ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે તાજેતરના તણાવ બાદ ભારતે સીમાવર્તી રાજ્યોમાં સુરક્ષા વ્યવસ્થાને મજબૂત કરવા માટે મોટું પગલું ભર્યું છે. ગૃહ મંત્રાલયના નિર્દેશ પર પાકિસ્તાનને અડીને આવેલા પાંચ રાજ્યો—જમ્મુ અને કાશ્મીર, પંજાબ, રાજસ્થાન, ગુજરાત, હરિયાણા—અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ ચંડીગઢમાં 'ઓપરેશન શીલ્ડ' હેઠળ એક વિશાળ મૉક ડ્રીલનું આયોજન કરવામાં આવ્યું છે. આ ડ્રીલની જાહેરાતથી પાકિસ્તાનમાં ભયનો માહોલ જોવા મળી રહ્યો છે, કારણ કે તાજેતરના ઓપરેશન સિંદૂર દરમિયાન ભારતીય સેનાએ પાકિસ્તાનના 11 મોટા એરબેઝ પર હુમલો કરીને આતંકવાદી ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરને નેસ્તનાબૂદ કરી દીધું હતું.
ઓપરેશન શીલ્ડ: મૉક ડ્રિલનું આયોજન
આ મૉક ડ્રીલનું આયોજન ગૃહ મંત્રાલયના નિર્દેશ હેઠળ કરવામાં આવ્યું છે, જેનો મુખ્ય ઉદ્દેશ સીમાવર્તી વિસ્તારોમાં નાગરિક સુરક્ષા અને સેનાની તૈયારીઓને પારખવાનો છે. આ ડ્રીલ શરૂઆતમાં 29 મે, 2025ના રોજ યોજાવાની હતી, પરંતુ વહીવટી કારણોસર તેને મુલતવી રાખવામાં આવી હતી. હવે 31 મેના રોજ આ ડ્રીલ સાંજે 5 વાગ્યાથી શરૂ થશે, જેમાં સીમા સુરક્ષા દળો, સ્થાનિક પોલીસ અને વહીવટી તંત્ર સહિતની ટીમો સામેલ થશે. આ ડ્રીલ દરમિયાન એવી પરિસ્થિતિઓનું અનુકરણ કરવામાં આવશે જેમાં પાકિસ્તાન તરફથી સંભવિત હુમલો અથવા ઘૂસણખોરીનો સામનો કરવો પડે.
આ ડ્રીલમાં જમ્મુ અને કાશ્મીરના પૂંછ અને રાજૌરી જેવા સંવેદનશીલ વિસ્તારો, ગુજરાતના કચ્છ અને ભુજના સીમાવર્તી ગામડાઓ, રાજસ્થાનના બાડમેર અને જેસલમેર, પંજાબના અમૃતસર અને ફિરોઝપુર, હરિયાણાના સીમાવર્તી જિલ્લાઓ અને ચંડીગઢના નજીકના વિસ્તારોને આવરી લેવામાં આવશે. આ ડ્રીલ દરમિયાન એર સાયરન, બ્લેકઆઉટ અને ડ્રોન હુમલાની પરિસ્થિતિઓનું અનુકરણ કરવામાં આવશે, જેથી સેના અને નાગરિકો બંને આવી પરિસ્થિતિઓમાં કેવી રીતે પ્રતિક્રિયા આપે છે તેનું મૂલ્યાંકન થઈ શકે.
પાકિસ્તાનમાં ભયનો માહોલ
આ ડ્રીલની જાહેરાતથી પાકિસ્તાનમાં ભયનો માહોલ સર્જાયો છે. તાજેતરમાં ઓપરેશન સિંદૂર દરમિયાન ભારતીય વાયુસેનાએ 7 મે, 2025ના રોજ પાકિસ્તાનના 13 માંથી 11 મોટા એરબેઝ પર હુમલો કરીને આતંકવાદી ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરને નષ્ટ કરી દીધું હતું. આ હુમલામાં પાકિસ્તાનને ભારે નુકસાન થયું હતું, જેમાં 160 લોકોના મોત થયા હતા, જેમાંથી ઘણા આતંકવાદી મસૂદ અઝહરના સંબંધીઓ હોવાનું જાણવા મળ્યું હતું. આ ઘટના બાદ પાકિસ્તાને બે વખત સીઝફાયર માટે વિનંતી કરી હતી, જે 12 મે, 2025ના રોજ સ્વીકારવામાં આવી હતી. જોકે, સીઝફાયર બાદ પણ પાકિસ્તાને અખનૂર સેક્ટરમાં ફાયરિંગ અને ડ્રોન પ્રવૃત્તિઓ દ્વારા સીઝફાયરનું ઉલ્લંઘન કર્યું હતું, જેના જવાબમાં ભારતે કડક ચેતવણી આપી હતી.

આ મૉક ડ્રીલની જાહેરાતથી પાકિસ્તાનમાં ફરી એકવાર ચિંતા વધી છે. પાકિસ્તાની મીડિયા અને રાજકીય વિશ્લેષકોનું માનવું છે કે ભારત આ ડ્રીલ દ્વારા પોતાની સૈન્ય તૈયારીઓને પારખવાની સાથે સાથે પાકિસ્તાન પર માનસિક દબાણ પણ બનાવવા માંગે છે. X પરના કેટલાક પોસ્ટ્સમાં એવું પણ કહેવામાં આવી રહ્યું છે કે આ ડ્રીલથી પાકિસ્તાનમાં ફરીથી ભયનો માહોલ સર્જાશે અને તેમને "ત્રણ રાત સુધી ઊંઘ નહીં આવે."
