આજના સમયમાં પર્સનલ લોન ઘણી વખત આર્થિક જરૂરિયાત સમયે સૌથી ઝડપી વિકલ્પ તરીકે જોવામાં આવે છે. મેડિકલ ઇમરજન્સી હોય, લગ્નનો ખર્ચ હોય, ઘરનું રિનોવેશન કરવાનું હોય કે કોઈ અન્ય વ્યક્તિગત જરૂરિયાત, પર્સનલ લોન લોકોને તરત નાણાંકીય મદદ પૂરી પાડે છે. ઘણી બેંકો અને ફાઇનાન્સ કંપનીઓ થોડા કલાકોમાં લોન મંજૂર કરવાની જાહેરાતો કરે છે, જેના કારણે ઘણા લોકો એવું માની લે છે કે પર્સનલ લોન માટે ખાસ દસ્તાવેજોની જરૂર પડતી નથી. જોકે વાસ્તવિકતા એ છે કે લોન મંજૂર કરવાની પ્રક્રિયા ઝડપી હોઈ શકે છે, પરંતુ યોગ્ય દસ્તાવેજો વગર અરજી કરવામાં આવે તો મંજૂરીમાં વિલંબ અથવા અરજી રિજેક્ટ થવાની શક્યતા વધી જાય છે. તેથી પર્સનલ લોન માટે અરજી કરતા પહેલાં કેટલાક મહત્વપૂર્ણ દસ્તાવેજો તૈયાર રાખવા અત્યંત જરૂરી બની જાય છે.
ઓળખ અને સરનામાના પુરાવા વગર લોન પ્રક્રિયા આગળ વધતી નથી
કોઈપણ બેંક અથવા નાણાકીય સંસ્થા સૌથી પહેલાં અરજદારની ઓળખ અને રહેઠાણની વિગતો ચકાસે છે. આ પ્રક્રિયાનો મુખ્ય હેતુ એ ખાતરી કરવાનો હોય છે કે લોન માટે અરજી કરનાર વ્યક્તિની ઓળખ સાચી છે અને તે આપેલા સરનામે રહે છે. સામાન્ય રીતે આધાર કાર્ડ, PAN કાર્ડ, પાસપોર્ટ, મતદાર ઓળખપત્ર અથવા ડ્રાઇવિંગ લાઇસન્સ જેવા દસ્તાવેજો ઓળખના પુરાવા તરીકે સ્વીકારવામાં આવે છે.
ખાસ કરીને PAN કાર્ડ પર્સનલ લોન પ્રક્રિયામાં સૌથી મહત્વપૂર્ણ દસ્તાવેજોમાંથી એક માનવામાં આવે છે. તેના આધારે બેંક અરજદારનો ક્રેડિટ ઇતિહાસ ચકાસે છે અને અગાઉ લીધેલી લોન અથવા ક્રેડિટ કાર્ડની ચુકવણી સમયસર કરવામાં આવી છે કે નહીં તે જાણે છે. બીજી તરફ સરનામાના પુરાવા તરીકે આધાર કાર્ડ ઉપરાંત વીજળી બિલ, પાણી બિલ, પાસપોર્ટ અથવા રેન્ટ એગ્રીમેન્ટ પણ માંગવામાં આવી શકે છે.
જો અરજદારે તાજેતરમાં રહેઠાણ બદલ્યું હોય તો લોન અરજી કરતા પહેલાં તમામ દસ્તાવેજોમાં નવું સરનામું અપડેટ કરવું વધુ યોગ્ય માનવામાં આવે છે. ઘણી વખત જૂના અને નવા સરનામામાં તફાવત હોવાથી પણ લોન પ્રક્રિયામાં વિલંબ થઈ શકે છે.
આવક સંબંધિત દસ્તાવેજો સૌથી મહત્વપૂર્ણ
પર્સનલ લોન મંજૂર કરતી વખતે બેંક માટે સૌથી મહત્વનો મુદ્દો અરજદારની આવક હોય છે. કારણ કે બેંકને ખાતરી કરવી હોય છે કે લોન લેનાર વ્યક્તિ સમયસર EMI ચૂકવી શકશે કે નહીં. જો અરજદાર નોકરી કરતો હોય તો સામાન્ય રીતે છેલ્લા કેટલાક મહિનાની સેલરી સ્લિપ, બેંક સ્ટેટમેન્ટ અને કેટલીક વખત Form 16 પણ માંગવામાં આવે છે.
બેંક માત્ર પગારની રકમ જ નથી જોતી પરંતુ આવક નિયમિત રીતે ખાતામાં જમા થાય છે કે નહીં તે પણ તપાસે છે. નિયમિત આવક ધરાવતા અરજદારોને સામાન્ય રીતે વધુ વિશ્વસનીય માનવામાં આવે છે. જો આવકમાં સતત વધઘટ થતી હોય તો બેંક વધુ તપાસ કરી શકે છે અથવા વધારાના દસ્તાવેજોની માંગણી કરી શકે છે.
આવક સંબંધિત દસ્તાવેજો જેટલા સ્પષ્ટ અને અપડેટેડ હશે તેટલી લોન મંજૂરીની પ્રક્રિયા સરળ બની શકે છે. તેથી અરજી પહેલાં તમામ દસ્તાવેજોની ચકાસણી કરી લેવી ફાયદાકારક રહે છે.
