વિદેશ પ્રવાસ, અભ્યાસ, નોકરી અથવા બિઝનેસ માટે પાસપોર્ટ બનાવડાવવાની યોજના ધરાવતા લાખો ભારતીયો માટે મહત્વના સમાચાર છે. વિદેશ મંત્રાલયે પાસપોર્ટ અને તેની સાથે જોડાયેલી વિવિધ સેવાઓની ફીમાં વધારો જાહેર કર્યો છે. નવી ફી 1 જુલાઈ 2026થી અમલમાં આવશે. એટલે કે હવે નવો પાસપોર્ટ બનાવડાવવો હોય, જૂનો રિન્યૂ કરાવવો હોય કે ખોવાયેલા પાસપોર્ટના સ્થાને નવો મેળવવો હોય, દરેક કેટેગરીમાં વધુ રૂપિયા ચૂકવવા પડશે. સરકારે ફી વધારાની જાહેરાત તો કરી છે, પરંતુ પાસપોર્ટની માન્યતા અવધિમાં કોઈ ફેરફાર કરવામાં આવ્યો નથી.
મુખ્ય મુદ્દાઓ
1 જુલાઈ 2026થી પાસપોર્ટની નવી ફી લાગુ થશે
સામાન્ય, Tatkal અને ડુપ્લિકેટ પાસપોર્ટ તમામ મોંઘા બનશે
બાળકો અને વરિષ્ઠ નાગરિકોને કેટલીક કેટેગરીમાં રાહત મળશે
પાસપોર્ટ ફીમાં થયેલો વધારો સીધી રીતે સામાન્ય અરજદારોના ખિસ્સા પર અસર કરશે. અત્યાર સુધી 36 પેજના સામાન્ય પાસપોર્ટ માટે ₹1,500 ફી લેવામાં આવતી હતી, જે હવે વધીને ₹2,500 થઈ જશે. એટલે કે અરજદારોને સીધા ₹1,000 વધુ ચૂકવવા પડશે. બીજી તરફ 60 પેજના પાસપોર્ટ માટે હાલની ₹2,000 ફી વધારીને ₹3,500 કરવામાં આવી છે. વિદેશ પ્રવાસ અથવા આંતરરાષ્ટ્રીય બિઝનેસ માટે વારંવાર મુસાફરી કરતા લોકો સામાન્ય રીતે 60 પેજનો પાસપોર્ટ પસંદ કરતા હોય છે, જેથી તેમના માટે ખર્ચમાં વધુ વધારો જોવા મળશે.
ફી વધારાની સૌથી વધુ અસર એવા લોકો પર પડશે જેમનો પાસપોર્ટ ખોવાઈ ગયો હોય અથવા ખરાબ થઈ ગયો હોય. અત્યાર સુધી 36 પેજના ડુપ્લિકેટ અથવા રિ-ઇશ્યૂ પાસપોર્ટ માટે ₹3,000 ફી લાગતી હતી, જે હવે વધીને ₹5,000 થઈ ગઈ છે. જ્યારે 60 પેજના પાસપોર્ટ માટે આ રકમ ₹3,500થી વધીને ₹6,000 કરવામાં આવી છે. આથી પાસપોર્ટની સુરક્ષા અને સંભાળ હવે વધુ મહત્વપૂર્ણ બની જશે.
જે લોકો ઇમરજન્સી પરિસ્થિતિમાં Tatkal સેવાનો ઉપયોગ કરે છે તેમના માટે પણ ખર્ચ વધી ગયો છે. નવી વ્યવસ્થા મુજબ 36 પેજના Tatkal પાસપોર્ટ માટે કુલ ફી ₹5,000 થશે, જ્યારે 60 પેજના Tatkal પાસપોર્ટ માટે ₹6,000 ચૂકવવા પડશે. અત્યાર સુધી આ ફી અનુક્રમે ₹3,500 અને ₹4,000 હતી. વિદેશી નોકરી, અભ્યાસ અથવા તાત્કાલિક પ્રવાસ માટે અરજી કરતા લોકો પર તેની સીધી અસર પડશે.
બાળકોના પાસપોર્ટ માટે પણ નવા દર જાહેર કરવામાં આવ્યા છે. 18 વર્ષથી ઓછી ઉંમરના બાળકો માટે 36 પેજના પાસપોર્ટની ફી ₹1,000માંથી વધારીને ₹1,750 કરવામાં આવી છે. જો બાળકનો પાસપોર્ટ ખોવાઈ જાય અથવા નુકસાન પામે તો તેના સ્થાને નવો પાસપોર્ટ મેળવવા માટે હવે ₹4,250 સુધીનો ખર્ચ થઈ શકે છે, જે અગાઉ ₹2,000 હતો.
પાસપોર્ટ સિવાયની અન્ય મહત્વપૂર્ણ સેવાઓ પણ હવે મોંઘી બનશે. Police Clearance Certificate (PCC), Surrender Certificate અને Global Entry Program જેવી સેવાઓ માટેની ફી ₹500માંથી વધારીને ₹750 કરવામાં આવી છે. ખાસ કરીને વિદેશી નોકરી, સ્ટડી વિઝા અથવા ઇમિગ્રેશન પ્રક્રિયામાં PCC જરૂરી હોય છે, તેથી મોટી સંખ્યામાં અરજદારોને તેની અસર અનુભવાશે.
જો કે સરકારે કેટલાક લોકોને રાહત પણ આપી છે. 8 વર્ષ સુધીના બાળકો અને 60 વર્ષથી વધુ ઉંમરના વરિષ્ઠ નાગરિકોને નવા પાસપોર્ટની ફીમાં 10 ટકા ડિસ્કાઉન્ટ મળશે. જોકે આ લાભ માત્ર નવા પાસપોર્ટ માટે જ લાગુ પડશે. રિ-ઇશ્યૂ અથવા ડુપ્લિકેટ પાસપોર્ટ માટે આ છૂટ મળશે નહીં.
ફી વધવા છતાં પાસપોર્ટની વેલિડિટી યથાવત રાખવામાં આવી છે. વયસ્કો માટે પાસપોર્ટ 10 વર્ષ સુધી માન્ય રહેશે, જ્યારે બાળકો માટે તે 5 વર્ષ અથવા 18 વર્ષની ઉંમર પૂર્ણ થાય ત્યાં સુધી માન્ય રહેશે. વિદેશમાં રહેતા ભારતીયો માટે ડોલરમાં વસૂલાતી પાસપોર્ટ ફીમાં પણ સમાન પ્રમાણમાં વધારો કરવામાં આવ્યો હોવાનું જણાવવામાં આવ્યું છે.
