર્ચ, કેન્દ્ર અને રાજ્ય સરકારોના કર તથા અન્ય પરિબળો પણ મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.
તેમ છતાં જો આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડના ભાવ લાંબા સમય સુધી નીચા સ્તરે રહે તો તેલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ પરનો ખર્ચ ઘટી શકે છે. આવી સ્થિતિમાં ગ્રાહકોને પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવમાં રાહત મળવાની સંભાવના વધી જાય છે. હાલમાં બજારના નિષ્ણાતો પણ આ જ દિશામાં સંકેત આપી રહ્યા છે.
ભારત વિશ્વના સૌથી મોટા ક્રૂડ ઓઈલ આયાતકાર દેશોમાંનો એક હોવાથી વૈશ્વિક બજારમાં થતો દરેક મોટો ફેરફાર સીધી કે આડકતરી રીતે દેશના અર્થતંત્ર અને સામાન્ય નાગરિકો પર અસર કરે છે. તેથી આગામી દિવસોમાં ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ અને સરકાર તથા તેલ કંપનીઓના નિર્ણય પર સૌની નજર રહેશે. જો વૈશ્વિક બજારમાં સપ્લાય મજબૂત રહે અને કિંમતોમાં ઘટાડાનો ટ્રેન્ડ ચાલુ રહે, તો આવનારા સમયમાં ભારતીય ગ્રાહકોને પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવમાં રાહત મળવાની શક્યતા વધુ મજબૂત બની શકે છે.
