દરેક તારીખ પોતાની સાથે ઇતિહાસના અનેક મહત્વપૂર્ણ પ્રસંગો લઈને આવે છે. 4 જૂન પણ એવી જ એક તારીખ છે, જે વિશ્વ અને ભારતના ઇતિહાસમાં અનેક યાદગાર અને કેટલીક દુઃખદ ઘટનાઓ માટે જાણીતી છે. ખાસ કરીને 1989માં ચીનના બેઇજિંગ સ્થિત તિયાનમેન સ્ક્વેરમાં થયેલા વિરોધ પ્રદર્શન અને તેના હિંસક દમનને કારણે 4 જૂન વિશ્વભરમાં યાદ કરવામાં આવે છે. આ ઉપરાંત આજે ભારતીય ઉદ્યોગપતિ અનિલ અંબાણી અને હિન્દી સિનેમાની દિગ્ગજ અભિનેત્રી નૂતનનો જન્મદિવસ પણ છે.
તિયાનમેન સ્ક્વેર: 4 જૂન સાથે જોડાયેલી સૌથી ચર્ચિત ઘટના
વિશ્વ ઇતિહાસમાં 4 જૂનનો ઉલ્લેખ થાય અને તિયાનમેન સ્ક્વેરની ઘટના યાદ ન આવે એવું ભાગ્યે જ બને. વર્ષ 1989માં ચીનની રાજધાની બેઇજિંગમાં સ્થિત તિયાનમેન સ્ક્વેર ખાતે વિદ્યાર્થીઓની આગેવાની હેઠળ લોકશાહી સુધારાઓ અને રાજકીય પારદર્શિતાની માંગ સાથે વિશાળ વિરોધ પ્રદર્શન શરૂ થયું હતું.
આંદોલનને માત્ર વિદ્યાર્થીઓ જ નહીં પરંતુ સામાન્ય નાગરિકો, બુદ્ધિજીવીઓ અને કામદારોનો પણ મોટો ટેકો મળ્યો હતો. વિરોધ વધતા ચીનની સરકાર અને રાજકીય નેતૃત્વ પર ભારે દબાણ ઊભું થયું હતું. અંતે 3 અને 4 જૂન 1989ની રાત્રે ચીની સેનાને પ્રદર્શનકારીઓને હટાવવાનો આદેશ આપવામાં આવ્યો.
સેનાએ ટૅન્કો અને સશસ્ત્ર દળોની મદદથી વિરોધને બળપૂર્વક દબાવ્યો હતો. મૃત્યુઆંક અંગે આજે પણ મતભેદ છે. ચીન સરકારના સત્તાવાર આંકડા મુજબ આશરે 200 લોકોના મોત થયા હતા અને હજારો ઘાયલ થયા હતા. જોકે માનવાધિકાર સંગઠનો અને અનેક સ્વતંત્ર અહેવાલો અનુસાર મૃત્યુઆંક હજારોમાં હોઈ શકે છે. આ ઘટના આજે પણ માનવાધિકાર અને લોકશાહી આંદોલનોના ઇતિહાસમાં મહત્વપૂર્ણ સ્થાન ધરાવે છે.
4 જૂનના દિવસે બનેલી અન્ય મહત્વપૂર્ણ ઐતિહાસિક ઘટનાઓ
4 જૂનના દિવસે ઇતિહાસમાં અનેક મહત્વપૂર્ણ ઘટનાઓ બની છે, જેણે વિવિધ દેશો અને સમાજોને અસર કરી હતી.
1039માં હેનરી તૃતીય રોમન સમ્રાટ બન્યો હતો.
1674માં અમેરિકાના મેસેચ્યુસેટ્સમાં ઘોડાદોડ પર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો હતો.
1845માં મેક્સિકો અને અમેરિકા વચ્ચે યુદ્ધની શરૂઆત થઈ હતી.
1896માં ઉદ્યોગપતિ હેનરી ફોર્ડે ડેટ્રોઇટમાં પોતાની પ્રથમ કારનું સફળ પરીક્ષણ કર્યું હતું, જે બાદમાં ઓટોમોબાઇલ ઉદ્યોગમાં ક્રાંતિનું કારણ બન્યું.
1911માં અલાસ્કાના ઇન્ડિયન ક્રીક વિસ્તારમાં સોનાની શોધ થઈ હતી.
1940માં બીજા વિશ્વયુદ્ધ દરમિયાન જર્મન સૈન્ય ફ્રાન્સની રાજધાની પેરિસમાં પ્રવેશ્યું હતું.
