ન્યૂયોર્ક ટાઈમ્સ, વોશિંગ્ટન પોસ્ટે ભારતની જીતનો સ્વીકાર કર્યો : ભારતે પાકિસ્તાનના 6 એરબેઝ તબાહ કર્યા

આતંકવાદ વિરુદ્ધ ભારતના ઓપરેશન સિંદૂરની સમગ્ર દુનિયામાં ચર્ચા છે. કારમી હાર પછી પણ, પાકિસ્તાને દુનિયાભરમાં ખોટો પ્રચાર ફેલાવ્યો કે તેને સહેજ પણ નુકસાન થયું નથી. જોકે, ભારતે પુરાવા સાથે તેનો પર્દાફાશ કર્યો. આવી સ્થિતિમાં, પહેલા ન્યૂયોર્ક ટાઇમ્સ અને હવે વોશિંગ્ટન પોસ્ટે પાકિસ્તાનનો આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે પર્દાફાશ કર્યો છે.

વોશિંગ્ટન પોસ્ટના અહેવાલ મુજબ, પાકિસ્તાન પર ભારતીય હુમલાઓમાં કમ સે કમ છ એરબેઝના રનવે અને માળખાને નુકસાન થયું હતું. નિષ્ણાતોએ જણાવ્યું હતું કે હરીફો વચ્ચેના દાયકાઓથી ચાલી રહેલા સંઘર્ષમાં આ સૌથી મહત્વપૂર્ણ અને નિર્ણાયક હુમલો હતો. બે ડઝનથી વધુ સેટેલાઇટ ઈમેજ અને ત્યારબાદના વિડીયોની સમીક્ષામાં જાણવા મળ્યું કે હુમલાઓમાં વાયુસેના દ્વારા ઉપયોગમાં લેવાતા ત્રણ હેંગર, બે રનવે અને બે ઇમારતને ભારે નુકસાન થયું છે. ભારત તરફથી થયેલા હુમલાઓ દેશની અંદર 100 માઇલ સુધી ફેલાયેલા હતા.

આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે પાકિસ્તાનના જુઠ્ઠાણાનો પર્દાફાશ થયો

કિંગ્સ કોલેજ લંડનમાં આંતરરાષ્ટ્રીય સંબંધોના વરિષ્ઠ લેક્ચરર અને દક્ષિણ એશિયાઈ સુરક્ષા મુદ્દાઓના નિષ્ણાત વોલ્ટર લાડવિગના જણાવ્યા અનુસાર, આ હુમલા 1971ના યુદ્ધ પછી પાકિસ્તાની લશ્કરી માળખા પર કરવામાં આવેલા સૌથી મોટા પાયે ભારતીય હવાઈ હુમલા હતા.

કોન્ટેસ્ટેડ ગ્રાઉન્ડના ભૂ-અવકાશી વિશ્લેષક વિલિયમ ગુડહિન્ડે જણાવ્યું હતું કે ચોકસાઇવાળા હુમલાઓ પાકિસ્તાનની આક્રમક અને રક્ષણાત્મક હવાઈ ક્ષમતાઓને ગંભીર રીતે ઇજા પહોંચાડવા અને ઘટાડા કરવાના ઉદ્દેશ્ય સાથે ઉચ્ચ-પ્રોફાઇલ લક્ષ્યોને નિશાન બનાવે છે. કોન્ટેસ્ટેડ ગ્રાઉન્ડ એક સંશોધન પ્રોજેક્ટ છે જે સશસ્ત્ર સંઘર્ષોને ટ્રેક કરવા માટે સેટેલાઇટ છબીઓનો ઉપયોગ કરે છે.

મિડલબરી કોલેજ ખાતે પૂર્વ એશિયા અપ્રસાર કાર્યક્રમના ડિરેક્ટર જેફરી લુઈસે મૂલ્યાંકન કર્યું કે હવાઈ મથકોને થોડું નુકસાન થયું છે, પરંતુ એટલું બધું નહીં કે તે બિનકાર્યક્ષમ બની જાય.

સેટેલાઇટ પુરાવા એ દાવાને સમર્થન આપે છે કે ભારતીય સૈન્યએ પૂર્વ પાકિસ્તાનમાં અનેક લક્ષ્યો પર પાકિસ્તાન વાયુસેનાને ભારે નુકસાન પહોંચાડ્યું હતું," અલ્બેનીની યુનિવર્સિટીના એસોસિયેટ પ્રોફેસર અને ભારત-પાકિસ્તાન દુશ્મનાવટ પરના પુસ્તકના લેખક ક્રિસ્ટોફર ક્લેરીએ જણાવ્યું હતું. જોકે, મારા મતે, તે વિનાશક નથી, પરંતુ તે ચોક્કસપણે નુકસાનકારક છે.

ભારતે પાકિસ્તાનના 14 લશ્કરી ઠેકાણાઓ પર હુમલો કર્યો

પાકિસ્તાનના આક્રમક અને અર્થહીન હુમલાઓ બાદ, ભારતે પાકિસ્તાનમાં 14 લશ્કરી સ્થાપનો પર હુમલો કરવાનો દાવો કર્યો હતો, જેમાં વોશિંગ્ટન પોસ્ટે નુકસાનની પુષ્ટિ કરી હોય તેવા સ્થળોનો પણ સમાવેશ થાય છે. ભારતે તેની કાર્યવાહીને ગણતરીપૂર્વક અને સુનિયોજિત ગણાવી.