Self-Employed લોકો માટે અલગ માપદંડ
જે લોકો પોતાનો વ્યવસાય કરે છે અથવા સ્વરોજગાર ધરાવે છે તેમના માટે લોન પ્રક્રિયા થોડું અલગ સ્વરૂપ ધરાવે છે. આવા અરજદારો પાસે સેલરી સ્લિપ ઉપલબ્ધ હોતી નથી, તેથી બેંકો તેમની આવકનું મૂલ્યાંકન અન્ય દસ્તાવેજોના આધારે કરે છે.
સામાન્ય રીતે Income Tax Return (ITR), GST Return, બિઝનેસ બેંક સ્ટેટમેન્ટ અને વ્યવસાય સંબંધિત નાણાકીય રેકોર્ડની માંગ કરવામાં આવે છે. જો વ્યવસાયની આવક સ્થિર હોય અને તમામ નાણાકીય રેકોર્ડ વ્યવસ્થિત રીતે જાળવવામાં આવ્યા હોય તો પર્સનલ લોન મેળવવામાં કોઈ મોટી મુશ્કેલી આવતી નથી.
બેંકો માટે મહત્વનું એ હોય છે કે અરજદાર પોતાની આવકના વિશ્વસનીય પુરાવા રજૂ કરી શકે અને લોનની ચુકવણી કરવાની ક્ષમતા દર્શાવી શકે.
બેંક સ્ટેટમેન્ટ કેમ એટલું મહત્વનું છે?
પર્સનલ લોન માટે અરજી કરતી વખતે બેંક સ્ટેટમેન્ટ એક મહત્વપૂર્ણ દસ્તાવેજ માનવામાં આવે છે. બેંક સ્ટેટમેન્ટ અરજદારની નાણાકીય સ્થિતિનું સંપૂર્ણ ચિત્ર રજૂ કરે છે. તેમાં પગારની એન્ટ્રી, માસિક ખર્ચ, હાલની EMI, લોનની ચુકવણી અને અન્ય નાણાકીય વ્યવહારોની વિગતો સ્પષ્ટ રીતે જોવા મળે છે.
બેંક આ દસ્તાવેજના આધારે નક્કી કરે છે કે અરજદાર પોતાના નાણાંનું સંચાલન કેવી રીતે કરે છે અને નવી લોનની જવાબદારી ઉઠાવવા સક્ષમ છે કે નહીં. જો ખાતામાં નિયમિત લેવડદેવડ અને સંતુલિત નાણાકીય વર્તન જોવા મળે તો લોન મંજૂરીની શક્યતાઓ વધે છે.
સારો Credit Score લોન મંજૂરીની ચાવી
પર્સનલ લોન મંજૂર કરતી વખતે ક્રેડિટ સ્કોર અને ક્રેડિટ ઇતિહાસ પણ ખૂબ મહત્વ ધરાવે છે. જો અરજદારે અગાઉ લીધેલી લોન અથવા ક્રેડિટ કાર્ડના બિલ સમયસર ચૂકવ્યા હોય તો તેનો ક્રેડિટ સ્કોર સારો રહે છે. સારો ક્રેડિટ સ્કોર માત્ર લોન મંજૂરીની શક્યતા જ વધારતો નથી પરંતુ ઘણી વખત ઓછા વ્યાજ દરનો લાભ પણ અપાવી શકે છે.
તેથી પર્સનલ લોન માટે અરજી કરતાં પહેલાં પોતાની ક્રેડિટ રિપોર્ટ એકવાર તપાસી લેવી યોગ્ય રહે છે. જો તેમાં કોઈ ભૂલ હોય તો અગાઉથી સુધારી શકાય છે અને ભવિષ્યમાં લોન મંજૂરી સંબંધિત સમસ્યાઓ ટાળી શકાય છે.
યોગ્ય તૈયારીથી ઝડપથી મળી શકે છે લોન
પર્સનલ લોન ઘણી વખત એવી પરિસ્થિતિમાં લેવામાં આવે છે જ્યારે તાત્કાલિક નાણાંની જરૂર હોય. આવા સમયે જો જરૂરી દસ્તાવેજો પહેલેથી જ તૈયાર રાખવામાં આવ્યા હોય તો અરજીથી લઈને મંજૂરી સુધીની પ્રક્રિયા ઘણી ઝડપથી પૂર્ણ થઈ શકે છે. PAN Card, Aadhaar Card, Salary Slip, Bank Statement અને Income Proof જેવા દસ્તાવેજો સમયસર તૈયાર રાખવાથી માત્ર સમયની બચત જ થતી નથી પરંતુ લોન રિજેક્ટ થવાની શક્યતાઓ પણ ઘટી જાય છે.
આર્થિક આયોજનની દૃષ્ટિએ પણ લોન માટે અરજી કરતાં પહેલાં દસ્તાવેજોની સંપૂર્ણ તૈયારી રાખવી વધુ સમજદારીભર્યો નિર્ણય ગણાય છે. યોગ્ય દસ્તાવેજો અને સારા નાણાકીય રેકોર્ડ સાથે પર્સનલ લોન મેળવવાની પ્રક્રિયા ઘણી સરળ અને ઝડપી બની શકે છે.
