US Sanctions on Indian Companies: ભારત અને અમેરિકા વચ્ચે છેલ્લા કેટલાક સમયથી ટેરિફ અને વેપાર નીતિઓને લઈને ચાલતા તણાવ વચ્ચે હવે સકારાત્મક સંકેતો જોવા મળી રહ્યા છે. દ્વિપક્ષીય વેપાર કરારને અંતિમ સ્વરૂપ આપવાની પ્રક્રિયા તેજ બનતી હોવાના અહેવાલો વચ્ચે અમેરિકાએ ભારત માટે મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય લીધો છે. અમેરિકાના નાણાં મંત્રાલય હેઠળ કાર્યરત ઓફિસ ઓફ ફોરેન એસેટ્સ કંટ્રોલ (OFAC)એ ચાર ભારતીય કંપનીઓને પ્રતિબંધિત યાદીમાંથી દૂર કરી છે, જેને ભારત માટે મોટી રાજદ્વારી અને વ્યાપારી રાહત તરીકે જોવામાં આવી રહી છે. આ નિર્ણય એવા સમયે આવ્યો છે જ્યારે ભારત અને અમેરિકા વચ્ચે વેપાર સમજૂતીને લઈને ચર્ચાઓ અંતિમ તબક્કામાં હોવાનું માનવામાં આવે છે. નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે અમેરિકાનું આ પગલું બંને દેશો વચ્ચેના આર્થિક સંબંધોને વધુ મજબૂત બનાવવામાં મહત્વપૂર્ણ સાબિત થઈ શકે છે.
કઈ ભારતીય કંપનીઓ પરથી હટાવાયા પ્રતિબંધ?
અમેરિકાએ જે ચાર ભારતીય કંપનીઓને પ્રતિબંધિત યાદીમાંથી દૂર કરી છે તેમાં નીચેની કંપનીઓનો સમાવેશ થાય છે:
RRG Engineering Technologies Private Limited
Lokesh Machines Limited
અમદાવાદ સ્થિત Galaxy Bearings Ltd
Shaurya Aeronautics Private Limited
આ તમામ કંપનીઓને અગાઉ અમેરિકાના એક્ઝિક્યુટિવ ઓર્ડર 14024 હેઠળ પ્રતિબંધિત યાદીમાં સામેલ કરવામાં આવી હતી. આરોપ હતો કે આ કંપનીઓ રશિયા સાથે એવા વ્યવહારોમાં સંકળાયેલી હતી જે અમેરિકાના પ્રતિબંધોના દાયરામાં આવતાં હતા.
આ પણ વાંચો: અફઘાનિસ્તાનનો પલટવાર? : પાકિસ્તાનમાં ઘૂસીને ISIS-Kના ઠેકાણાઓ પર ડ્રોન હુમલો, સરહદે વધ્યો તણાવ
શું છે SDN લિસ્ટ?
અમેરિકાની OFAC એજન્સી સમયાંતરે SDN (Specially Designated Nationals) યાદી જાહેર કરે છે. આ યાદીમાં એવા વ્યક્તિઓ, સંસ્થાઓ અને કંપનીઓનો સમાવેશ કરવામાં આવે છે, જે પ્રતિબંધિત દેશો, સંગઠનો અથવા વ્યક્તિઓ સાથે જોડાયેલા હોવાનો આરોપ હોય છે. SDN લિસ્ટમાં સામેલ કંપનીઓ અથવા વ્યક્તિઓ સાથે અમેરિકન નાગરિકો અને અમેરિકન કંપનીઓને વ્યવસાયિક સંબંધ રાખવા પર પ્રતિબંધ હોય છે. આ યાદી આંતરરાષ્ટ્રીય નાણાકીય વ્યવહારો અને વેપાર ક્ષેત્રમાં અત્યંત મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે.
રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધ બાદ લાગ્યા હતા પ્રતિબંધ
2022માં રશિયાએ યુક્રેન પર સૈન્ય કાર્યવાહી શરૂ કર્યા બાદ અમેરિકા અને પશ્ચિમી દેશોએ રશિયા સામે અનેક આર્થિક પ્રતિબંધો લગાવ્યા હતા. આ પ્રતિબંધોને અસરકારક બનાવવા માટે અમેરિકા એવા દેશો અને કંપનીઓ સામે પણ કાર્યવાહી કરતું રહ્યું છે, જેઓ પરોક્ષ રીતે રશિયા સાથે વેપાર કરતા હોવાનું માનવામાં આવતું હતું. વર્ષ 2024 દરમિયાન અમેરિકાએ કુલ 19 ભારતીય કંપનીઓ અને બે વ્યક્તિઓ સામે પ્રતિબંધાત્મક કાર્યવાહી હાથ ધરી હતી. ત્યારબાદ ભારત સરકારે અમેરિકી પ્રશાસન સાથે સતત સંપર્ક જાળવી રાખ્યો હતો અને રાજદ્વારી સ્તરે ચર્ચાઓ ચાલુ રાખી હતી.
વેપાર સમજૂતી વચ્ચે અમેરિકા તરફથી સકારાત્મક સંકેત
તાજેતરમાં ભારતમાં અમેરિકાના રાજદૂત સર્ઝિયો ગોરે જણાવ્યું હતું કે ભારત અને અમેરિકા વચ્ચેની વેપાર સમજૂતી લગભગ પૂર્ણ થવાની તૈયારીમાં છે અને માત્ર એક ટકા કામ બાકી રહ્યું છે. આવી સ્થિતિમાં ચાર ભારતીય કંપનીઓ પરથી પ્રતિબંધ હટાવવાનો નિર્ણય બંને દેશો વચ્ચે વધતી નજીકતાનો સંકેત માનવામાં આવી રહ્યો છે. વિશેષજ્ઞોના મતે, આ પગલું ભારતીય ઉદ્યોગો માટે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં નવી તકો ઊભી કરી શકે છે અને અમેરિકા સાથેના વેપારી સંબંધોને વધુ મજબૂત બનાવી શકે છે.
નવી યાદીમાં 9 કંપનીઓનો સમાવેશ
OFAC દ્વારા બહાર પાડવામાં આવેલી નવી અપડેટેડ યાદીમાં ચાર ભારતીય કંપનીઓને દૂર કરવામાં આવી છે, જ્યારે બીજી તરફ નવ નવી કંપનીઓને પ્રતિબંધિત યાદીમાં ઉમેરવામાં આવી છે. તેમાં મોટાભાગની કંપનીઓ મેક્સિકોની હોવાનું જણાવવામાં આવ્યું છે. આથી સ્પષ્ટ થાય છે કે, અમેરિકા વૈશ્વિક પ્રતિબંધ નીતિને સતત અપડેટ કરતું રહે છે અને આંતરરાષ્ટ્રીય પરિસ્થિતિ અનુસાર તેમાં ફેરફારો કરવામાં આવે છે.
ભારત-અમેરિકા સંબંધોમાં શું પડશે અસર?
અમેરિકા અને ભારત વચ્ચે છેલ્લા કેટલાક સમયથી વેપાર, ટેરિફ અને ઊર્જા આયાતને લઈને મતભેદો જોવા મળ્યા હતા. ખાસ કરીને રશિયન તેલની ખરીદીને લઈને અમેરિકી નેતૃત્વે ભારત પર આક્ષેપો કર્યા હતા. જોકે હવે ચાર ભારતીય કંપનીઓ પરથી પ્રતિબંધ હટાવવાનો નિર્ણય દ્વિપક્ષીય સંબંધોમાં નરમાશના સંકેત તરીકે જોવામાં આવી રહ્યો છે. આગામી સમયમાં વેપાર સમજૂતીને અંતિમ સ્વરૂપ મળ્યા બાદ બંને દેશો વચ્ચે વેપાર અને રોકાણના નવા દ્વાર ખુલવાની શક્યતા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે.
