ઇઝરાયેલ અને ઇરાન વચ્ચે ચાલી રહેલા સંઘર્ષમાં એક નવો અને ગંભીર વળાંક આવ્યો છે, જ્યારે અમેરિકાએ ઇરાનના ત્રણ મુખ્ય ન્યૂક્લિયર સાઇટ્સ - ફોર્ડો, નતાંઝ અને ઇસ્ફહાન - પર હવાઈ હુમલા કર્યા. આ હુમલાઓએ આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદાયમાં હોબાળો મચાવી દીધો છે, અને રવિવારે સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સુરક્ષા પરિષદ (યુએનએસસી)ની ઇરાનના આગ્રહ પર એક કટોકટી બેઠક યોજાઈ. આ બેઠકમાં રશિયા, ચીન અને પાકિસ્તાને અમેરિકાના આ પગલાની નિંદા કરી અને તાત્કાલિક યુદ્ધવિરામની માંગ કરી.
USAની એરસ્ટ્રાઇક બાદ દુનિયાભરમાં તંગદિલી:
અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે શનિવારે મોડી રાત્રે જાહેરાત કરી હતી કે યુએસ સેનાએ ઇરાનના ત્રણ ન્યૂક્લિયર સાઇટ્સ પર હુમલા કર્યા, જેમાં બી-2 સ્ટેલ્થ બોમ્બર્સે "મેસિવ ઓર્ડનન્સ પેનિટ્રેટર" (બંકર બસ્ટર) બોમ્બનો ઉપયોગ કર્યો. આ ઉપરાંત, યુએસ નૌકાદળની સબમરીનમાંથી ટોમાહોક ક્રૂઝ મિસાઇલો પણ ફેંકવામાં આવી. ટ્રમ્પે આ હુમલાને "અદભૂત સૈન્ય સફળતા" ગણાવી અને દાવો કર્યો કે આ હુમલાઓએ ઇરાનના ન્યૂક્લિયર પ્રોગ્રામને "સંપૂર્ણપણે નાશ" કર્યો છે.
આ હુમલાઓ ઇઝરાયેલના ઇરાન પરના સતત હવાઈ હુમલાઓના સંદર્ભમાં થયા, જે 13 જૂન, 2025થી શરૂ થયા હતા. ઇઝરાયેલે ઇરાનની હવાઈ સંરક્ષણ વ્યવસ્થા, બેલિસ્ટિક મિસાઇલ ક્ષમતાઓ અને ન્યૂક્લિયર સુવિધાઓને નિશાન બનાવી હતી. ઇઝરાયેલના વડાપ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહૂએ આ હુમલાઓને ઇરાનના "દ્વિ ખતરા" - ન્યૂક્લિયર અને મિસાઇલ ક્ષમતાઓ - ને નાબૂદ કરવાના ઉદ્દેશ્ય સાથે ગણાવ્યા.
ઇરાનની ધમકી, ‘‘કોઇને છોડીશું નહીં’’
ઇરાને આ હુમલાઓને "ગેરકાયદેસર અને આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદાનું ઉલ્લંઘન" ગણાવ્યું છે. ઇરાનના યુએન રાજદૂત અમીર સઈદ ઇરાવાનીએ યુએનએસસીમાં જણાવ્યું કે આ હુમલાઓ નોન-પ્રોલિફરેશન ટ્રીટી (એનપીટી)નો રાજકીય હથિયાર તરીકે દુરુપયોગ કરે છે. તેમણે આ હુમલાઓને "આક્રમણ અને ગેરકાયદેસર કૃત્ય" ગણાવ્યું.
ઇરાનના વિદેશ મંત્રી અબ્બાસ અરાઘચીએ યુએનએસસીને આ હુમલાઓની નિંદા કરવા અને ગુનેગારોને સજા કરવાની માંગ કરી. ઇરાનની આણવિક ઊર્જા એજન્સીએ આ હુમલાઓને "અત્યંત નિંદનીય" ગણાવ્યા અને દાવો કર્યો કે આ સાઇટ્સ પરનું નુકસાન "નજીવું" હતું, કારણ કે સામગ્રી પહેલેથી જ સુરક્ષિત સ્થળે ખસેડવામાં આવી હતી.