પાકિસ્તાને પણ સ્વીકાર્યું

પાકિસ્તાનના મુખ્ય લશ્કરી પ્રવક્તા, લેફ્ટનન્ટ જનરલ અહેમદ શરીફ ચૌધરીએ શરૂઆતમાં પત્રકારોને જણાવ્યું હતું કે લશ્કરી ઠેકાણાઓ પર માળખાગત સુવિધાઓને નુકસાન થયું છે, જોકે તેમણે કેટલા લોકો માર્યા ગયા તે જણાવ્યું ન હતું. બુધવારે પાકિસ્તાન વાયુસેનાના છ સભ્યો માર્યા ગયા હતા, એમ લશ્કરે જણાવ્યું હતું. ચૌધરીએ બુધવારે ધ વોશિંગ્ટન પોસ્ટને જણાવ્યું હતું કે પાકિસ્તાનની સેનાએ મોટાભાગની ભારતીય મિસાઇલોને અટકાવવામાં સફળતા મેળવી છે. તેમણે સ્વીકાર્યું કે કેટલીક મિસાઇલો લક્ષ્યોને હિટ કરવામાં સફળ રહી. સૈન્યએ પાંચ બેઝ અને એક નાગરિક એરપોર્ટ પર હુમલાની પુષ્ટિ કરી છે. ચૌધરીએ જણાવ્યું હતું કે એક વિમાનને થોડું નુકસાન થયું છે. તેમણે એમ પણ કહ્યું કે પાકિસ્તાનને તેના હવાઈ સંરક્ષણ પર સંપૂર્ણ વિશ્વાસ છે.

નુકસાન ક્યાં થયું?

ઇસ્લામાબાદની બહાર રાવલપિંડીમાં નૂર ખાન એર બેઝ પર બે મોબાઇલ કંટ્રોલ સેન્ટરનો નાશ કરવામાં આવ્યો હતો. ગુડહિંદે સેટેલાઇટ છબીઓની સમીક્ષા કર્યા પછી, જણાવ્યું હતું કે ક્ષતિગ્રસ્ત વિસ્તારમાંથી ધુમાડો નીકળતો જોવા મળ્યો હતો. અન્ય એક લશ્કરી સંશોધકે જણાવ્યું હતું કે નૂર ખાન એર બેઝ પાકિસ્તાન માટે સૌથી મહત્વપૂર્ણ છે કારણ કે તે લશ્કરનું કેન્દ્રિય પરિવહન કેન્દ્ર છે. આ બેઝ સ્ટ્રેટેજિક પ્લાન્સ ડિવિઝનની નજીક પણ છે, જે દેશના 170 પરમાણુ શસ્ત્રોની સુરક્ષા માટે જવાબદાર એકમ છે. આર્મીનું જનરલ હેડક્વાર્ટર અને જોઈન્ટ સ્ટાફ હેડક્વાર્ટર પણ નૂર ખાન નજીક રાવલપિંડીમાં સ્થિત છે.

પાકિસ્તાન વાયુસેનાના ભોલારી અને શાહબાઝ એરબેઝ પર સેટેલાઇટ છબીઓમાં એરક્રાફ્ટ હેંગર તરીકે ઉપયોગમાં લેવાતી ઇમારતોને ભારે નુકસાન દર્શાવવામાં આવ્યું છે.

ભોલારી ખાતેના હેંગરની છતમાં લગભગ 60 ફૂટ પહોળો એક મોટો ખાડો દેખાયો. આ અંગે નિષ્ણાતોએ જણાવ્યું હતું કે આ કોઈ મિસાઈલના કારણે થયું હશે. બહાર ફૂટપાથ પર પણ કાટમાળ પથરાયેલો હતો, અને એક દિવાલ બાજુની ઇમારત પર પડી ગઈ.

તેવી જ રીતે, શાહબાઝ એર બેઝ પર, સેટેલાઇટ છબીઓમાં હેંગરમાં 100 ફૂટથી વધુ પહોળું બીજું એક મોટું કાણું દર્શાવવામાં આવ્યું હતું. અહીં એક કંટ્રોલ ટાવરને પણ નુકસાન થયું હતું.

ગુડહિંદના જણાવ્યા અનુસાર, દક્ષિણપૂર્વમાં સુક્કુર એરબેઝ પરનું બીજું એક હેંગર હુમલામાં તૂટી પડ્યું અને એક રડાર સાઇટ નાશ પામી.

વોશિંગ્ટન પોસ્ટ દ્વારા સમીક્ષા કરાયેલી ઈમેજ અનુસાર, ભારતીય હુમલાઓને કારણે મુશફ એર બેઝ અને શેખ ઝાયેદ આંતરરાષ્ટ્રીય એરપોર્ટના રનવે પર મોટા ખાડા પડી ગયા હતા. સેટેલાઇટ ફર્મ્સ પ્લેનેટ અને મેક્સારની તસવીરો અનુસાર, મુશાફમાં ખાડા બીજા દિવસ સુધીમાં રૂઝાઈ ગયા હતા અથવા તેનું સમારકામ શરૂ થઈ ગયું હતું.

