નવી દિલ્હી: સંસદના આગામી ચોમાસુ સત્રને લઈને દેશની રાજનીતિમાં ભારે ચર્ચા શરૂ થઈ છે. જુલાઈના ત્રીજા સપ્તાહથી શરૂ થનારા આ સત્રમાં કેન્દ્રની એનડીએ સરકાર કેટલાક મહત્વપૂર્ણ અને વ્યાપક અસર ધરાવતા બંધારણીય સુધારા સંબંધિત વિધેયકો રજૂ કરી શકે તેવી અટકળો રાજકીય વર્તુળોમાં ચાલી રહી છે. ખાસ કરીને પરિસીમન (Delimitation) વિધેયક, મહિલા અનામત સંબંધિત જોગવાઈઓ અને ‘વન નેશન, વન ઇલેક્શન’ જેવા મુદ્દાઓ ફરી કેન્દ્રસ્થાને આવ્યા છે.
જોકે આ અંગે સરકાર તરફથી હજુ સુધી કોઈ સત્તાવાર જાહેરાત કરવામાં આવી નથી, પરંતુ વિવિધ રાજકીય ઘટનાઓ અને સંસદીય ગણિતને આધારે સંભવિત રાજકીય સમીકરણોની ચર્ચા તેજ બની છે. રાજકીય વિશ્લેષકોના મતે આગામી સત્ર માત્ર કાયદાકીય દૃષ્ટિએ જ નહીં પરંતુ દેશના રાજકીય ભવિષ્ય માટે પણ નિર્ણાયક બની શકે છે.
પરિસીમન વિધેયક ફરી ચર્ચાના કેન્દ્રમાં
પરિસીમન એટલે વસ્તી અને અન્ય માપદંડોના આધારે લોકસભા અને વિધાનસભાની બેઠકોની સીમાઓ તથા સંખ્યાનું પુનઃનિર્ધારણ. વર્ષ 2011ની વસ્તી ગણતરીના આધારે લોકસભા અને વિધાનસભા બેઠકોના પુનર્ગઠન માટેનો પ્રસ્તાવિત બંધારણીય સુધારો અગાઉ પણ ચર્ચામાં આવ્યો હતો.
આ પ્રકારના બંધારણીય સુધારા માટે સંસદમાં વિશેષ બહુમતી જરૂરી હોય છે. એટલે કે હાજર અને મતદાન કરનારા સભ્યોમાંથી બે-તૃતીયાંશ સભ્યોનું સમર્થન મેળવવું પડે છે. રાજકીય નિરીક્ષકો માને છે કે આ કારણસર જ આવા વિધેયકોને પસાર કરાવવું સરળ નથી. પરિસીમનનો મુદ્દો ઘણા રાજ્યો માટે રાજકીય રીતે સંવેદનશીલ માનવામાં આવે છે, કારણ કે તેની અસર લોકસભાની બેઠકોના વિતરણ અને રાજ્યોના રાજકીય પ્રતિનિધિત્વ પર પડી શકે છે.
આ પણ વાંચો: ભારતમાં ચોમાસાની ધમાકેદાર એન્ટ્રી : છતાં કેમ અગનભટ્ટીની જેમ શેકાઈ રહ્યું છે ઉત્તર ભારત?
મહિલા અનામતના અમલ અંગે પણ ચર્ચા
મહિલાઓને લોકસભા અને વિધાનસભાઓમાં 33 ટકા અનામત આપવાનો મુદ્દો લાંબા સમયથી ચર્ચામાં રહ્યો છે. મહિલા અનામત કાયદો પસાર થયા બાદ પણ તેના અમલ માટે પરિસીમન પ્રક્રિયા મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે.
રાજકીય વિશ્લેષકોનું માનવું છે કે જો પરિસીમન સંબંધિત પ્રક્રિયા આગળ વધશે તો મહિલા અનામતના અમલીકરણનો માર્ગ પણ વધુ સ્પષ્ટ બની શકે છે. જોકે આ અંગે અંતિમ નિર્ણય સંસદીય પ્રક્રિયા અને રાજકીય સહમતી પર આધારિત રહેશે.