જવાબી કાર્યવાહીમાં, ઇરાને ઇઝરાયેલ પર 40થી વધુ મિસાઇલો ફેંકી, જેના કારણે તેલ અવીવ અને અન્ય શહેરોમાં 23 લોકો ઘાયલ થયા. ઇરાનના સર્વોચ્ચ નેતા આયતોલ્લા અલી ખામેનઈએ રાષ્ટ્રીય ટેલિવિઝન પર જણાવ્યું કે ઇરાન "નિર્ધારિત યુદ્ધ" કે "શાંતિ" સ્વીકારશે નહીં અને અમેરિકી હુમલાઓના "ગંભીર અને અનિવાર્ય" પરિણામો ચેતવણી આપી.
યુએનએસસીની બેઠક
રવિવારે યોજાયેલી યુએનએસસીની બેઠકમાં રશિયા, ચીન અને પાકિસ્તાને અમેરિકા અને ઇઝરાયેલની કારવાઈઓની નિંદા કરી. રશિયાના યુએન રાજદૂતે આ હુમલાઓને "બેજવાબદાર, ખતરનાક અને ઉશ્કેરણીજનક" ગણાવ્યા અને ચેતવણી આપી કે અમેરિકાએ "પેન્ડોરાનું બોક્સ" ખોલ્યું છે. રશિયાના વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા મારિયા ઝખારોવાએ જણાવ્યું કે ઇઝરાયેલના હુમલાઓએ વિશ્વને "ન્યૂક્લિયર આપત્તિના મિલિમીટરના અંતરે" લાવી દીધું છે.
ચીને અમેરિકાના હુમલાઓને આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદાનું ઉલ્લંઘન ગણાવ્યું અને ચિંતા વ્યક્ત કરી કે પરિસ્થિતિ "નિયંત્રણ બહાર" જઈ શકે છે. આ ત્રણ દેશોએ યુએનએસસીમાં તાત્કાલિક અને બિનશરતી યુદ્ધવિરામનો ઠરાવ રજૂ કર્યો, જેનો અમેરિકા દ્વારા વિરોધ થવાની સંભાવના છે.
બીજી તરફ, અમેરિકાના યુએન રાજદૂત ડોરોથી શીએ યુએનએસસીને જણાવ્યું કે વોશિંગ્ટનને "નિર્ણાયક રીતે કારવાઈ" કરવાનો સમય આવી ગયો હતો. તેમણે ઇરાનને ઇઝરાયેલને નાબૂદ કરવાના પ્રયાસો અને ન્યૂક્લિયર હથિયારોની શોધ બંધ કરવા હાકલ કરી. ઇઝરાયેલના યુએન રાજદૂત ડેની ડેનોને ટ્રમ્પની કારવાઈની પ્રશંસા કરી અને વિશ્વને તેમનો આભાર માનવા જણાવ્યું.
આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રતિક્રિયાઓ
આ હુમલાઓએ વૈશ્વિક સ્તરે મિશ્ર પ્રતિક્રિયાઓ ઉભી કરી છે:
જાપાન: જાપાને અમેરિકાના હુમલાઓને ટેકો આપ્યો અને ટ્રમ્પના પગલાને ઇરાનને ન્યૂક્લિયર હથિયારો મેળવવાથી રોકવાના "નિશ્ચય" તરીકે ગણાવ્યું.
ઓસ્ટ્રેલિયા: ઓસ્ટ્રેલિયાના વિદેશ મંત્રી પેની વોંગે અમેરિકાના હુમલાને સમર્થન આપ્યું પરંતુ ડિપ્લોમસીની હાકલ કરી.
યુએન મહાસચિવ: એન્ટોનિયો ગુટેરેસે આ હુમલાઓની નિંદા કરી અને "પ્રતિશોધના ચક્ર"ને રોકવા માટે તાત્કાલિક ડિપ્લોમસીની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો.
વેનેઝુએલા, ક્યૂબા, ઇરાક, ઓમાન, કતાર: આ દેશોએ અમેરિકા અને ઇઝરાયેલના હુમલાઓની નિંદા કરી અને આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદાના ઉલ્લંઘનનો આરોપ લગાવ્યો.
યેમેનના હૂથીઓ: હૂથીઓએ અમેરિકાના હુમલાઓને "ખતરનાક ઉશ્કેરણી" ગણાવી.