1944માં અમેરિકન સેનાએ રોમમાં પ્રવેશ કરીને યુદ્ધમાં મહત્વપૂર્ણ સફળતા મેળવી હતી.
1959માં ભારતના વરિષ્ઠ નેતા સી. રાજગોપાલાચારીએ સ્વતંત્ર પાર્ટીની રચનાની જાહેરાત કરી હતી.
1970માં ટોંગાએ બ્રિટનથી સંપૂર્ણ સ્વતંત્રતા પ્રાપ્ત કરી હતી.
1982માં ઇઝરાયલે દક્ષિણ લેબનોન પર સૈન્ય કાર્યવાહી શરૂ કરી હતી.
1991માં અલ્બેનિયામાં બીજા વિશ્વયુદ્ધ પછી પ્રથમ બિન-સામ્યવાદી સરકારની રચના થઈ હતી.
2001માં નેપાળના રાજા દીપેન્દ્રનું અવસાન થયું હતું અને ત્યારબાદ રાજકીય ઉથલપાથલ જોવા મળી હતી.
2005માં લાલકૃષ્ણ અડવાણીએ કરાચીની મુલાકાત દરમિયાન મોહમ્મદ અલી ઝીણાને બિનસાંપ્રદાયિક નેતા ગણાવતા રાજકીય ચર્ચા જગાવી હતી.
2006માં મોન્ટેનેગ્રોએ સ્વતંત્ર દેશ તરીકે પોતાની સત્તાવાર ઘોષણા કરી હતી.
2008માં બરાક ઓબામાએ ડેમોક્રેટિક પાર્ટીની ઉમેદવારી જીતીને અમેરિકન રાજકારણમાં નવો ઇતિહાસ રચ્યો હતો.
2011માં નોબેલ પુરસ્કાર વિજેતા અર્થશાસ્ત્રી ડૉ. અમર્ત્ય સેને પશ્ચિમી દેશોને ભારત અને ચીન પાસેથી શીખવાની સલાહ આપી હતી.
4 જૂને જન્મેલા જાણીતા વ્યક્તિત્વો
આજનો દિવસ અનેક જાણીતા અને પ્રભાવશાળી વ્યક્તિત્વોના જન્મદિવસ તરીકે પણ ઉજવાય છે.
અનિલ અંબાણી
1959માં જન્મેલા અનિલ અંબાણી ભારતના જાણીતા ઉદ્યોગપતિ છે. તેઓ રિલાયન્સ ગ્રુપના સ્થાપક ધીરુભાઈ અંબાણીના નાના પુત્ર અને ઉદ્યોગપતિ Mukesh Ambani ના ભાઈ છે. એક સમયના દેશના સૌથી ધનિક ઉદ્યોગપતિઓમાં ગણાતા અનિલ અંબાણી છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં દેવા અને નાણાકીય પડકારોને કારણે ચર્ચામાં રહ્યા છે.
નૂતન
1936માં જન્મેલી Nutan હિન્દી સિનેમાની સૌથી પ્રતિભાશાળી અભિનેત્રીઓમાંની એક માનવામાં આવે છે. તેમણે અનેક યાદગાર ફિલ્મોમાં અભિનય કરીને ભારતીય સિનેમામાં અનોખું સ્થાન મેળવ્યું હતું.
એસ.પી. બાલાસુબ્રમણ્યમ
1946માં જન્મેલા S. P. Balasubrahmanyam ભારતીય ફિલ્મ સંગીતના ઇતિહાસના સૌથી લોકપ્રિય ગાયકોમાંના એક હતા. તેમણે હજારો ગીતોને પોતાનો અવાજ આપ્યો હતો.
અનિલ શાસ્ત્રી
1948માં જન્મેલા અનિલ શાસ્ત્રી ભારતીય રાજકારણમાં સક્રિય રહ્યા છે અને તેઓ પૂર્વ વડાપ્રધાન Lal Bahadur Shastri ના પુત્ર છે.
4 જૂને અવસાન પામેલા જાણીતા વ્યક્તિત્વો
2018માં મોરેશિયસના પ્રસિદ્ધ હિન્દી સાહિત્યકાર અભિમન્યુ અનતનું અવસાન થયું હતું.
2016માં જાણીતી અભિનેત્રી સુલભા દેશપાંડેનું નિધન થયું હતું.
1962માં આયુર્વેદના પ્રચારક અચંત લક્ષ્મીપતિનું અવસાન થયું હતું.