આ પણ વાંચો: BIG BREAKING: રાજ્યસભા ચૂંટણી પહેલા કોંગ્રેસને ઝટકો : મધ્યપ્રદેશથી મીનાક્ષી નટરાજનનું ફોર્મ રદ
'વન નેશન, વન ઈલેક્શન' પર ફરી ચર્ચા
દેશભરમાં લોકસભા અને તમામ વિધાનસભાની ચૂંટણીઓ એકસાથે યોજવાની વિચારધારા 'વન નેશન, વન ઇલેક્શન' તરીકે જાણીતી છે. કેન્દ્ર સરકાર અગાઉ પણ આ વિચારને લઈને હકારાત્મક અભિગમ વ્યક્ત કરી ચૂકી છે.
આ પ્રસ્તાવના સમર્થકોનું માનવું છે કે એકસાથે ચૂંટણીઓ યોજવાથી ખર્ચમાં ઘટાડો થશે અને શાસન પ્રક્રિયામાં સતત વિક્ષેપ પણ ઓછો થશે. બીજી તરફ વિરોધ પક્ષો અને કેટલાક રાજકીય પક્ષો આ પ્રસ્તાવ અંગે વિવિધ શંકાઓ વ્યક્ત કરતા રહ્યા છે. આ મુદ્દે કોઈપણ કાયદાકીય ફેરફાર માટે પણ વ્યાપક રાજકીય સહમતી અને જરૂરી બંધારણીય સુધારાઓ જરૂરી બનશે.
રાજકીય સમીકરણો પર નજર
તાજેતરના સમયમાં દેશના કેટલાક પ્રાદેશિક રાજકીય પક્ષોમાં જોવા મળેલા આંતરિક મતભેદો અને બદલાતા રાજકીય સમીકરણોને કારણે સંસદમાં બહુમતીના ગણિત અંગે ચર્ચા વધી છે. કેટલાક રાજકીય અહેવાલોમાં અલગ-અલગ પક્ષોના સંભવિત સમર્થન અથવા મુદ્દા આધારિત સહકારની શક્યતાઓ વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે.
જોકે આવા તમામ દાવાઓ અને રાજકીય ગણિત અંગે સત્તાવાર રીતે કોઈ અંતિમ સ્થિતિ સ્પષ્ટ થઈ નથી. સંસદમાં કોઈપણ મહત્વપૂર્ણ બંધારણીય સુધારો પસાર કરવા માટે જરૂરી સંખ્યાબળ અને રાજકીય સહમતી સૌથી મોટો પડકાર રહેશે.
ચોમાસુ સત્ર કેમ રહેશે મહત્વપૂર્ણ?
આગામી ચોમાસુ સત્રમાં સરકારના એજન્ડા પર અનેક મહત્વપૂર્ણ મુદ્દાઓ હોવાની શક્યતા વ્યક્ત થઈ રહી છે. પરિસીમન, મહિલા અનામત અને ‘વન નેશન, વન ઇલેક્શન’ જેવા મુદ્દાઓ દેશની રાજકીય વ્યવસ્થા પર લાંબા ગાળાની અસર કરી શકે છે.
જો સરકાર આવા વિધેયકો રજૂ કરે છે તો સંસદમાં જોરદાર ચર્ચા અને રાજકીય ટકરાવ જોવા મળી શકે છે. બીજી તરફ, જો પૂરતી બહુમતી અને સહમતીનો અભાવ રહેશે તો આ મુદ્દાઓ ફરી ભવિષ્ય માટે મુલતવી રહી શકે છે.
હાલ તમામ રાજકીય પક્ષો અને રાજકીય વિશ્લેષકોની નજર સંસદના ચોમાસુ સત્ર પર કેન્દ્રિત છે. આગામી અઠવાડિયાઓમાં સરકારનો અંતિમ એજન્ડા અને સંસદીય વ્યૂહરચના સ્પષ્ટ થતાં સમગ્ર ચિત્ર વધુ સ્પષ્ટ બનશે.
