Otzi the Iceman: વૈજ્ઞાનિકોએ 5,300 વર્ષ જૂની પ્રખ્યાત મમી ‘ઓત્ઝી ધ આઇસમેન’ (Ötzi the Iceman) ના શરીરમાં રહેલા સૂક્ષ્મ જીવો (માઇક્રોબાયોમ) પર અભ્યાસ કર્યો છે. રિસર્ચમાં સામે આવ્યું છે કે આમાંથી કેટલાક સૂક્ષ્મ જીવો આજે પણ જીવિત છે અને સમયની સાથે વિકસી રહ્યા છે.
કોણ છે ઓત્ઝી ધ આઇસમેન?
યુરોપના આલ્પ્સ પર્વતમાળાના વિસ્તારમાંથી વર્ષ 1991માં એક માનવ મમી મળી આવી હતી, જેને પાછળથી ‘ઓત્ઝી ધ આઇસમેન’ નામ આપવામાં આવ્યું. વૈજ્ઞાનિકોના જણાવ્યા અનુસાર, આ વ્યક્તિ આશરે 5,300 વર્ષ પહેલાં જીવતી હતી. બરફમાં સુરક્ષિત રહેવાને કારણે તેનું શરીર અસાધારણ રીતે સચવાયેલું મળી આવ્યું હતું, જેનાથી પ્રાચીન માનવ જીવનના ઘણા રહસ્યો પરથી પડદો ઊંચકાયો છે.
શું છે આ માઇક્રોબાયોમ?
માઇક્રોબાયોમ એટલે શરીરમાં રહેલા બેક્ટેરિયા, ફૂગ (ફંગસ) અને અન્ય સૂક્ષ્મ જીવોનો સમૂહ. આ જીવો પાચનક્રિયા, રોગપ્રતિકારક શક્તિ અને શરીરના અન્ય ઘણા મહત્વપૂર્ણ કાર્યોમાં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવે છે. આધુનિક તબીબી વિજ્ઞાનમાં માઇક્રોબાયોમને સ્વાસ્થ્યનો એક મહત્વનો સંકેતક (ઇન્ડિકેટર) માનવામાં આવે છે.
નવા રિસર્ચમાં શું જાણવા મળ્યું?
નવા સંશોધનમાં વૈજ્ઞાનિકોએ ઓત્ઝીના શરીર અને પાચનતંત્રમાંથી લીધેલા નમૂનાઓની તપાસ કરી. સંશોધકોને એવા સૂક્ષ્મ જીવો મળ્યા છે જે હજારો વર્ષો પછી પણ ઓળખી શકાય તેવી સ્થિતિમાં હાજર છે. કેટલાક જીવોમાં સમયની સાથે થયેલા જૈવિક ફેરફારોના સંકેતો પણ મળ્યા છે.
શા માટે ખાસ છે આ શોધ?
સામાન્ય રીતે એવું માનવામાં આવે છે કે આટલા લાંબા સમય પછી સૂક્ષ્મ જીવો સંપૂર્ણપણે નાશ પામે છે. પરંતુ આ અભ્યાસ દર્શાવે છે કે ખાસ પરિસ્થિતિઓમાં માઇક્રોબાયોમના કેટલાક ભાગો લાંબા સમય સુધી સુરક્ષિત રહી શકે છે. આનાથી વૈજ્ઞાનિકોને પ્રાચીન માનવ સ્વાસ્થ્ય અને તેમની જીવનશૈલીને સમજવાની એક નવી તક મળી છે.
ઓત્ઝી વિશે બીજું શું જાણવા મળ્યું હતું?
અગાઉના અભ્યાસો પરથી જાણવા મળ્યું હતું કે ઓત્ઝી કોઈ ખેડૂત સમુદાય સાથે જોડાયેલો હોઈ શકે છે. તેના શરીર પર ટેટૂ હતા અને તે સ્વાસ્થ્ય સંબંધિત કેટલીક સમસ્યાઓથી પણ પીડાતો હતો. તેના પેટમાંથી મળી આવેલા ખોરાકના અવશેષો દર્શાવે છે કે તે માંસ અને અનાજનું સેવન કરતો હતો.
માઇક્રોબાયોમથી મળી શકે છે નવી માહિતી
વૈજ્ઞાનિકોનું માનવું છે કે પ્રાચીન માઇક્રોબાયોમનો આ અભ્યાસ એ સમજવામાં મદદ કરશે કે હજારો વર્ષોમાં માનવ શરીરની અંદર રહેતા સૂક્ષ્મ જીવોમાં કેવા બદલાવ આવ્યા છે. આનાથી બીમારીઓ અને માનવ ઉત્ક્રાંતિ (વિકાસ) વચ્ચેના જોડાણને પણ વધુ સારી રીતે સમજી શકાશે.