ઓપરેશન સિંદૂરની પૃષ્ઠભૂમિ
આ મૉક ડ્રીલનું આયોજન ઓપરેશન સિંદૂરની પૃષ્ઠભૂમિમાં ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે. ઓપરેશન સિંદૂર 7 મે, 2025ના રોજ શરૂ થયું હતું, જે 22 એપ્રિલ, 2025ના રોજ જમ્મુ અને કાશ્મીરના પહલગામમાં થયેલા આતંકી હુમલાના જવાબમાં લોન્ચ કરવામાં આવ્યું હતું. આ હુમલામાં 26 નિર્દોષ નાગરિકોના મોત થયા હતા, જે પાકિસ્તાન પ્રાયોજિત આતંકવાદીઓ દ્વારા કરવામાં આવ્યો હતો. ભારતે આ હુમલાના જવાબમાં ઓપરેશન સિંદૂર હેઠળ પાકિસ્તાન અને પાકિસ્તાન અધિકૃત કાશ્મીર (PoK) માં 9 આતંકવાદી ઠેકાણાઓને નષ્ટ કરી દીધા હતા. આ ઓપરેશન દરમિયાન ભારતીય વાયુસેનાએ બ્રહ્મોસ અને સ્કેલ્પ મિસાઇલોનો ઉપયોગ કરીને પાકિસ્તાનની હવાઈ સુરક્ષા વ્યવસ્થાને નિષ્ફળ કરી દીધી હતી.
ઓપરેશન સિંદૂર બાદ ભારતે પાકિસ્તાનને સ્પષ્ટ ચેતવણી આપી હતી કે ભવિષ્યમાં કોઈ પણ આતંકી હુમલો યુદ્ધની કાર્યવાહી ગણાશે. આ ઉપરાંત, ભારતે આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદાયને પણ પાકિસ્તાનને આતંકવાદનું કેન્દ્ર ગણાવીને તેની નીતિઓની ટીકા કરી હતી. યુરોપિયન થિંક ટેન્કના એક રિપોર્ટમાં પણ ભારતની રણનીતિક અને તકનીકી શ્રેષ્ઠતાની પ્રશંસા કરવામાં આવી હતી, જેમાં ભારતની સ્વદેશી રક્ષા પ્રણાલીઓની મહત્વની ભૂમિકા દર્શાવવામાં આવી હતી.
સીમા પર સ્થિતિ
ઓપરેશન સિંદૂર બાદ સીઝફાયર થયા પછી પણ સીમા પર તણાવ યથાવત છે. પાકિસ્તાને સીઝફાયરનું ઉલ્લંઘન કરીને જમ્મુ અને કાશ્મીરના અખનૂર સેક્ટરમાં ફાયરિંગ કર્યું હતું અને ડ્રોન પ્રવૃત્તિઓ પણ જોવા મળી હતી. આ ઉપરાંત, રાજૌરી જિલ્લામાં સ્થાનિક લોકોને સીમા પર થયેલા હુમલાઓનો સૌથી વધુ ભોગ બનવું પડ્યું હતું. જમ્મુ અને કાશ્મીરના મુખ્યમંત્રી ઓમર અબ્દુલ્લાએ સીમાવર્તી વિસ્તારોમાં બંકર સુવિધાઓની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો છે, જેથી સ્થાનિક લોકોને સુરક્ષિત રાખી શકાય.
આ ઉપરાંત, ભારતે તાજેતરમાં પાકિસ્તાનના એક રાજદૂતને દેશમાંથી હાંકી કાઢ્યો હતો અને તેને 24 કલાકમાં દેશ છોડવાનો આદેશ આપ્યો હતો. પંજાબ, હરિયાણા અને ઉત્તર પ્રદેશમાં આઠ લોકોની ધરપકડ પણ કરવામાં આવી હતી, જેઓ પાકિસ્તાન માટે જાસૂસી કરવાના આરોપમાં પકડાયા હતા. આ તમામ ઘટનાઓ દર્શાવે છે કે ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચેનો તણાવ હજી ઓછો થયો નથી.ભવિષ્યની રણનીતિઓપરેશન શીલ્ડ હેઠળ આ મૉક ડ્રિલ ભારતની નવી આતંકવાદ વિરોધી નીતિનો એક ભાગ છે, જેમાં ભારતે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે તે પાકિસ્તાનની કોઈપણ દુષ્ટ યોજનાઓને નિષ્ફળ કરવા માટે તૈયાર છે. વિદેશ સચિવ વિક્રમ મિસરીએ પાકિસ્તાનને સીઝફાયર ઉલ્લંઘન માટે જવાબદાર ઠેરવ્યું છે અને ભારતીય સેનાને ભવિષ્યમાં કોઈપણ ઉલ્લંઘનનો કડક જવાબ આપવા માટે સૂચના આપવામાં આવી છે. એર માર્શલ એ.કે. ભારતીએ ઓપરેશન સિંદૂરની સફળતા અંગે બ્રીફિંગમાં જણાવ્યું હતું કે ભારતે આતંકવાદી ઠેકાણાઓને નષ્ટ કરવાના પોતાના ઉદ્દેશ્યોને સફળતાપૂર્વક હાંસલ કર્યા છે.આ મૉક ડ્રીલ દ્વારા ભારત એક તરફ પોતાની સૈન્ય તૈયારીઓને મજબૂત કરી રહ્યું છે, તો બીજી તરફ પાકિસ્તાનને સ્પષ્ટ સંદેશ આપી રહ્યું છે કે તે કોઈપણ પ્રકારના આતંકવાદી હુમલાનો કડક જવાબ આપવા માટે સજ્જ છે.