પાકિસ્તાનના અંગ્રેજી અખબાર ડોને અહેવાલ આપ્યો છે કે શેખ ઝાયેદ એરપોર્ટના રોયલ લાઉન્જને વ્યાપક નુકસાન થયું છે. લાડવિગે કહ્યું, 'પાકિસ્તાનમાં એક જ સમયે આટલા બધા લશ્કરી ઠેકાણાઓ પર હુમલો કરવો એ એક રણનીતિ દર્શાવે છે.' ભારતે અગાઉ કાશ્મીર અથવા પાકિસ્તાનના દૂરના ભાગો સુધી પોતાની હવાઈ કામગીરી મર્યાદિત રાખી હતી, પરંતુ હવે પરિસ્થિતિ બદલાઈ ગઈ છે. હવે ભારત આતંકવાદને તેના મૂળમાંથી નાબૂદ કરવા માટે કામ કરી રહ્યું છે.

ન્યૂયોર્ક ટાઇમ્સ: હુમલાઓ વ્યાપક અને અત્યંત સચોટ હતા, ઉપગ્રહ ઈમેજ પરથી સ્પષ્ટ થયુ

ન્યૂયોર્ક ટાઇમ્સનો અહેવાલ છે કે ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચેનો ચાર દિવસનો લશ્કરી સંઘર્ષ અડધી સદીમાં બે પરમાણુ સશસ્ત્ર દેશો વચ્ચેનું સૌથી વ્યાપક યુદ્ધ હતો. બંને પક્ષોએ એકબીજાના હવાઈ સંરક્ષણનું પરીક્ષણ કરવા અને લશ્કરી ઠેકાણાઓ પર હુમલો કરવા માટે ડ્રોન અને મિસાઇલોનો ઉપયોગ કર્યો હોવાથી, તેમણે ગંભીર નુકસાન પહોંચાડવાનો દાવો પણ કર્યો હતો. રિપોર્ટમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે સેટેલાઇટ ઈમેજો દર્શાવે છે કે હુમલાઓ વ્યાપક હતા, પરંતુ નુકસાન દાવા કરતાં વધુ મર્યાદિત હતું. એવું લાગે છે કે મોટાભાગનું નુકસાન ભારત દ્વારા પાકિસ્તાની લશ્કરી ઠેકાણાઓને થયું હતું.

તેમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે હાઇ-ટેક યુદ્ધના નવા યુગમાં, બંને પક્ષો દ્વારા ફોટોગ્રાફ-વેરિફાઇડ હુમલાઓ ચોક્કસ રીતે લક્ષ્યાંકિત હોય તેવું લાગે છે. પાકિસ્તાની લશ્કરી થાણાં અને હવાઈ મથકોને નિશાન બનાવવામાં ભારતને સ્પષ્ટ ફાયદો થયો, કારણ કે લડાઈનો બીજો તબક્કો પ્રતીકાત્મક હુમલાઓ અને શક્તિ પ્રદર્શનમાં એકબીજાની સંરક્ષણ ક્ષમતાઓ પર હુમલાઓમાં ફેરવાઈ ગયો. ભારતીય સંરક્ષણ અધિકારીઓએ જણાવ્યું હતું કે તેમણે પાકિસ્તાનના બંદર શહેર કરાચીથી 100 માઇલથી ઓછા અંતરે આવેલા ભોલારી એર બેઝ પર એરક્રાફ્ટ હેંગર પર સચોટ હુમલો કર્યો હતો. સેટેલાઇટ ઈમેજમાં હેંગર જેવા દેખાતા પદાર્થને સ્પષ્ટ નુકસાન પણ જોવા મળ્યું.

નૂર ખાન એરબેઝ સૌથી સંવેદનશીલ છે જેને ભારતે નિશાન બનાવ્યું હતું

રિપોર્ટમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે નૂર ખાન એરબેઝ કદાચ ભારત દ્વારા હુમલો કરાયેલ સૌથી સંવેદનશીલ લશ્કરી લક્ષ્ય હતું. નૂર ખાન એર બેઝ પાકિસ્તાની આર્મી હેડક્વાર્ટર અને દેશના વડા પ્રધાનના કાર્યાલયથી લગભગ 15 માઇલ દૂર આવેલું છે, અને તે પાકિસ્તાનના પરમાણુ શસ્ત્રાગારની દેખરેખ અને રક્ષણ કરતા યુનિટથી પણ થોડે દૂર છે. ભારતીય સૈન્યએ કહ્યું કે તેણે પાકિસ્તાનના કેટલાક મુખ્ય એરબેઝ પર રનવે અને અન્ય સુવિધાઓને ખાસ નિશાન બનાવી હતી અને રિપોર્ટમાં એમ પણ કહેવામાં આવ્યું છે કે સેટેલાઇટ ઈમેજમાં નુકસાન જોવા મળ્યું છે.